محمد شحرور، بر خلاف تصور بسیاری-من جمله کسانی که خود را پیرو او می دانند- به اصالت قرآن معتقد نیست و به عبارت دیگر قرآن محور نیست.
او معتقد است که قرآن را نه بر اساس زبان عربی-که بدان نازل شده است-باید تفسیر نمود بلکه در نظر او آنچه که او آن را "ابزار های معاصر" می نامد معیار برداشت معانی از قرآن در هر عصری است.
و بر این اساس معتقد است که معانی قرآن( چه در اصول و چه در فروع،چه در قطعیات و مسلّمات اولیه دینی و اجماعات و...) بسته به هر عصری میتواند متغیر باشد.
در واقع او در این دیدگاه با نسبی گرایان در فهم نصوص و کسانی که نصّ را قالبی باز می دانند که هرچه را میتوان در آن جای داد، به نقطه اشتراک رسیدهاست.
او در جایی می گوید: حتی برداشت های من از قرآن، در پنجاه سال بعد باید کنار گذاشته شود و انسان ۵۰ سال بعد، مطابق ابزار های خود از قرآن معانی مناسب خود را برداشت می کند.
(دقت کنید که اینجا مساله مربوط به مسائل جزئی اختلافی فقهی نیست بلکه تمام حتی مسلمات و ضروریات دین از نماز و روزه گرفته تا ذات و صفات خدا را در بر میگیرد.)
بدین ترتیب حقیقت دیدگاه او عدم اصالت نصّ قرآنی است و به جایش به اصالت تاریخیّت ناایستا و فهم متغیر انسانی متأثر از قالب زمانش معتقد است.
اینجا قرآن، فهم و تصورات انسان را تعیین نمی کند بلکه انسان است که حاکم بر مفاهیم قرآن است .
در این دیدگاه،دیگر انسان آن عنصر آماده تغییر و اصلاح و بازسازی نیست که با تسلیم خود در برابر نص مقدس و هدایتگر و احیاگر قرآن به قالبی خواست پرودگارش در می آید تا صبغه الهی پیدا کند و بنده الله شود بلکه قرآن است که به خواست زمان و انسان زاییده زمان تغییر می کند و بر اساس چگونه بودن انسان و زمان و ادوات و ابزارش چگونگی اش شکل می گیرد.
به عبارت دیگر، حقیقت اعتقاد شحرور اینست که : انسان است که قرآن را می سازد نه اینکه قرآن انسان را بسازد!
امری که روح الحاد ملحدانی که گفتند: خدا خالق انسان نیست بلکه انسان خالق خداست،در آن دمیده شده است.
ت.قریشی
@ehyasonat
3December 21, 2024 1.4K 3 10
