اینبار، صورتحساب سنگینتر از همیشه است
دلار ۲۰۰ هزار تومان شد.
این فقط یک رکورد جدید در بازار ارز نیست؛ این صدای ترکخوردن آخرین لنگرهای اسمی یک اقتصاد بیمار است.
اقتصادی که سالها با تورم مزمن، کسری بودجه ساختاری، رشد بیمهار نقدینگی، فرار سرمایه، کاهش سرمایهگذاری واقعی و بیثباتی مداوم سیاستگذاری دستوپنجه نرم کرده، بالاخره صورتحسابش را صادر کرد. و این صورتحساب را نه در آمارهای رسمی، که مستقیم از جیب مردم برداشت.
مشکل امروز دلار نیست.
مشکل اقتصادی است که نتوانسته — و ظاهراً نخواسته — ارزش پول ملی را حفظ کند. وقتی تورم برای یک دهه بالای ۴۰ درصد میماند و هیچ چشمانداز معتبری از رشد پایدار و اصلاحات واقعی وجود ندارد، تقاضا برای ارز و طلا دیگر «سفتهبازی» نیست؛ واکنش عقلانی شهروندانی است که میخواهند ارزش پساندازشان را از دست ندهند. کسانی که این رفتار را مذمت میکنند، در واقع دارند مردم را بهخاطر منطقی بودن سرزنش میکنند.
تلختر از عدد ۲۰۰ هزار تومان، عادیشدن آن است.
۳۰ هزار تومان زمانی «بحران» بود.
۵۰ هزار تومان «شوک» بود.
۱۰۰ هزار تومان «خط قرمز» بود.
حالا ۲۰۰ هزار تومان دارد به عددی تبدیل میشود که در گفتوگوهای روزمره رد و بدل میشود. این یعنی لنگرهای ذهنی و اسمی اقتصاد یکی پس از دیگری شکسته شدهاند و جامعه در حال تطبیق با فقیرتر شدن مستمر است.
عدهای ممکن است با چند روز سبز شدن بورس یا افزایش اسمی قیمت مسکن و خودرو، از «رونق» حرف بزنند. اما در اقتصادی که پول ملی با سرعت در حال ذوب شدن است، افزایش اسمی داراییها هیچ ربطی به افزایش ثروت واقعی ندارد. ثروت واقعی را باید در قدرت خرید، اشتغال پایدار، سرمایهگذاری مولد و اعتماد به آینده سنجید؛ نه در اعدادی که هر روز با تورم متورمتر میشوند.
تاریخ نشان داده حکومتها معمولاً در روز وقوع اولین بحران سقوط نمیکنند. فرسایش آنها سالها قبلتر آغاز شده است. بحران زمانی عمیق میشود که ناکارآمدی دیگر فقط در جداول بانک مرکزی و مرکز آمار دیده نشود، بلکه به تجربه روزمره مردم تبدیل شود: وقتی هر ماه فقیرتر میشوی، وقتی افق سرمایهگذاریت به چند ماه محدود میشود، وقتی سرمایه از تولید فرار میکند و اعتماد به آینده جای خود را به بقا میدهد.
دلار ۲۰۰ هزار تومانی شاید فقط یک عدد نباشد.
شاید یکی از نقاط عطف دورهای باشد که در آن، فرسایش سرمایه اقتصادی و اجتماعی کشور وارد مرحلهای برگشتناپذیرتر شده است. نظامی که نتواند ارزش پول ملی را حفظ کند، در بلندمدت مشروعیت خود را نیز از دست میدهد؛ حتی اگر ظاهر قدرت را حفظ کرده باشد.
اقتصاد دیر یا زود صورتحساب سیاستگذاری را صادر میکند.
و اینبار، صورتحساب سنگینتر از همیشه است.
August 23, 2026 214
