.
درک و دریافتهایی از جنگ رمضان
بخش پنجم: ابرمردانِ خطاکار
پیچیدگی یا سادگی میدان کنش تعیینکننده درصد احتمال خطاست؛ هرچه میدان سختتر باشد احتمال بیشتر است و بالعکس.
پازلهایی که دوران کودکی بازی میکردیم را تصور کنید. برخی آنقدر کم قطعه و ساده بودند که اگر در مقابل کودکان زبان بازنکرده نیز میگذاشتی، میتوانستند تکمیلش کنند. اما در عوض پازلهای چند هزار تکه به نحوی ساخته میشوند که چالشزا باشند و فرد را به اشتباه بیاندازند. ویژگی جالب این پازلها آن است که احتمال دارد فرد قطعه اشتباهی را به دلیل شباهت در جای دیگری قرار بدهد و تازه بعد از مدتها متوجه اشتباهش بشود. و یا حتی تا تکمیل پازل هم نفهمد که چه اشتباهی کرده.
میدان کنش مردان کوتوله مانند آن پازلهای ساده است. آنان که تنها از زندگی شکم و اعضای تحتانیاش را میفهمند، در رعایت قواعد این میدان کنش دچار اشتباه نمیشود. آنها خوب پول در میآورند، خوب میخورند، خوب میخوابند و خوب جماع میکنند. زندگی آنها منحصر در خور و خواب و خشم و شهوت است و به نحو احسن از انجام آن برمیآیند.
اما ابرمردان به اقتضای میدان کنش گسترده و سختترشان ممکن است بارها خطا کنند. در میدان کنش آنها روابط علت و معلولی به حدی پیچیده است گاهی از علتی انتظار معلول x را داری اما در نهایت معلول y رخ میدهد و این اقتضای اینگونه میادین است.
با قطعیت میتوانم ادعا کنم که رهبر شهید در طول دوران تصدیگریاش با یکی از پیچیدهترین میادین سیاست در دوره معاصر روبهرو بود. عناصر دخیل در این میدان به حدی گیجکننده بود که گاهی با انجام عمل A انتظار نتیجه B را داشتی و علی رغم تحقق این نتیجه، این فرایند روی فرایند دیگری نتیجه منفی داشت و دوباره باید در پی حل این بحران جدید برمیآمدی. مشخصا در این دوران سیاست داخلی و خارجی ج.ا در یک ناسازگاری ذاتی عجیبی به سر میبرد که هر وقت به یکی میپرداختی ناچارا آن یکی خراب میشد.
در این پیچیدگی این میدان طبعا ایشان هم دچار خطا و اشتباه میشد. هر کس ادعا کند که ایشان هیچ خطایی نداشته، کذبی گفته که به هیچ وجه توان اثباتش را ندارند. آنچه اهمیت دارد این است که این گونه خطا مشخصه این پیچیدگی است و بلاخره در نهایت امر ما با یک انسان طرفیم. اما همین جسارت عمل است که ابرمرد را از مردان کوتوله جدا میکند.
کوتولهها به محض اینکه در میدانی بزرگتر از زندگی روزمره قرار بگیرند، دائما تصمیم را تعلیق میکنند. اما بالعکس، ابرمرد میایستد و با محاسبهاش -که حتی شاید اشتباه باشد- تصمیم میگیرد و ارادهاش را اعمال میکند.
نفس این تصمیم ارزشمند است حتی اگر منِ نوعی با آن مخالف باشم و سیر وقایع نیز اشتباه بودن آن را ثابت کند. اما باز هم با این اتفاق جسارت ابرمرد زیر سوال نمیرود.
و در نهایت این ابر مردانند که با تصمیمات حتی اشتباه تاریخ را به ید قدرت خود در میآورند، نه کوتولهها که سه روز بعد از مرگشان فراموش میشوند.
.
Forwarded fromمَنْگون
June 20, 2026 243 13 2
