عاقل و نادان
امام ابنقیم رحمهالله میگوید:
«مردی خانهای ساخت، آن را به بهترین شکل آراست و هرچه برای آسایش لازم بود در آن فراهم کرد. سپس مردمانی را به مهمانی دعوت کرد. هرگاه مهمانی وارد خانه میشد وی را بر جایگاهی نرم و راحت مینشاند، غذایی با ارزش در ظرفی زیبا پیش رویش قرار میداد و هر آنچه نیاز داشت برایش آماده میکرد. همچنین به خدمتکارانش دستور میداد که با احترام از او پذیرایی کنند.
انسان خردمند میداند که این خانه، همه وسایل آن و حتی خدمتکاران همگی مال صاحبخانهاند. بنابراین تا زمانی که مهمان است از نعمتهایش بهره میبرد، اما دل به آنها نمیبندد. او مانند یک مهمان با صاحبخانه رفتار میکند. جایی مینشیند که برایش تعیین شده از غذایی میخورد که برایش آوردهاند و در کار صاحبخانه دخالت نمیکند چون به دانایی سخاوت و تدبیر او اعتماد دارد. چنین کسی با عزت وارد خانه میشود، با عزت در آن میماند و با عزت نیز از آن خارج میشود، بیآنکه موجب ناخشنودی صاحبخانه شود.
اما انسان نادان با خود میگوید: «این خانه باید مال من باشد و من باید صاحب همهٔ آن شوم.» پس کمکم شروع میکند به جمع کردن وسایل خانه و پنهان کردن آنها برای خود. هر نعمتی که صاحبخانه به او میدهد، نفس او را وسوسه میکند که آن را برای همیشه نزد خود نگه دارد و نگذارد دیگران از آن بهرهمند شوند.
صاحبخانه همه این رفتارها را میبیند اما از روی بزرگواری، او را فورا بیرون نمیکند. تا اینکه آن مهمان چنان فریب خیال خود را میخورد که گمان میکند واقعا صاحب خانه شده است و هر طور بخواهد میتواند در آن تصرف کند.
در همان هنگام، صاحبخانه خدمتکارانش را میفرستد. آنان او را از خانه بیرون میکنند و هرچه را که جمع کرده بود، از او میگیرند و چیزی برایش باقی نمیگذارند. در نتیجه هم همهٔ آنچه به آن دل بسته بود را از دست میدهد و هم با خواری و شرمندگی از خانه رانده میشود.
سزاوار است در این مثال خوب اندیشید زیرا این حکایت، زندگی دنیاست. و تنها خداوند است که باید از او یاری خواست.
عبدالله بن مسعود (رضیاللهعنه) فرمود:
«هر انسانی در این دنیا مهمان است و مال او تنها امانتی است که برای مدتی کوتاه در اختیارش قرار گرفته است. مهمان روزی خواهد رفت و امانت نیز روزی به صاحبش بازگردانده خواهد شد.»
1
August 3, 2026 14.3K 102
