☰
🧊 ساختواژه | کجا؟
● برخی از پرسشواژههایی که در فارسی بهکار میبریم، از بیش از یک تکواژ تشکیل شدهاند، مانند «چطور»، «چگونه»، «چرا» و «کجا». از آن میان، «کجا» گونهای از «ku + ǰɑ» است که جزء نخست آن بهصورت «ko» بازنمود یافته است. آیا با نگاه همزمانی هم میتوانیم «کجا» را پرسشواژهای دوتکواژی بدانیم یا باید آن را واژهای بسیط تلقی کنیم؟
● اگر معیار خود را اصل ششم نایدا قرار دهیم، در فارسی معاصر نیز «کجا» دو تکواژ دارد. طبق این اصل، واژهای که جزئی از آن بهتنهایی یا در دیگر ترکیبات آشکار میشود، تقطیعپذیر به اجزای سازندهاش است. جزء «ǰɑ» این ویژگی را دارد و افزونبر آنکه بهتنهایی بهکار میرود، در «اینجا» و «آنجا» و «جابهجا» و «درجا» و «جادار» و مجموعهای از واژههای دیگر هم یافت میشود. بدین ترتیب، «ko» را باید واژگونۀ مقید «ku» بدانیم.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
✍🏿 پرسشواژۀ «ku» (= کجا)، دنبالۀ واژۀ هندواروپایی «kʷ*» است. در انگلیسی نیز «where» ریشه در «hwar*» از زبان نیاژرمنی دارد که خود برآمده از واژۀ نیاهندواروپایی «kʷ*» است.
@MorphoSyntax
8
4
1