📌 درک قرآن و ابزارهای دعوت در عصر حاضر!
▪️ انس با قرآن؛ روش و منش پیامبر (ص)
تمام مطالعه و پژوهش پیامبر خدا (ص) خواندنِ قرآن بود؛ در نماز میایستاد و قرآن میخواند—که حق هم همین بود. تمام تحقیقات، بررسیها و کاوشهای ایشان در تلاوت و تدبرِ قرآن خلاصه میشد و مطالعهاش همان قرائت و ترتیلِ قرآن بود.
▪️ فاصله ۱۴۰۰ ساله و ضرورت ابزارها
اما ما، به اندازه ۱۴۰۰ سال از فهمِ بیواسطهٔ قرآن فاصله گرفتهایم؛ به اندازه تمام تألیفاتی که در این قرون نگاشته شده است. ما با هر تألیفی که صورت گرفته، یک گام به عقب بازگشتهایم؛ چرا که ناچار بودهایم آن کتابها و تألیفات را هم بخوانیم.
✔️ البته آن نوشتهها هدفِ اصلی (مقصود بالذات) نیستند، بلکه ابزاری برای فهم قرآنند—نه اینکه با قرآن مغایرت داشته باشند، بلکه خواندن آنها از سرِ ضرورت بوده است.
▪️ تنها قرائت محض کافی نیست
با این حساب، تسبیح و حمدِ ما—جز در نمازهای مغرب، عشاء، وتر و مقداری ترتیلِ قرآن در آنها—دیگر صرفاً با دست گرفتن و خواندنِ محضِ قرآن حاصل نمیشود؛ مگر اینکه انسان به آن مرتبهای برسد که تلاوتش عینِ مطالعه و تدبر باشد.
▪️ ضرورت شناخت علوم جدید و زمانهشناسی
در غیر این صورت، امروز انسان باید دست به کارِ خواندنِ ادبیات عرب (نحو و صرف)، علم بلاغت، اصول فقه و مطالعهٔ آزاد شود.
حتی گاهی شرایطی پیش میآید که برای نمونه، باید فیلمی را ببیند—فیلمی که اگر آن را نبیند، در آن جامعه بیگانه و ناآگاه تلقی میشود، یا اینکه سود و توانمندی فراوانی در درک آن نهفته است.
✔️ گاهی لازم است به اخباری گوش فرادهد؛ چرا که اگر یک دعوتگر و مصلح (داعی) از رویدادها و مسائل زمانهٔ خویش غافل باشد، کی میتواند دعوتگر باشد؟!
چگونه میتواند «بِلِسانِ قَوْمِهِ» (با زبان و منطقِ مردمِ خود) سخن بگوید، در حالی که اصلاً نمیداند در جامعه چه میگذرد؟
▪️ خطر بیگانگی با جامعه و سطحینگری
چنین فردِ غافلی، مانند آن یکی از «اصحاب کهف» میشود که وارد شهر شد؛ نه او زبان و حالِ اهل شهر را میفهمید و نه مردم، سخن و حالِ او را درک میکردند. این دیگر سخن گفتن با زبانِ قوم نیست.
❗️رفتار چنین افرادی درست مانند آن ملا است که برای یک نفر پیام فرستاده بود:
«تو را به خدا به من بگو "اقتصاد توحیدی" یعنی چه؟ این جوانان از من پرسیدهاند "اقتصاد توحیدی" چیست، لطفاً پاسخش را برایم بفرست!»
❗️یا مانند آن جلسهای که چند ملا در آن حضور داشتند و بحث بر سر این بود که انسان باید بداند چگونه شبهاتِ کمونیستها را پاسخ دهد؛ یکی از آنان میگفت:
«تو را به خدا همین الان به من بگویید تا آن پاسخها را یادداشت کنم!»
گویی با گفتن دو سه جمله در آن جلسه، همه چیز تمام میشود و او میتواند تمام شبهات کمونیستها را رد کند...
📌 انسانی با این سطح از سطحینگری، نه تنها نمیتواند دعوتگر به سوی خدا باشد، بلکه خود عاملِ ایجاد شک و تردید در حقانیتِ این دین میشود!!!
✍ کاک ناصر سبحانی
📚 منبع: درسگفتار اصول فقه
🌐 @Naser_Sobhani
🌱 @dawate
2
1August 12, 2026 148
