Channels

Top 100 Trending New

Categories

Crypto Gaming News Entertainment Music Sports Tech Gambling Bots and mini apps Finance Business Education Lifestyle Health Travel Auto Fashion Jobs Dating Deals and shopping

Stickers

Stickers Emoji Themes Wallpapers

Bots Gifts Tools

Currency

$ USD ₽ RUB € EUR ₴ UAH ₸ KZT ₺ TRY zł PLN ₪ ILS AED AED R$ BRL Rp IDR RM MYR ¥ JPY ₩ KRW CN¥ CNY

Theme

Português (Brasil)

Bahasa Indonesia

Беларуская

Українська

Channels Categories Stickers Bots Gifts Tools

Premium Wiki Glossary Legal

Notifications Settings Log in

صبح اسلام: پست #4738 — TG.ME

صبح اسلام@SobheEslam · 1.6K subscribers Open in TelegramOpen

[media without text]

t.me/SobheEslam/4738

September 5, 2026

More from this channel

ادامه☝️ 🟡 آناتومی یک پارادوکس (بخش دوازدهم) اما یک مشکلِ اساسی وجود داشت: چگونه می‌توان توده‌هایِ مردمی را که تا دیروز با ادبیاتِ صلح‌طلبانه و دفاعیِ قرآن تربیت شده بودند، برای تهاجماتِ مداومِ فرامرزی توجیه و تهییج کرد؟ در این مقطعِ تاریخیِ حساس، حاکمیتِ سیاسی متوجه شد که کارآمدترین ابزار برای پیشبردِ این هژمونی، «استفاده‌ی ابزاری از مفاهیمِ قدسی» است. نهادِ قدرت با حمایت از قرائت‌هایِ خاصِ فقهی (مانند تئوریزه‌شدنِ جهادِ ابتدایی)، تلاش کرد تا «توسعه‌طلبیِ ارضی و مادیِ» خود را در زرورقی از «رسالتِ الهی و گسترشِ مرزهایِ عقیده» بپوشاند. ۲. «تقلیل‌گرایی متنی» و تقویتِ نظریه‌ی «جهادِ ابتدایی» برای آنکه ماشینِ جنگیِ امپراتوری‌های اسلامی از مشروعیتِ الهی برخوردار شود، به یک چارچوب نظری و کلامی نیاز بود. این چارچوب از طریقِ فرآیندی شکل گرفت که می‌توان آن را «تقلیل‌گرایی متنی» نامید. تقلیل‌گرایی متنی روندی است که در آن، معنای یک متنِ پیچیده (ادبی، دینی، فلسفی، تاریخی یا سیاسی) به سطحِ ساده، محدود و سطحی فروکاسته می‌شود و لایه‌هایِ دیگر معنا نادیده می‌ماند. در اینجا، کارکردِ تقلیل‌گرایی چنین است: عناصرِ یک متن - به‌ویژه متونِ مقدس یا تاریخی - از زمینه‌ی اصلی خود جدا می‌شوند و چنان تفسیر می‌گردند که گویی احکامی جهان‌شمول، ابدی و فارغ از هر شرایطِ زمانی و مکانی‌اند. این رویکرد، زمینه را برای سوءاستفاده از متن و توجیهِ مقاصدِ خاص فراهم می‌آورد. در همین روند بود که آیاتِ قرآن از بافتارِ تاریخی و اسبابِ نزولِ انضمامی‌شان (Context) جدا شدند. آیاتی که به‌طور مشخص برای دفعِ تجاوزِ نظامی و حفظِ امنیتِ شهروندان در مدینه نازل شده بودند، از کارکردِ حقوقی و بازدارنده‌ی خود (جهادِ دفاعی) خارج