انتشار علم به معنای انتشار آگاهی و فهم عمیق نیست! ▪️ شیخ عبدالعزیز بن… — 📓« وعی »📚 — TG.ME

❞ گسترشِ دانش، لزوماً به معنای گسترشِ آگاهی، بینش و فهمِ عمیق نیست؛ چه بسیار کسانی که به وادیِ علم درآمدند، امّا به سبب همان علمشان گمراه گشتند، لغزیدند و سرنگون شدند، چندان‌که بی‌خبری و جهل برایشان بهتر بود! خداوند متعال می‌فرماید:
﴿وَمَا تَفَرَّقُوا إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ﴾ از همین‌رو، رواجِ نگارش و قلم («فَشْو القَلَم») از نشانه‌های قیامت شمرده شده است، با وجود آن‌که قیامت تنها بر بدترینِ آفریدگان برپا می‌گردد و هیچ روزگاری فرا نمی‌رسد جز آن‌که روزگارِ پس از آن شرورتر است.
این نکوهش، متوجهِ خودِ علم نیست، بلکه متوجهِ فراگیرندهٔ آن است؛ چرا که آدمی با دانشِ خویش دست به طغیان می‌زند. از همین روست که خداوند با نام بلندِ خویش می‌فرماید:
﴿اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ۝ خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ ۝ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ ۝ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ۝ عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ ۝ كَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَيَطْغَىٰ ۝ أَن رَّآهُ اسْتَغْنَىٰ﴾ و در سرگذشتِ بَلعَمِ باعورا برای اهلِ عبرت و بصیرت، درسی بزرگ نهفته است. بنابراین، بر طالب علم واجب است که زکات و پاکیزگیِ علمش را با عمل به آن، فروتنی در برابر آن و نشرِ آن بپردازد، و در پیِ آن نباشد که با علمْ به بهره‌ای از دنیا دست یابد یا منصبی را فراچنگ آوَرَد.
شَعبی می‌گوید: «همانا پیش از این، این علم را تنها کسی می‌جُست که دو خصلت در او گرد آمده بود: خرد و پارسایی (عقل و عبادت). پس اگر خردمند بود اما پارسا نبود، می‌گفت: این امری است که جز اهلِ عبادت و پارسایی بدان دست نمی‌یابند، و در پیِ آن نمی‌رفت؛ و اگر پارسا بود اما خردمند نبود، می‌گفت: این امری است که جز فرزانگان و اهلِ خرد به آن نمی‌رسند، و در پیِ آن نمی‌رفت. شعبی افزود: اینک بیم آن دارم که امروزه کسانی در جست‌وجوی آن برآیند که هیچ‌یک از این دو را ندارند: نه خردی در ایشان است و نه پارسایی.»
و ابنُ السَّمّاک می‌گوید: «چه بسیار چیزهایی که اگر سودی نبخشند، زیانی هم نمی‌رسانند؛ امّا علم اگر سود نبخشد، زیان‌بار خواهد بود.» ❝