ایمونوگلوبولینها در دوره نوزادی عمدتاً در دو گروه کاربرد دارند: ایمونوگلوبولین انسانی وریدی (IVIG) برای برخی بیماریهای هماتولوژیک و ایمونوگلوبولینهای اختصاصی (Hyperimmune Globulins) برای پیشگیری پس از مواجهه با برخی عفونتها.
. بیماری همولیتیک ایزوایمیون نوزاددر نوزادان مبتلا به ناسازگاریهای Rh، Kell، Duffy و سایر آنتیژنهای گلبول قرمز، درمان اصلی همولیز و افزایش بیلیروبین، فوتوتراپی شدید (Intensive Phototherapy) است.
در صورتی که با وجود فوتوتراپی مناسب، بیلیروبین با سرعت بیش از ۸٫۵ میکرومول در لیتر در ساعت افزایش یابد، یا هموگلوبین در محدوده ۱۰۰ تا ۱۲۰ گرم در لیتر همراه با افزایش سریع بیلیروبین و نزدیک شدن به محدوده نیازمند تعویض خون باشد، میتوان IVIG را با دوز ۵۰۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم، بهصورت وریدی و طی حدود ۴ ساعت تجویز کرد.
در صورت تداوم افزایش سریع بیلیروبین، یک دوز مجدد با فاصله بیش از ۱۲ ساعت قابل بررسی است. IVIG جایگزین فوتوتراپی مؤثر یا تعویض خون نیست.
. ترومبوسیتوپنی آلوایمیون نوزادی (NAIT)در نوزاد ترم و ظاهراً سالم که دچار ترومبوسیتوپنی شدید است، باید ترومبوسیتوپنی آلوایمیون نوزادی را مدنظر قرار داد. مهمترین عارضه، خونریزی شدید، بهویژه خونریزی داخل جمجمهای است.
در صورت وجود خونریزی شدید و پایدار همراه با شمارش پلاکت کمتر از ۵۰ × ۱۰⁹ در لیتر، علیرغم تزریق پلاکت مناسب و آنتیژن منفی، میتوان IVIG را در نظر گرفت.
در نوزاد بدون خونریزی نیز در صورت شمارش پلاکت کمتر از ۱۰⁹ × ۲۵ در لیتر، IVIG قابل تجویز است.
دوز IVIG در این شرایط، ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز، بهصورت وریدی و معمولاً برای مدت ۱ تا ۳ روز است. به علت تداوم آنتیبادیهای مادری، در برخی بیماران ممکن است طی هفتههای بعد نیاز به دوزهای دوزهای اضافی وجود داشته باشد.
. ایمونوگلوبولین هپاتیت ب (HBIG)برای پیشگیری پس از مواجهه با ویروس هپاتیت ب در نوزادان پرخطر استفاده میشود.
در نوزادان با وزن تولد حداکثر ۱٫۵ کیلوگرم که از مادر HBsAg مثبت متولد شدهاند و همچنین نوزادان متولدشده از مادران با خطر بالای انتقال هپاتیت ب، HBIG باید هرچه سریعتر و ترجیحاً طی ۲۴ ساعت اول پس از تولد تجویز شود. حداکثر زمان قابل قبول برای تجویز، ۷ روز پس از تولد است.
دوز HBIG برابر با ۲۵۰ واحد بهصورت عضلانی است و باید همراه با واکسن هپاتیت ب، اما در محل تزریق جداگانه، تجویز شود.
. ایمونوگلوبولین واریسلا زوستر (VZIG)در نوزادان پرخطر پس از مواجهه با ویروس واریسلا زوستر VZIG برای پیشگیری از واریسلا استفاده میشود.
مهمترین اندیکاسیون، ابتلای مادر به آبلهمرغان در فاصله ۷ روز قبل تا ۷ روز بعد از تولد است. همچنین در نوزادان فاقد آنتیبادی اختصاصی که در روزهای ابتدایی زندگی در معرض ویروس قرار گرفتهاند و در برخی نوزادان بسیار نارس یا با وزن بسیار پایین، باید VZIG را مدنظر قرار داد.
و VZIG باید هرچه سریعتر و حداکثر تا ۱۰ روز پس از مواجهه تجویز شود. دوز مورد استفاده در این پروتکل، ۲۵۰ میلیگرم بهصورت وریدی است.
در صورت عدم دسترسی به VZIG یا وجود منع مصرف تزریق عضلانی، میتوان از IVIG معمولی با دوز ۰٫۲ گرم به ازای هر کیلوگرم استفاده کرد؛ با این حال، اثربخشی آن از VZIG اختصاصی کمتر است.
نکته مهم: IVIG بهعنوان درمان کمکی روتین در سپسیس نوزادی توصیه نمیشود، زیرا در مطالعات بالینی مهم، مزیت مشخصی برای کاهش پیامدهای سپسیس نوزادی اثبات نشده است.
نکته ایمنی
دوز، مسیر و زمان تجویز ایمونوگلوبولین باید پیش از تجویز با پروتکل بیمارستان، مشخصات فرآورده مورد استفاده و گایدلاین بهروز نوزادان تطبیق داده شود
Neofast – Human Immunoglobulin / Neonatal Immunoglobulin Protocols
سؤالات متداول درباره ایمونوگلوبولین در نوزادان
دوز IVIG در بیماری همولیتیک ایزوایمیون نوزاد چقدر است؟دوز IVIG برابر با ۵۰۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم، بهصورت وریدی طی ۴ ساعت است. در صورت تداوم افزایش سریع بیلیروبین، یک دوز مجدد پس از گذشت بیش از ۱۲ ساعت قابل تجویز است.
دوز IVIG در ترومبوسیتوپنی آلوایمیون نوزادی (NAIT) چقدر است؟دوز IVIG برابر با ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز، بهصورت وریدی، روزانه به مدت ۱ تا ۳ روز است. در صورت تداوم آنتیبادیهای مادری، ممکن است ۲ تا ۴ هفته بعد به دوزهای بیشتری نیاز باشد.
ايمنوگلوبين هپاتيت بچه زمانی باید تجویز شود؟ HBIG باید ترجیحاً طی ۲۴ ساعت اول پس از تولد و حداکثر تا ۷ روز پس از تولد تجویز شود. دوز آن ۲۵۰ واحد بهصورت عضلانی است و باید همراه با واکسن هپاتیت ب، اما در محل تزریق جداگانه، تزریق شود.
آیا IVIG در سپسیس نوزادی کاربرد دارد؟خیر. استفاده روتین از IVIG بهعنوان درمان کمکی در سپسیس نوزادی، فایده اثباتشدهای ندارد و بهصورت روتین توصیه نمیشود.
پس از تجویز IVIG برای بیماری همولیتیک نوزاد چه پیگیریای لازم است؟پیگیری باید شامل ارزیابی تکامل عصبی، ارزیابی شنوایی و کنترل هموگلوبین هر دو هفته یکبار تا پایان سهماهگی باشد؛ زیرا خطر کمخونی دیررس وجود دارد.
خانم دکتر رزا مصطفایی (متخصص کودکان)
@TebeAtfal
