🔅میر دروغین؛
#محمد_دهقانی با الهام از شعر
"آن میر دروغین بین..."
که در آن مولوی با هجوی طنازانه، در واقع چهرهیی تمسخرآمیز از سران و امیران مستبد، ترسیم میکند؛
شخصیت مسعود غزنوی را مصداق "آن میر دروغین" مییابد و معتقد است با همهی تمجیدی که بیهقی از مسعود کرده، تاریخ بیهقی ستایشنامهی او نیست بلکه بعد از خواندن کتاب، به تصویری هجوآمیز از همان میرِ دروغینِ مولانا خواهیم رسید!
نویسنده با شرح فشردهیی از اقدامات نابخردانهی مسعود، تلاش دارد چهرهی ناموزن این پادشاه را روشنتر نمایان سازد:
از انتخاب اشتباه وزرایی چون بوسهل زوزنی که اعدام حسنک را در پیداشت و نیز هولناکترین اشتباه او در حملهی پرهزینه و بیثمر به گرگان و مازندران و خطای بزرگش در لشکرکشی به هند به بهانهی جهاد با بتپرستان...
همه نُمایشی است از چهرهی این میر دروغین! که این همه معلوم میکنند
«در پس شخصیت به ظاهر شجاع و ستیزهجوی مسعود، ترس و بدگمانی شدیدی نهفته بود».(ص96)
دهقانی یادآور میشود که مسعود نیز چون همهی حاکمان
«چشم به دهان کسانی دوخته بود که از او ستایشهای مبالغهآمیز میکردند و همراه با این ستایشها، اغراض خود را هم، که به آرزوها و جاهطلبیهای شاهِ جوان همخوانی داشت، پیش میبردند».(ص96)
در خوی استبدادی مسعود همین بس که بیهقی بیش از ده بار از خودرایی و خودسریاش که منجر به نتایج نسنجیده گردید، یاد میکند و این خصلت را تا بدانجا فاجعهبار مییابد که حتا دیگر او تاب شنیدن اندرزی شاعرانه را هم نداشت!
میردروغین، ترسویی بود که زدن و کشتن ضعیفان و بیخطران را هنری بزرگ میپنداشت و در همانحال، با جنونِ خودبزرگبینیاش، نهیب میزد که «وحشت ما بزرگ است!»(ص102)
و جالبتر آنکه باز چونان همهی حاکمان این دیار، شجاعتِ اخلاقی قبول مسوولیتِ کارهایش را نداشت.
«در جریان اعدام حسنک، صحنه را خالی گذارد و قصد "نشاطِ سه روزه کرد"».(ص103)
اما ماحصل این همه هیاهو و آتش، به گفتهی نویسنده «چیزی جز خرابه و خاکستر نبود».(ص109)
🔅قسمتی از نوشتار
قدم زدن در کوچههای تاریخ
با بیهقی و دهقانی
@MasoudQorbani7
14
4July 10, 2026 658 9