شدند و به‌عنوانِ احکامی جهانشمول و ابدی برای تسخیرِ جهان تفسیر گردیدند. نتیجه این خوانش، تقویتِ مفهومی به نام «جهادِ ابتدایی» - تهاجمِ نظامی به قصدِ توسعه‌ی قلمروِ عقیده، حتی در صورتِ نبودِ حمله‌ی متقابل - در فقهِ سیاسیِ اسلام بود. ایده‌ی «جهادِ ابتدایی» هرچند در لابه‌لای کتاب‌های فقهی وجود داشت، اما این امپراتوری‌ها و حکومت‌های تاریخی بودند که به آن میدان دادند. در زمانیکه منطقِ تنازع و «بکش تا کشته نشوی» حاکم بود، حکومت‌ها برای گسترشِ قلمرو و حفظِ اقتصادِ متکی بر غنائمِ جنگی به‌نهادِ لشکرکشی نیاز داشتند؛ و برای موجه‌سازیِ این جنگ‌ها، قرائتی خاص و سخت‌گیرانه از فقه را برگزیدند و به‌عنوانِ «دینِ رسمی» تثبیت کردند. با این کار، خوانش‌هایِ صلح‌آمیزِ دین به حاشیه رانده شد. ٣. دگرگونی مفاهیم دینی؛ پیدایش دوگانه‌ی «دارالاسلام» و «دارالحرب» یکی از روشن‌ترین نمونه‌های ورود مناسبات قدرت و حکومت‌داری به اندیشه‌ی دینی، شکل‌گیری دوگانه‌ی مشهور «دارالاسلام» (سرزمین امن و قلمرو مسلمانان) و «دارالحرب» (سرزمین جنگ و قلمرو غیرمسلمانان) است. برای درک عمق این دگرگونی، نخست باید مفهوم «ژئوپلیتیک» (سیاست جغرافیامحور) را در بستر تاریخ بررسی کرد. در ساده‌ترین تعریف، ژئوپلیتیک یعنی «پیوند خوردن سیاست و قدرت با جغرافیا و مرزها». هنگامی که چنین نگاهی بر یک مکتب دینی حاکم می‌شود، دغدغه‌ی بنیادینِ آن از «هدایت درونی و رشد اخلاقی و معنوی انسان‌ها» به «تسخیر بیرونی سرزمین‌ها و گسترش مرزهای قدرت» تغییر می‌یابد. در این دیدگاه، انسان‌ها نه بر پایه‌ی «اخلاق، پاک‌زیستی (تقوا) و کرامت انسانی»، بلکه صرفاً بر اساس موقعیت جغرافیایی و خطوط مرزی ارزیابی و دسته‌بندی می‌شوند. بررسی‌های دقیق متنی و تاریخی نشان می‌دهد که اصطلاحات دوقطبیِ «دارالاسلام» و «دارالحرب» در هیچ کجای قرآن کریم و سنّت پیامبر (ص) وجود ندارند. زبان قرآن، زبانی تربیتی، اخلاقی و فرامرزی است که ملاک ارزش انسان‌ها را پاک‌دامنی، پرهیزگاری و نیکوکاری می‌داند: «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ» (گرامی‌ترین شما نزد خدا بافضیلت‌ترین و پرهیزگارترین شماست). پس این تقسیم‌بندی از کجا پدید آمد؟ ریشه‌یابی تاریخی دوگانه‌ی سرزمینی این دوگانه، یک دسته‌بندیِ حقوقی و سیاسی بود که در سده‌های دوم و سوم هجری در بستر امپراتوری خلافت شکل گرفت. در آن دوران، حکومت اسلامی به ابرقدرتی پهناور در تقابل مستقیم با امپراتوری بیزانس (روم شرقی) بدل شده بود؛ نظمی جهانی که در آن هیچ صلح پایداری وجود نداشت و رابطه میان قدرت‌ها، بر جنگ و کشورگشاییِ مداوم استوار بود. در نتیجه، حقوق‌دانان و فقیهان