🔴 استاد هادی سروش: پیشینه و ماهیت اخلاق در مکاتب بشری تا اسلام و درد بشر امروز در زمینه اخلاق
⬅️شفقنا- حجت الاسلام والمسلمین هادی سروش در نوشتاری اینگونه آورده است: «در رابطه با موضوع اخلاق، هیچ ملت و مکتبی وجود ندارد مگر آنکه به این مقوله در وجود آدمی توجهی ویژه داشته باشد. اخلاق از جمله علوم و دانشهایی است که همه انسانها در اعصار مختلف و در ادیان گوناگون به آن توجه جدی داشتهاند. با نگاهی به پیشینه اخلاق، درمییابیم که این موضوع در تمدنهایی چون هندوستان و یونان به عنوان یک بحث محوری مطرح بوده و تا به امروز نیز یکی از مباحث و رشتههای مهم در جهان غرب، شرق و مکاتب و ادیان مختلف به شمار میرود.
🔹تعریف اخلاق و تمایز «چگونه بودن» از «چگونه زیستن»
مطلب نخست در رابطه با تعریف اخلاق است؛ اخلاق به معنای «چگونه بودن» است، نه صرفاً «چگونه زندگی کردن». بر اساس مکتب فلسفی فیلسوفان اسلامی –فارابی و ابنسینا و خصوصاً صدرالمتألهین که قائل به اصالت وجود است – ، تمرکز بر «وجود»، ما را به سوی واکاویِ «بودن» راهنمایی میکند. از این رهگذر، اخلاق ترسیمکننده «چگونه بودن» است، نه اینکه فقط «چگونه زیستن» را برای ما مشخص کند. با این تعریف، ما از بسیاری از مکاتب و ادیان فاصله میگیریم؛ چرا که بسیاری از نظریهپردازان، اخلاق را صرفاً در چگونه زیستن و چگونه زندگی کردن پیاده کردهاند، اما در رویکرد ما، به چگونه بودن انسان توجه میشود، اینکه انسان نسبت به خود، نسبت به دیگران و نسبت به خدای خود چگونه باید باشد. این، تعریفی جامع از اخلاق است.
🔹نقشِ «فیض گرفتن و فیض رساندن» در اخلاقِ ایمانی
انسان متخلق کسی است که تلاش میکند مظهر صفات الهی (مثلا مظهر رحمت خدا) شود و به انسانی رحیم، دلسوز و دستبهخیر مبدل گردد. در این نگاه، «فیض گرفتن و فیض رساندن» یک اصل مهم است. انسان متخلق صفات نیکو را از خود نمیداند، بلکه آن را فیضی میداند که از خدا که «مستخلفعنه» است ، میگیرد و به عنوان جانشین او، به دیگران میرساند.
این مفهوم در آثار عرفانی ما نیز به زیبایی ترسیم شده است؛ آنجا که حافظ میگوید:
ای نور چشم من سخنی هست گوش کن
چون ساغرت پر است بنوش و بنوشان
🔹نقد مبانیِ اخلاق غرب ، اما نقدهایی که بر اخلاق غربی ، مانند؛ منفعتطلبی و اخلاق لیبرالیستی وارد است، هرگز بر اخلاق اسلامی وارد نیست. در اخلاق دینی، ما یک انسان مصنوعی که صرفاً به صورت ظاهرسازی از دروغ، دزدی و دنیاطلبی دور باشد نمیسازیم؛ چرا که این اخلاق متکی به ایمان به خداست و یک واقعیت درونی است
🔹رنج بشر امروز از چه اخلاقی است؟
آنچه بشر امروز را رنج میدهد این است که به خدای جهان و عالم غیب ایمان کاملی ندارد. بشر امروز مدعی اخلاق است، اما اخلاقش منفعتطلبانه، سودانگارانه و محدود به همکیشان و همحزبیهای خود است. اخلاق باید از پایگاه دین جامع و کامل الهی ؛ اسلام نگریسته شود.
https://fa.shafaqna.com/news/2355153/
جزئیات👆👆👆
🌍 | خبرگزاری بین المللی شفقنا
🆔 @shafaqna_farsi
.
