وقتی یک غلط چاپی، تبدیل به ادبیات شد
گاهی فقط یک حرف به اشتباه تغییر میکند، اما ممکن است همان یک حرف، سالها در کتاب بماند و حتی برایش تفسیر ادبی نوشته شود.
هرمان ملویل، نویسندهٔ White-Jacket، در متن اصلی نوشته بود:
coiled fish of the sea
تصویری از ماهیای که در آب، بدنش را حلقهوار جمع کرده است.
اما در یکی از چاپهای بعدی، coiled اشتباهاً به soiled تبدیل شد:
soiled fish of the sea
یعنی «ماهیِ آلوده».
ماجرا میتوانست همانجا تمام شود؛ یک غلط چاپیِ ساده.
اما تمام نشد.
منتقد ادبی آمریکایی، F. O. Matthiessen، همین نسخهٔ اشتباه را خواند و «soiled» را بخشی از تصویرپردازی ملویل دانست و برای آن تفسیر ادبی ارائه کرد.
سالها بعد، پژوهشگران تاریخ متن به چاپ نخست برگشتند و معلوم شد ملویل اصلاً soiled ننوشته بود.
او نوشته بود coiled.
تمام آن تفسیرها، تمام آن معنایی که از «آلودگی» بیرون کشیده شده بود، بر پایهٔ یک اشتباه چاپی شکل گرفته بود.
یک حروفچین یک حرف را اشتباه زد؛ یک منتقد برای آن حرف معنا ساخت؛ و ادبیات، سالها معنایی را جدی گرفت که نویسنده هرگز ننوشته بود.
منابع:
James Thorpe, The Aesthetics of Textual Criticism, PMLA, 1965
F. O. Matthiessen, American Renaissance, 1941
Northwestern University Press, The “coiled fish of the sea”
22
8
3
1September 3, 2026 533 2