آن عصر برای تنظیم روابط خارجی حکومت با همسایگان متخاصم، جهان را به دو بخش تقسیم کردند: سرزمینی که حاکمیت مسلمانان در آن مستقر است (دارالاسلام) و سرزمینی که در وضعیت جنگ با مسلمانان قرار دارد (دارالحرب). در این دسته‌بندی، «ایمان» به‌تدریج به یک «تابعیتِ سیاسی» تنزل یافت و پایبندی دینی با مرزهای جغرافیایی گره خورد. ادامه👇 SobheEslam 1·Sep 6 ادامه☝️ 🟡 آناتومی یک پارادوکس (بخش یازدهم) ۳. جمع‌بندیِ فقهی و راهبردی با تجمیعِ این آیات، فقهِ سیاسیِ اسلام در مواجهه با پیشنهادِ صلحِ دشمن، به نظریه‌ای شفاف و سه‌گانه می‌رسد: اول: صلحِ واقعی و بی‌شائبه، با قاطعیت و بدونِ تردید پذیرفته می‌شود (پیروی از اصلِ اولیه‌ی مسالمت). دوم: اگر احتمالی قوی مبتنی بر قرائنِ عینی و شواهدِ اطلاعاتی (نه صرفاً ظنّ و گمانِ ذهنی) وجود داشته باشد که پیشنهادِ صلح، پوششی برای فریب و تجدیدِ قوایِ دشمن است، پیشنهادِ صلح کماکان پذیرفته می‌شود، اما دستگاهِ حاکمیت ملزم است که در بالاترین سطحِ آمادگیِ نظامی و اطلاعاتی باقی بماند تا هرگونه شبیخونِ احتمالی را فوراً خنثی کند. سوم: اگر شواهدِ قطعیِ خیانت و نقضِ عهد احراز شود، معاهده به‌صورتِ رسمی، علنی و حقوقی فسخ می‌گردد (فَانبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ) و حقِ دفاعِ مشروع و مقابله‌ی نظامی فعال می‌شود. این صورت‌بندیِ دقیق نشان می‌دهد که رویکردِ قرآن به مقوله‌ی جنگ و صلح، نه یک صلح‌طلبیِ منفعلانه و ساده‌لوحانه است و نه یک جنگ‌طلبیِ بهانه‌جویانه؛ بلکه عقلانیتی پیشرفته در عرصه‌ی حکمرانی است که اخلاقِ معاهدات، حقوقِ بین‌الملل و امنیتِ ملی را به‌طورِ هم‌زمان تأمین می‌کند. نتیجه‌گیریِ فصل اول با کالبدشکافیِ صبورانه‌ی این شش پرونده، خواننده‌ی منصف درمی‌یابد که هیچ‌یک از آیاتِ موسوم به «آیاتِ جنگ و خشونت»، ابزاری برای تغییرِ عقیده‌ی انسان‌ها با زورِ شمشیر، یا صدورِ جوازِ قتل‌عامِ دگراندیشان نبوده‌اند. تمامیِ این احکام، واکنشی حقوقی، دفاعی و کاملاً عقلانی به تجاوزاتِ نظامی، خیانت‌هایِ جنگی و تروریسمِ کور در بسترِ پرآشوبِ تاریخ بوده‌اند. حال این پرسشِ بزرگ مطرح می‌شود: اگر متنِ اصلی تا این حد با حساب و کتاب، مقید به شرایط، و متمایل به صلح بوده است، پس این هیولایِ خشونتی که در طولِ قرونِ متمادی به نامِ این دین متولّد شد، از کجا آمده است؟ پاسخِ این پارادوکس را نباید در «متن» جستجو کرد، بلکه باید به سراغِ بزرگ‌ترین مسخ‌کننده‌ی تاریخ رفت: «قدرتِ سیاسی». این موضوعی است که در فصلِ بعد، به واکاویِ آن خواهیم پرداخت. فصل دوم: چگونه دین به ایدئولوژیِ سلطه بدل می‌شود؟ پس از تبیینِ تاریخ‌مندی و کارکردِ دفاعیِ آیاتِ قرآن در فصلِ پیشین، این پرسشِ بنیادین در ذهنِ پژوهشگرِ تاریخِ اندیشه شکل می‌گیرد: سازوکارِ تبدیلِ یک آیینِ مبتنی بر مدارا و دفاعِ مشروع، به یک ایدئولوژیِ تهاجمی و خشونت‌بار چه بوده است؟ رهیافت‌هایِ جامعه‌شناسیِ سیاسی و تاریخِ تحلیلی نشان می‌دهند که پاسخِ این پارادوکس را نباید در «متنِ دین»، بلکه باید در «نهادِ قدرت» و پدیده‌ی استحاله‌ی دین به دستِ اقتدارگرایان جستجو کرد. ۱. گذار از رسالتِ مدنی به هژمونیِ امپراتوری برای درکِ چراییِ تغییرِ ماهیتِ مفاهیمِ دینی، باید به تحولاتِ ساختاریِ نهادِ قدرت پس از عصرِ نبوی نگاه کرد. کلیدواژه‌ی فهمِ این دوران، مفهوم «هژمونی» (Hegemony) است. هژمونی صرفاً به معنایِ تسلطِ نظامیِ عریان نیست؛ بلکه به معنایِ اعمالِ قدرت و نفوذِ گسترده از طریقِ چیرگیِ فکری، فرهنگی، عقیدتی و نهادینه‌سازیِ رضایتِ عمومی است. در یک نظامِ هژمونیک، قدرتِ حاکم موفق می‌شود منافعِ توسعه‌طلبانه‌ی خود را به‌عنوانِ «رسالتی مقدس و خیرِ عمومی» به توده‌ها بقبولاند. با رحلت پیامبر اسلام، جهان اسلام شاهد یک استحاله‌ی تدریجی در ساختار قدرت بود. الگوی سیاسی از یک «جامعه‌ی مدنی نوپا، پیمان‌محور و محدود» (الگوی مَدِينَةُ النَّبِی) به‌تدریج به یک «امپراتوری پهناور، متمرکز و دیوان‌سالار» (الگوی دمشق و بغداد) تغییر ماهیت داد. تبصره تاریخی: هسته اولیه این توسعه سرزمینی در دوران خلفای راشدین (به‌ویژه خلافت عمر بن خطاب) با فتوحات ایران، شام و مصر شکل گرفت. هرچند محرک اولیه این فتوحات مهار تهدیدات مرزی و تثبیت اقتدار دولت نوپای مدینه بود، اما در عصر اموی، گسترش سرزمینی به یک «اقتصاد سیاسی فتوحات» و «سازوکار مداوم کشورگشایی» بدل گردید. سپس در «عصر تدوین» (سده‌های دوم و سوم هجری که علوم اسلامی و مکاتب فقهی از نقل شفاهی به متون ساختاریافته و مکتوب بدل شدند)، نظریه «جهاد ابتدایی» و دوگانه‌ی «دارالاسلام و دارالحرب» تدوین شد؛ چارچوبی فقهی که روابط خارجی و رفتار نظامی امپراتوری مستقر را تئوریزه و قاعده‌مند می‌ساخت. حاکمیت اموی برای تأمین مالی فزاینده و انسجام قبایل، به‌شدت متکی به دو شریان درآمدی بود: «غنائم جنگی» و «مالیات‌های سرزمینی» (خراج و جزیه). از این رو، سازوکار نظامی حاکمیت بر پایه‌ی تحرکات تهاجمی مستمر و بسط قلمرو استوار شد؛ امری که با الگو و اهداف دفاعی عصر نبوی تمایز آشکار داشت. ادامه👇 SobheEslam 10·Sep 6 ادامه☝️ 🟡 آناتومی یک پارادوکس (بخش دهم) قرینۀ قطعیِ تفسیر (آیۀ ۶۱): مهم‌ترین گواه برای این تفسیر، آیه‌ای است که بلافاصله پس از آن نازل شده است: وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ» (انفال: ۶۱). ترجمه: «و اگر دشمنان به صلح تمایل نشان دادند، تو نیز بی‌درنگ به صلح تمایل نشان ده و بر خدا توکل کن.» این هم‌نشینیِ آیات، معنا را شفاف می‌سازد: هدف از آمادگیِ نظامی (آیۀ ۶۰)، ایجادِ بازدارندگی برای رسیدن به صلح (آیۀ ۶۱) است. اگر هدفِ دین، ایجادِ وحشتِ تروریستی و خون‌ریزی بود، هرگز به فرمانده‌ی سپاهش دستور نمی‌داد که به محضِ پیشنهادِ صلح از سویِ دشمنِ مرعوب‌شده، سلاح‌ها را زمین بگذارد و صلح را بپذیرد. بنابراین، «ترهیب» در اینجا کارکردی دفاعی-بازدارنده دارد، نه تهاجمی-تخریبی. تبصرۀ تحلیلی: معمای «صلحِ فریبکارانه» و نظریه‌ی سه‌گانه‌ی قرآن در دیپلماسیِ نظامی در خوانشِ آیه‌ی ۶۱ سوره‌ی انفال، یک پرسشِ بنیادینِ استراتژیک و حقوقی مطرح می‌شود: اگر حاکمیتِ اسلامی، شواهدِ متقنی در دست داشته باشد که پیشنهادِ صلحِ دشمن، صرفاً یک «نیرنگِ نظامی» (اسبِ تروا) برای تجدیدِ قوا و حمله‌ی مجدد است، تکلیف چیست؟ آیا پذیرشِ صلح در چنین شرایطی، به معنایِ انفعال در برابرِ فریب و به خطر انداختنِ امنیتِ ملی نیست؟ قرآن برای پاسخ به این دو‌راهی کلاسیک در فلسفه جنگ، دکترین چند‌لایه‌ی حقوقی و نظامی را در سیاق آیات سوره انفال (آیات ۵۸ تا ۶۲) ارائه می‌دهد که ترکیبی بی‌نظیر از «ایده‌آلیسم اخلاقی» و «رئالیسم سیاسی» است. پاسخِ تفصیلیِ این پرسش در پی می‌آید: ۱. پیش‌بینیِ نیرنگ و حفظِ بازدارندگی قرآن در سوره انفال، سناریویِ فریب را پیش‌بینی کرده و می‌فرماید: «وَإِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ …» (انفال: ۶۲). ترجمه: «و اگر بخواهند تو را فریب دهند، قطعاً خداوند برای تو کافی است.» این آیه تأکید می‌کند که صِرفِ «احتمالِ فریبکاری» (بدون وجودِ قرائنِ عینی و شواهدِ متقن)، مجوزی برای رد کردنِ پیشنهادِ صلح و دست زدن به «جنگِ پیش‌دستانه» نیست (قاعده‌ی قُبحِ قصاصِ پیش از جنایت). اما آیا این به معنایِ غفلتِ راهبردی است؟ خیر. هندسه‌ی آیات نشان می‌دهد که دستورِ پذیرشِ صلح (آیه‌ی ۶۱)، دقیقاً پس از دستورِ «آمادگیِ حداکثریِ نظامی و اطلاعاتی» (آیه‌ی ۶۰: «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ ...») صادر شده است. دکترینِ قرآن در اینجا روشن است: «صلح را بپذیر، اما در بالاترین سطحِ بازدارندگی بمان». ۲. مواجهه با نشانه‌هایِ قطعیِ خیانت؛ اصلِ فسخِ علنی اگر از مرحله‌ی «احتمال و گمانِ صرف» عبور کنیم و حاکمیت با «نشانه‌هایِ قطعی و شواهدِ متقنِ خیانت» روبه‌رو شود، تکلیف کاملاً دگرگون می‌شود. قرآن در همان سوره‌ی انفال، تکلیفِ این بحرانِ امنیتی را با قاعده‌ای درخشان در حقوقِ بین‌الملل روشن می‌سازد: متن