سایت عکاسی

 برای ضمیمه‌ی ویژه روز جهانی عکاسی برای همه دوستان عکاسم در دنیای واقعی و شبکه‌های اجتماعی پیام فرستادم. اغلب استقبال کردند. در آن میان، آقای روشن نوروزی، لینک مطلبی را برایم فرستاد و توصیه کرد پیش از هر چیز، آن را بخوانم. آن مطلب به قلم زانیار بلوری، در سایت عکاسی منتشر شده و درباره‌ی این بود که اساساً نام‎گذاری ۱۹ آگوست به‌عنوان روز جهانی عکاسی، سوءتفاهمی بیش نیست.

 باز هم داریم به روزی نزدیک می‌شویم که ظاهراً خیلی‌ها آن را به هم تبریک می‌گویند؛ بله، روز جهانی عکاسی! اما گویا چنین روزی در تقویم سازمان ملل ثبت نشده و این سازمان روز نوزدهم آگوست (۲۸ مرداد) را جای عکاسی «روز انسان‌دوستی» در نظر گرفته است. گمان هم نمی‌کنم سازمان‌ها و نهادهای مهم عکاسی تا کنون چنین روزی را جشن گرفته باشند (ر.ک. سوءتفاهم بزرگی به نام روز جهانی عکاسی، نویسنده: زانیار بلوری). اما حتی اگر فرهنگ‌مان مقاومت به خرج دهد و بخواهد بزرگداشتی برای خیل عکاسان و عکاسی بگیرد و مناسبت دیگری برای برگزاری مسابقات و نمایشگاه‌ها بی‌یابد، باید بگویم که ۱۹ آگوست (۲۸ مرداد) حداقل برای مخترعان عکاسی روز چندان خوشایندی نبوده. اما پیش از توضیح این مسأله، اجازه دهید ببینیم که در این روز چه گذشت.

 به تازگی هر سال ۲۸ مرداد سیل تبریک‌ها و رویدادها به مناسبت روز جهانی عکاسی بیش از پیش شده و با حرارت و شور بیشتری این روز جشن گرفته می‌شود؛ اما در واقع این شدت و حدت نه در جهان، بلکه فقط در ایران است. از پیامک‌های تبریک و نوشته‌های شبکه‌های اجتماعی بگذریم، کار از دورهمی‌های دوستانه به این مناسبت به برگزاری همایش و رویدادهای دولتی و غیردولتی کشیده شده و خلاصه سال از پس سال جدیت جامعه‌ی عکاسی در پاسداشت این روز فزونی می‌گیرد.

در واقع برای اینکه متوجه شد تا چه اندازه اتفاق نظر جهانی در مورد چنین مناسبتی وجود دارد، لازم نیست راه دوری رفت. کافی است جستجویی سریع در اینترنت داشته باشیم تا ببینیم تقریباً چنین روزی در تقویم رسمی کشوری وجود ندارد و کمتر نهاد مرجعی در زمینه‌ی عکاسی یا تعیین رویدادهای جهانی، چنین روزی را به عنوان روز جهانی عکاسی به رسمیت شناخته‌اند.

 دقیقا چهار سال پیش در چنین روزی طی یادداشتی اختصاصی برای «سایت عکاسی» نخستین بار این روز را به جامعهٔ عکاسی ایران معرفی کردم. آن زمان در جریان وب‌گردی‌هایم پیرامون عکاسی بر روی وبسایت یکی از مسابقات عکاسی به این عنوان برخوردم و با جستجوی بیشتر نهایتا آن یادداشت نوشته و منتشر و به سرعت بر روی فضای فارسی اینترنت کپی و بازنشر شد. 

     از آن زمان تاکنون این روز در میان عکاسان ایرانی جای خاصی باز کرده و معمولا رد و بدل کردن پیامک و پیام‌های اینترنتی برای تبریک این روز بین عکاسان ایرانی مرسوم است و حتی طی سال‌های گذشته مراسم مختلفی با عناوین مختلف به خصوص در شهرستان‌ها برای بزرگداشت و یادآوری این روز ترتیب داده شده است. 

امروز ۲۹ مردادماه ۱۳۹۱ برابر با ۱۹ آگوست ۲۰۱۲ به نام «روز جهانی عکاسی» نامگذاری شده است. چنانچه تاریخ معرفی رسمی فناوری داگروتیپ به همگان را ملاک قرار دهیم امروز عکاسی ۱۷۳ ساله می‌شود. اگر لوئی داگر و هنری تالبوت اکنون از خواب ابدی برمی‌خواستند و نگاهی به آنچه ما امروزه «عکاسی» می‌نامیم می‌انداختند و گشتی در دنیای عکس و «عکاسی» می‌زدند مسلما خود را نه مخترعین و پدران این پدیده‌ی جادویی بلکه غریبه‌هایی انگشت به دهان در دنیایی پر از شگفتی می‌یافتند.

امروز برابر با ۱۹ آگوست (۲۸ مرداد) در تقویم بسیاری از کشورهای جهان بعنوان روز جهانی عکاسی نامگذاری شده است. چرا این روز چنین عنوانی بر خود گرفته است و تاریخچه‌ی این نامگذاری چیست و به چه رویدادی بازمی‌گردد؟

ظاهرا پیشنهاد نامگذاری ۱۹ آگوست – زمان نخستین رونمایی عکاسی برای عموم – بعنوان روز جهانی عکاسی نخستین بار توسط انجمن‌های عکاسی در آمریکا اعلام شد ولی شورای عکاسی بین‌المللی هند در سال ۱۹۹۱ نخستین نهادی بود که این روز را رسما بعنوان روز جهانی عکاسی جشن گرفت و از آن هنگام تا امروز هر سال کشورهای بیشتری این تاریخ را بعنوان «روز جهانی عکاسی» در تقویم‌های خود ‌گنجانده‌اند.

هنگامی که لوئی ژاک-مانده داگر و فرانسوا آراگو در تابستان ۱۸۳۹ (۱۹ آگوست ۱۸۳۹) یگی از بزرگترین دستاوردهای مدرن بشر در زمینه‌ی اپتیک و قابلیت دیداری یعنی «عکاسی» را معرفی و به جهانیان عرضه کردند، کسی فکر نمی‌کرد که بعد از آن فصل تابستان چنین پیوند تنگاتنگی با تاریخ عکاسی پیدا کند. حال در تابستان ۱۴۰۵ هم‌زمان با ثبت همین اختراع و دویست سال پس از ثبت نخستین عکس پایدار تاریخ به دست ژوزف نیسِفور نیِپس نمایشگاهی از میراث جهانی این رسانه با عنوان «این صورت باقی» در موزه‌ی هنرهای معاصر تهران در حال برگزاری است و تا پایان شهریور ادامه دارد.

روز شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ نمایشگاه «این صورت باقی» با حضور گروه بزرگی از عکاسان، هنرمندان، استادان دانشگاه، صاحب‌نظران و علاقه‌مندان این رسانه افتتاح شد. گروه کیوریتوری این نمایشگاه را محمدرضا طهماسب‌پور، افسانه کامران و زانیار بلوری تشکیل می‌دهند.