✔️اقوال و افعال پیامبر ﷺ میان بشریت و رسالت
▪️در زمینهی اقوال و افعال پیامبر ﷺ باید متوجه تفاوتها و اختلافاتی باشیم که در شخصیت پیامبر ﷺ بوده است.
▪️وی در یک تقسیمبندی کلی، دارای دو شخصیت بوده است:
+ یکی شخصیت او بهعنوان محمد
+ دیگری شخصیت او بهسان نبی، رسول و امام.
📌 پیامبر ﷺ از یک سو دارای شخصیت محمد بهعنوان یک انسان بوده است که همچون سایر انسانها مسائلی برایش مطرح بوده است و احوال و عوارضی همچون سایر انسانها در وی نیز وجود داشت، مانند سخنگفتن، خوابیدن، انجام کار و...
❗️این بخش از شخصیت پیامبر ﷺ و کارهایش بههیچعنوان حُجت نیست، یعنی چیزی نیست که باید از آن پیروی کرد. بههرحال شیوهی زندگی پیامبر در مسائلی که شریعت در آن دخالت نمیکند، تابع مکان و زمانِ زندگی او بود و اینها جزء دین نیستند.
📌 پیامبر ﷺ علاوه بر این شخصیت انسانی، بهعنوان فرستادهی خداوند نیز مطرح بوده است.
▪️در این بخش از شخصیت او باید تقسیمات دیگری نیز مدّنظر باشد، چرا که برخی از فرمایشات پیامبر (ص) که به ما رسیده است، صدورش از سوی او بهعنوان مبلّغِ هدایتِ خداوندی بوده و مسائل دین را تبیین فرموده است؛ یعنی با عباراتی سهل و قابلفهم، مسائل دین را بیان فرموده است.
ازآنجاییکه وی بهعنوان مبیّن دین بوده است، اگر درستیِ احادیث منتسب به او ثابت شود، در نتیجه آن احادیث بهعنوان حجت مطرح میشوند.
✔️ اما برخی دیگر از فرمایشات پیامبر (ص)، از سوی او بهعنوان رئیس نیروی اجرایی صادر گشته است.
▪️این دسته احادیث در محدودهی اجرا و تنفیذ بهکار میروند و نمیتوان آنها را بهعنوان یک فرمایش عام در نظر گرفت و یا در زمینهی دیگری غیر از زمینهی خاص از آنها بهره برد.
📌 برای مثال، پیامبر ﷺ در حدیثی فرموده است:
«مَنْ أحْیا أرْضاً مَواتاً فَهيَ لَهُ».
▪️ ائمه دربارهی این حدیث اختلافنظر دارند، از جمله امام شافعی و امام ابوحنیفه که یکی از آنها میگوید پیامبر این حدیث را بهعنوان مبیّن بیان فرموده است و در نتیجه، تبیین یک برنامهی همیشگی است و بهعنوان یک قاعدهی عام مطرح است.
▪️اما دیگری میگوید پیامبر (ص) این حدیث را بهعنوان رئیس نیروی اجرایی عنوان فرموده است و در نتیجه نمیتوان آن را بهعنوان یک قاعدهی عام تلقی کرد.
📌گاهی پیامبر (ص) بهعنوان قاضی و در مقام نیروی قضایی، هنگام قضاوت بین چند نفر سخنی را بیان فرموده است؛
چنین حدیثی را نمیتوان بهعنوان قاعدهی عمومی مطرح کرد؛ چون آن قضاوت با توجه به ویژگیهای شاکی و متهم بوده است که شاید برای کسی دیگر تکرار نشود.
✅ از این رو، باید متوجه باشیم که پیامبر (ص) در چه مقام و جایگاهی، سخنی را فرموده است.
✍ کاک ناصر سبحانی
📚 منبع: درسگفتار شرح اربعین
🌐 @Naser_Sobhani
Forwarded fromناصر سبحانی، کانال رسمی
1August 29, 2026 57
