دادخواست مردمی برای تأمین فوری و پایدار آب آشامیدنی در زاهدان و سراسر سیستان و بلوچستان
خطاب به:
رئیسجمهوری اسلامی ایران، وزیر نیرو، رئیس سازمان برنامه و بودجه، استاندار سیستان و بلوچستان، مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان، نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی و کمیسیونهای انرژی، عمران و اصل نود مجلس
ما امضاکنندگان این دادخواست، از شهروندان زاهدان و دیگر شهرها و روستاهای سیستان و بلوچستان، از جمله زابل، زهک، خاش، سراوان، ایرانشهر، راسک، دشتیاری، چابهار و کنارک، اعتراض جدی خود را نسبت به تداوم بحران آب و محرومیت بخش بزرگی از مردم استان از دسترسی مستمر، کافی و برابر به آب آشامیدنی سالم اعلام میکنیم.
بحران آب در سیستان و بلوچستان دیگر یک مشکل فصلی یا حادثهای موقت نیست. این بحران حاصل ترکیب خشکسالی و گرمای شدید، کاهش منابع سطحی و زیرزمینی، وابستگی شمال استان به رود هیرمند و چاهها، شوری برخی منابع آب، رشد جمعیت بدون توسعه متناسب زیرساختها، فرسودگی شبکههای انتقال و توزیع، هدررفت گسترده آب، کندی پروژههای آبرسانی و ضعف پاسخگویی مدیریتی است.
بنابراین، نسبتدادن همه مشکلات استان به خشکسالی یا نرسیدن حقابه هیرمند، توضیحی کامل نیست. مسئله زاهدان با مشکلات روستاهای دشتیاری یا شهرهای ساحلی چابهار و کنارک یکسان نیست و هر منطقه به برنامهای متناسب با منابع، جمعیت و زیرساختهای خود نیاز دارد.
زاهدان با کسری آشکار آب روبهرو است
بر اساس اعلام معاون بهرهبرداری و توسعه آب شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان در خرداد ۱۴۰۵، نیاز آبی زاهدان در ساعات اوج مصرف بیش از سه هزار لیتر در ثانیه است، درحالیکه ظرفیت عملیاتی تأمین آب شهر حدود دو هزار لیتر در ثانیه برآورد میشود. به بیان دیگر، مرکز استان در ساعات حساس با کسری حدود هزار لیتر آب در ثانیه روبهرو است. این کمبود، علت اصلی افت فشار و قطعیهای مکرر در بسیاری از محلههای شهر شناخته شده است.
در محلههای تازهتأسیس و مجتمعهای مسکن ملی زاهدان، توسعه ساختوساز و افزایش جمعیت بدون گسترش متناسب شبکه آبرسانی انجام شده است. گزارش میدانی ایرنا در ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد که برخی خانوادهها در طول هفته حداکثر چهار روز و آن هم فقط برای چند ساعت در نیمهشب یا بامداد آب دریافت میکنند. در بعضی مناطق، فشار آب به اندازهای پایین است که حتی پمپهای خانگی نیز قادر به انتقال آب به مخازن نیستند.
این وضعیت در دمای بالاتر از ۴۰ درجه، بهویژه برای کودکان، سالمندان، بیماران، افراد دارای معلولیت و خانوادههایی که برای سرمایش به کولر آبی وابستهاند، فقط یک ناراحتی روزمره نیست، بلکه تهدیدی برای سلامت و ایمنی آنان است.
بخشی از آب موجود پیش از رسیدن به مردم هدر میرود
کمبود منابع تنها علت بحران نیست. طبق برآورد فنی شرکت آب و فاضلاب استان، هدررفت آب در برخی شبکههای شهری سیستان و بلوچستان بیش از ۳۰ درصد و در بعضی شبکههای روستایی بیش از ۴۰ درصد است. در استانی با محدودیت شدید منابع آب، اتلاف چنین حجمی از آب نشان میدهد که بازسازی شبکههای فرسوده باید همسطح افزایش ظرفیت تولید آب در اولویت قرار گیرد.
حفر چاه، ساخت آبشیرینکن یا انتقال آب، بدون تعمیر خطوط فرسوده، کنترل نشت، ایجاد مخازن کافی و اصلاح فشار شبکه، الزاماً به آب پایدار در خانههای مردم منجر نمیشود. ممکن است یک شهر یا روستا در آمار رسمی «متصل به شبکه» محسوب شود، اما آب فقط چند ساعت در شبانهروز یا چند روز در هفته در لولههای آن جریان داشته باشد.
صدها روستا همچنان آب شبانهروزی ندارند
وزارت نیرو در سال ۱۴۰۳ اعلام کرد که ۲۳۵۱ روستای استان با تنش یا ناپایداری آبی روبهرو بودهاند و آبرسانی به ۱۷۵۱ روستا با جمعیتی حدود ۵۵۴ هزار نفر در قالب طرح «جهاد آبرسانی» در دستور کار قرار گرفته است. در همان زمان گفته شد که ۴۰۱ روستا با جمعیتی حدود ۱۴۸ هزار نفر از آب پایدار بهرهمند شدهاند.
این طرحها مهماند و اجرای آنها باید ادامه یابد، اما آمار تازهتر نشان میدهد که بحران همچنان بسیار گسترده است. در ۱۹ خرداد ۱۴۰۵، نماینده حوزه انتخابیه چابهار اعلام کرد که بیش از ۷۰۰ روستای این حوزه هنوز از آب آشامیدنی شبانهروزی و پایدار محروماند و برای رفع مشکل به تکمیل خطوط انتقال، احداث مجتمعهای آبرسانی، افزایش ظرفیت ذخیره و توسعه آبشیرینکنها نیاز دارند.
این فاصله میان تعداد پروژههای اعلامشده و شمار روستاهایی که هنوز آب پایدار ندارند، نشان میدهد که صرف اعلام آغاز پروژه، لولهگذاری یا قرارگرفتن یک روستا در فهرست طرحها نباید معادل حل بحران تلقی شود. معیار موفقیت باید میزان و کیفیت آبی باشد که عملاً و بهطور مستمر به خانههای مردم میرسد.
آمارهای رسمی در سالهای مختلف نیز با یکدیگر تفاوت داشتهاند. در سال
6
1July 14, 2026 385 3
