قسمت ۲۳م: سکوت سنگ، صدای معلم
İyirmi üçüncü hissə – Daşın sükutu, müəllimin səsi
Ani xarabalığından çıxanda gün batırdı; ikisi də yorğun, daş isə susmuşdu.
وقتی از خرابههای آنی بیرون زدند، خورشید غروب میکرد؛ هر دو خسته بودند و سنگ اما ساکت شده بود.
Qulanı bir daş divarın dibinə bağladılar; Araz tonqal qaladı, Solmaz isə çantasından Mələk nənənin verdiyi qurudulmuş tutu çıxartdı.
قولان را به پای دیواری سنگی بستند؛ آراز آتشی برپا کرد و سولماز از چنتهاش توت خشکیدهٔ ملکننه را درآورد.
Alov böyüyəndə Solmaz gözünü oda zilləyib soruşdu: «Sən heç vaxt demirsən, Bakıda kimi qoyub gəlmisən?»
وقتی شعله بزرگ شد، سولماز چشم به آتش دوخت و پرسید: «هیچوقت نمیگویی در باکو چه کسی را گذاشتی و آمدی؟»
Araz bir çubuqla odu eşələdi; xeyli sükutdan sonra dedi: «Heç kimi. Atamı 37-də aparıblar, anamdan qalan isə bir yaylıq və bu müəllimlik diplomudur.»
آراز با چوبی آتش را زیرورو کرد؛ پس از سکوتی طولانی گفت: «هیچکس را. پدرم را سال ۳۷ بردند، از مادرم هم یک یایلیق مانده و این مدرک معلمی.»
Solmaz yaylığı soruşmadı; amma barmaqları tut qabında dayandı.
سولماز سراغ یایلیق را نگرفت؛ اما انگشتانش در ظرف توت خشک بیحرکت ماند.
Araz davam etdi: «Mən uşaq olanda inanırdım ki, atam Bozqurd olub dağlara qayıdıb; sonra bildim ki, Bozqurdlar da sənəd aparılanda qayıtmırlarmış.»
آراز ادامه داد: «بچه که بودم باور داشتم پدرم بوزقورت شده و به کوهها برگشته؛ بعد فهمیدم بوزقورتها را هم که با برگه ببرند، دیگر برنمیگردند.»
Tonqalın işığında Solmazın üzü yumşaldı, amma gözləri hələ də ehtiyatlı idi.
در روشنایی آتش، چهرهٔ سولماز نرم شد، اما چشمانش هنوز محتاط بود.
«Buna görə daş məni seçdi,» dedi Araz sakitcə, «o, itirdiyi şamanı axtarırdı, məndə də ata yoxluğu tapdı.»
«برای همین سنگ مرا برگزید،» آراز بهآرامی گفت، «او شمن گمشدهاش را میگشت، و در من نبود پدر را یافت.»
Solmaz bir söz demədi; əvəzinə bir ovuc tutu Arazın ovcuna boşaltdı.
سولماز هیچ نگفت؛ در عوض یک مشت توت در کف دست آراز خالی کرد.
Gecənin ortasında daş birdən işıq saçdı, amma bu dəfə mavi deyil, yumşaq bir ağ işıq – sanki kimsə uzaqdan bir qopuz siminə toxundu.
نیمهشب، سنگ ناگهان نور افشاند، اما این بار نه آبی، که نوری سپید و ملایم – انگار کسی از دور زه قوپوزی را لمس کرد.
Solmaz pıçıldadı: «Tapdıq səni eşitdi.»
سولماز زمزمه کرد: «تاپدیق شنیدت.»
Araz cavab vermədi; daşın işığında ilk dəfə idi ki, Solmazın gözlərindəki soyuqluq deyil, arxasındakı qorxu görünürdü.
آراز جواب نداد؛ در روشنایی سنگ، نخستین بار بود که در چشمان سولماز نه سردی، که ترس پشت آن دیده میشد.
---
Çətin sözlər / واژگان دشوار:
· 37 – سال ۱۹۳۷ و تصفیههای سیاسی در شوروی که خیل شهروندان آذربایجان شوروی را نیز دربر گرفت
· yaylıq – یایلیق، دستمال یا روسری که در فرهنگ ترکی یادگار مادرانه و نشان محبت و دلتنگی است
· sənəd aparılmaq – با برگه برده شدن، اشارهٔ تلخ به بازداشت با حکم کتبی در دوران سرکوب سیاسی
· Tapdıq – تاپدیق، شمن درگذشته و صاحب اصلی سنگ یَده، که روحش از طریق سنگ با آراز پیوند دارد
@turkce_fa #C
