دربارهی وایو
وَیو vayu (وای)، باد
باد که در ابر بارانزا زندگی میآورد و در توفان مرگ، یکی از اسرارآمیزترین خدایان هند و ایرانی است. در یکی از متون هندی دربارهی او آمده است که وی از نَفَس غول جهانی که دنیا از بدن او ساخته شده، پیدا گشته است. بر گردونهی تیزروی که آن را صد یا حتی هزار اسب میکشند، سوار است. اوست که "نورهای گلگون" یعنی برق را ایجاد میکند و سپیدهدم را هویدا میسازد.
در ایران وی شخصیتی بزرگ و در عین حال معمایی است. برای او هم آفریدگار (اهورامزدا) قربانی میکند و هم اهریمن (انگره مینیو)، آفریدگار بر تختی زرین در زیر ستونهای زرین که آنها را سایبانهای زرین پوشانیدهاند،برای او قربانی کرد و از او خواست که بتواند آفریدگان اهریمن را نابود کند و آفریدگان خوب حفظ شوند. دعاهای آفریدگار مستجاب شد، اما امیال ویرانکنندهی اهریمن برآورده نشد. آدمیان نیز به درگاه وای دعا میکنند، خصوصا در مواقع خطر، زیرا او جنگجوی سهمناک و فراخسینهای است.در حالیکه "جامهی نبرد" بر تن دارد، و مسلّح به نیزهای تیز و جنگافزارهای زرین است، در تعقیب دشمنان خود خطر میکند تا اهریمن را نابود سازد، و آفرینش اهورامزدا را پاسداری کند.
در حالی که اهورامزدا در بالا و در روشنی فرمانروایی میکند و اهریمن در پایین و در ظلمت، وای در فضای میان آن دو یعنی در "خلا" حکمرانی دارد. در وای مفهوم "بیطرفی" هست، زیرا هم وای خوب و هم وای بد وجود دارد. بعضی از دانشمندان بر آن اند که او در تفکرات بعدی، تبدیل به دو شخصیت شده است، ولی در دوران اولیه تصور میکردند که وای شخصیت واحدی است با سیمایی دوگانه: نیکوکار است، و در عین حال شوم، نیرویی هراسانگیز است و شخصیتی بیرحم که با مرگ، پیوستگی دارد و کسی را یارای گریز از راه او نیست. اگر چنانکه شایسته است او را خشنود سازند، آدمیان را از همهی یورشها رهایی میبخشد، زیرا باد از میان هر دو جهان، یعنی جهان روح نیک و جهان روح بد میگذرد. او نیکوکار است و نابودکننده، پیوند میدهد و میگسلاند. نامش این است: "پیشرونده، پسرونده، آنسویافکننده و فرو افکننده."
او دلیرترین، نیرومندترین، سختترین و ستبرترین است.
از کتاب:
شناخت اساطیر ایران، نوشتهی جان هینلز، ترجمهی ژاله آموزگار و احمد تفضلی، نشر چشمه، چاپ شانزدهم، ۱۳۹۱. صفحهی ۳۴ تا ۳۶.
(در اوستا در یشت پانزدهم وای ستوده شده. در این یشت از اینکه اهریمن برای وای قربانی کرده باشد، سخنی به میان نیامده. تنها برخی موجودات اهریمنی مانند اژدی دهاکه (ضحاک) او را ستایش کردهاند.
1
1August 29, 2026 635 1
