پیشتر در مقالات "تناسبات لفظی و معنایی سور قرآن" شرح دادم که چگونه بخش های متعدد هر سوره در نظمی زیبا و تناسبی کامل به هم پیوسته اند و رشته الفاظ و مفاهیم همگون ویژه هر سوره ای، تار و پود بافت تناسب اجزای آن را تشکیل میدهند.
امروز به مناسبت روز جمعه ، به تناسباتی در قصص سوره کهف می پردازم.
سه قصه موجود در سوره کهف که نام و رسم صاحبان قصه را می شناسیم(غیر از قصه دو نفر صاحب باغ که تعیین ماهیت اشخاصشان بر خلاف آن سه قصه، ممکن نیست)
شباهت ها و تناسبات دقیقی با هم دارند که به برخی از آنان اشاره میکنم:
۱. در هر سه قصه(اصحاب کهف،موسی علیه السلام و خضر،ذو القرنین) عنصر خروج و سفر موجود است:
اصحاب کهف از خانه و شهرشان خارج شده و به غار می روند.
موسی به همراه رفیق سفرش از سرزمین خود خارج شده و در جستجوی خضر برمیآیند
و حتی زمانی که موسی علیه السلام خضر را می يابد این دو نیز سفر جدیدی شروع می کنند.
ذو القرنین نیز شرق و غرب جهان آباد آن روزگار را در می نوردد.
۲. در هر سه قصه؛ساختن و بنانهادن در کار است!
: در قصه اصحاب کهف،در پایان کار مسجدی بر دهانه غار ساخته میشود.
در قصه خضر، دیواری نزدیک به فروریزش،را باز سازی می کند.
و ذو القرنین نیز سدّی بنا می نهد.
۳. تشابه در تاکید بر صفت رحمت الهی.
در قصه اصحاب کهف : ینشر لکم من رحمته(آیه ۱۶)
در قصه موسی علیه السلام و خضر:رحمة من ربّك(آیه ۸۲)
در قصه ذو القرنین:هذا رحمة من ربّي(آیه ۹۸)
اما زیبایی و تناسب فقط در تشابهات نیست، در تفاوت ها نیز تناسب می بینیم:
قصه اصحاب کهف،تجلی ایمان است در حالت استضعاف و اختفاء و خوف.
قصه ذوالقرنین تجلی ایمان است در حالت تمکین و امنیت و قدرت و شوکت.
و قصه موسی علیه السلام با خضر نوعی متفاوت تر: تجلی ایمان در آزمایش الگوهای برتر ایمان، و کشف لایه هایی عمیق تر و پنهان تری از علم الهی توسط خود آنان.
قصه اصحاب کهف در زمینه ای از خوف و اضطراب رخ می دهد که صاحبانشان به دنبال جایی ایمن جستوجو می کنند تا ایمانشان را بتوانند حفظ کنند.
و قصه ذو القرنین در زمینه ای از کمال قدرت و توانمندی و شکوه رخ می داد که صاحب آن به دنبال تمام نقاط مسکونی و آبادانی های زمین جستوجو می کند تا ایمان را در تمام پهنه جهان بگستراند.
قصه موسی و خضر در زمینه ای از "علم " و دانش رخ می دهد، اینجا جنسش متفاوت است، صاحبان قصه در اوج ایمان و قرب و علم و دانش هستند و فارغ از بود و نبود ماسوا. اینجا جستوجو در علم به دنبال علم است . اینجا سفر جسم روی زمین است اما آنچه که جستجو می کنند فرای زمین و زمان است.
والله أعلم.
قریشی.
@ehyasonat
2
1December 21, 2024 1.1K 7
