دیازپام یک بنزودیازپین با اثرات:مکانیسم اثر
ضدتشنج
ضداضطراب
آرامبخش
شل کننده عضلانی
است که در محیط اورژانس، مهمترین کاربردهای آن:
قطع تشنج
درمان اولیه برخی موارد استاتوس اپیلپتیکوس
کنترل اسپاسم عضلانی شدید
برخی حالات اضطراب و آژیتاسیون، بر اساس شرایط بیمار
است.
نکته: در بیمار دچار تشنج فعال، بنزودیازپینها معمولاً جزو درمانهای خط اول هستند اما اگر تشنج ادامه پیدا کند، نباید پشت سر هم فقط بنزودیازپین بدهیم و درمان مرحله بعد را به تأخیر بیندازیم.
دیازپام به گیرنده گابا در سیستم عصبی مرکزی متصل میشود.اندیکاسیون های مهم
گابا مهمترین انتقالدهنده عصبی مهاری مغز است.
ورود یون کلر به نورون افزایش میابد، نورون هیپرپلاریزه میشود و تحریک پذیری نورون کاهش پیدا میکند.
تشنج فعال و استاتوس اپیلپتیکوسدوز اورژانسی
اسپاسم عضلانی شدید
سندرم ترک الکل
اضطراب شدید در شرایط منتخب
آرامبخشی در برخی اقدامات
تشنج و استاتوس اپیلپتیکوسنحوه تجویز
در بزرگسالان:
۵ تا ۱۰ میلی گرم IV آهسته
در صورت ادامه تشنج، بر اساس شرایط بیمار و پروتکل ممکن است تکرار شود.
دوز دقیق باید بر اساس سن، وزن، وضعیت تنفسی و داروهای همزمان تعیین شود.
کودکان
دوز معمول بر اساس وزن محاسبه میشود و بسته به مسیر تجویز و پروتکل متفاوت است.
دیازپام را میتوان از مسیرهای مختلف تجویز کرد:مانیتورینگ پرستاری
وریدی
رکتال
خوراکی
در برخی فرآوردهها تزریق عضلانی
اما در تشنج فعال، مسیر وریدی در صورت دسترسی مناسب میتواند اثر سریع ایجاد کند.
نکته: تزریق عضلانی دیازپام برای کنترل سریع تشنج معمولا گزینه ایده آلی نیست، زیرا جذب آن میتواند غیرقابل پیش بینی باشد.
تعداد تنفسعوارض مهم
سطح اکسیژن
فشارخون
ضربان قلب
سطح هوشیاری
نوارقلب در بیماران پرخطر
و مهمتر از همه راه هوایی
چون بزرگترین خطر بالینی بنزودیازپینها، بهخصوص همراه با داروهای تضعیف کننده سیستم عصبی مرکزی، دپرسیون تنفسی است.
پس هنگام تزریق باید:
اکسیژن
ساکشن
آمبوبگ
تجهیزات مدیریت راه هوایی
در دسترس باشند.
خواب آلودگیموارد منع مصرف
گیجی
اختلال هماهنگی حرکتی
ضعف عضلانی
دپرسیون تنفسی
آپنه
افت فشارخون
کاهش سطح هوشیاری
آسپیراسیون
خطر در ترکیب با اپیوئیدها بسیار بیشتر میشود.
احتیاط جدی در:تداخلات مهم
نارسایی تنفسی
آپنه خواب
بیماری شدید کبدی
سالمندان
ضعف عضلانی شدید
مصرف همزمان داروهای تضعیف کننده سیستم عصبی مرکزی
اپیوئیدهانکته بالینی
دیازپام + مورفین، فنتانیل، سایر اپیوئیدها:
دپرسیون بیشتر سیستم عصبی مرکزی
افزایش خطر دپرسیون تنفسی و مرگ
این یکی از مهمترین تداخلاتی است که باید در ترالی به خاطر سپرد.
الکل
الکل نیز اثر تضعیف کننده سیستم عصبی مرکزی را افزایش میدهد.
در تشنج، دیازپام را فقط برای متوقف کردن حرکات تشنجی نمیدهیم هدف، متوقف کردن فعالیت الکتریکی تشنجی مغز است.خلاصه
اگر تشنج ظاهراً متوقف شد اما بیمار همچنان هوشیار نمیشود، باید به فکر استاتوس غیرتشنجی بود.
دیازپام
کاربرد: تشنج و استاتوس اپیلپتیکوس
مکانیسم: تقویت اثر گابا در مغز
دوز معمول در تشنج: ۵ تا ۱۰ میلی گرم وریدی آهسته
خطر اصلی: دپرسیون تنفسی
تداخل خطرناک: اپیوئیدها
نکته مهم: تشنج را متوقف کنید، ولی راه هوایی را فراموش نکنید.
انجمن علمی دانشجویان پرستاری ایران
@Nsa_iums