آیه: «وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِن قَوْمٍ خِيَانَةً فَانبِذْ إِلَيْهِمْ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْخَائِنِينَ» (انفال: ۵۸). ترجمه: «اگر [با شواهدی] از [پیمان‌شکنی و] خیانتِ گروهی ترس داشتی، پیمانشان را به آنان بازگردان که [وضعِ طرفین] یکسان باشد، که خدا خائنان را دوست ندارد.» «فَانبِذْ إِلَيْهِمْ» از «نَبذ»، به معنایِ افکندن است. مراد از افکندنِ پیمان به سویِ دشمن، این است که پیشاپیش به آنان اعلام کنید و سپس پیمان را لغو نمایید تا غافلگیر نشوند و شما نیز ناجوانمردی نکرده باشید. این آیه نشان می‌دهد که: الف) حاکمیتِ اسلامی حق ندارد با استناد به خیانتِ دشمن، به‌صورتِ مخفیانه و غافلگیرانه، پیمان را نقض کرده و شبیخون بزند (چرا که خدا خائنان را دوست ندارد، حتی اگر خیانت به یک خائن باشد). ب) اما زمانی که خیانت مسلّم است، انفعال جایز نیست؛ بلکه حاکمیت موظف است به‌صورتِ رسمی، دیپلماتیک و کاملاً شفاف، «لغوِ معاهده» را اعلام کند تا دشمن بداند که فریبِ او برملا شده است. پس از این اعلامِ رسمی، سیستمِ دفاعی می‌تواند برای مقابله‌ی نظامی وارد عمل شود. ادامه👇 SobheEslam 15·Sep 6 ادامه☝️ 🟡 آناتومی یک پارادوکس (بخش نهم) طیفِ مجازات‌هایِ چهارگانه‌ی مطرح‌شده در آیه (از تبعید تا اعدام و قطعِ متقاطعِ دست و پا)، مبتنی بر اصلِ حقوقیِ «تناسبِ جرم و مجازات» و به تشخیصِ قاضی سپرده شده است. نکته‌ی بسیار حیاتی در کالبدشکافیِ تاریخیِ این آیه، توجه به مجازاتِ به‌ظاهرِ خشنِ «بریدنِ دست و پا بر خلافِ هم» است. چنان‌که گفته شد، ارجاعاتِ تاریخی نشان می‌دهد که این آیه در پیِ جنایتِ هولناکِ گروهِ عُرَینه نازل شد که دقیقاً همین جنایت را علیه چوپانانِ مدینه مرتکب شده بودند. از این منظر، حکمِ صادرشده در این آیه، تأسیسِ یک شکنجه‌ی بدوی نیست، بلکه اجرایِ «اصلِ بازدارندگیِ حداکثری» در برابرِ تروریسمِ کور و عملِ غیرانسانیِ مُثله‌کردن است. این رویکردِ کیفری با محکم‌ترین قواعدِ حقوقیِ قرآن پشتیبانی می‌شود؛ اصولی که هرگونه تجاوزِ مازاد بر جنایتِ اولیه را اکیداً ممنوع کرده‌اند: ▫️تأسیسِ قاعده‌ی تناسبِ مطلق: «فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ» (پس هر کس بر شما تعدی کرد، دقیقاً به همان میزانِ تعدی‌اش، بر او تعدی کنید) [بقره: ۱۹۴]. ▫️تأکید بر هم‌ترازیِ عقوبت و جنایت: «وَ إِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ» (و اگر خواستید مجازات کنید، پس دقیقاً به همان گونه که مورد عقوبت قرار گرفته‌اید، مجازات کنید) [نحل: ۱۲۶]. ▫️تعمیمِ قصاص به جراحاتِ فیزیکی: «وَ الْجُرُوحَ قِصَاصٌ» (و در جراحت‌ها، قصاص [برابری] است) [مائده: ۴۵]. نتیجه‌گیریِ تحلیلیِ این آیه: آیه‌ی محاربه را نمی‌توان به‌عنوانِ مجوزی برای اعمالِ خشونتِ ساختاری علیه دگراندیشان یا حتی مجرمانِ عادی تفسیر کرد. این آیه، یک «کدِ کیفریِ استثنایی» برای واکنشِ متقابل و بازدارنده در برابرِ تروریسمِ مسلحانه‌ای است که با قساوتِ تمام، امنیتِ جانی و روانیِ جامعه را هدف قرار داده و دست به شکنجه و قطعِ عضوِ شهروندانِ بی‌دفاع زده است. خلاصه آنکه بریدنِ دست و پا در این آیه، یک قانونِ اولیه‌ی اسلامی برای هر مخالفی نیست، بلکه پاسخی آینه‌وار به جنایتی است که پیش‌تر توسطِ تروریست‌ها انجام شده و این امر با منطقِ عقلانیِ حقوقِ کیفری کاملاً همخوانی دارد. مهم‌تر از آن، آیه‌ی ۳۴ بلافاصله راهِ بازگشت را باز می‌گذارد: «إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ» (مائده: ۳۴). ترجمه: «مگر کسانی که پیش از دستگیری، توبه کنند.» این نشان می‌دهد که هدفِ آیه، انتقام‌کشی و خون‌ریزی نیست، بلکه ایجادِ بالاترین سطحِ بازدارندگی در برابرِ جنایاتِ سازمان‌یافته است؛ و اگر مجرم، پیش از دستگیری سلاح را زمین بگذارد، مجازات از او ساقط می‌شود. اگر هدفِ دین، خون‌ریزی و انتقام‌کشی بود، چرا باید بگوید اگر این تروریستِ مسلح، پیش از دستگیری سلاحش را زمین بگذارد و تسلیم شود، اعدام و قطعِ عضو از او لغو می‌شود؟ این نشان می‌دهد که هدفِ آیه، به‌هیچ‌وجه اعمالِ خشونت نیست، بلکه «خلعِ سلاح کردنِ جنایتکاران» و بازگرداندنِ امنیت به جامعه با بالاترین سطحِ بازدارندگی است. ششم: آیه‌ی تَرهیب و نظریه‌ی مدرنِ بازدارندگی متن آیه: «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ …» (انفال: ۶۰). ترجمه: «و هرچه در توان دارید از نیرو و اسب‌های آماده بسیج کنید تا با آن، دشمنِ خدا و دشمنِ خودتان را بترسانید [بازدارید].» کالبدشکافیِ آیه واژۀ «تُرهِبُونَ» در این آیه، از ریشۀ «ر-ه-ب» به معنای «ترس و هراس» است و با واژۀ مدرن «إرهاب» هم‌ریشه می‌باشد. همین اشتراکِ ریشه‌ای، گروه‌های افراطی را به این برداشتِ ساده‌انگارانه کشانده است که قرآن به مؤمنان دستور داده است تا با ایجادِ رعب و وحشت، به عملیاتِ تروریستی دست زنند. این برداشت، یکی از جدی‌ترین کج‌فهمی‌های تاریخ تفسیر است. زیرا تعیینِ معنایِ نهاییِ یک واژه، نه با ریشه‌ی آن، بلکه با سیاق و بافتارِ کاربردِ آن در متن تعیین می‌شود. در علمِ استراتژیِ نظامی و روابطِ بین‌الملل، مفهومی به نام «نظریه‌ی بازدارندگیِ استراتژیک» وجود دارد که می‌گوید: «شما باید ارتش و تسلیحاتِ خود را چنان قدرتمند کنید که دشمن از هزینه‌های حمله به شما بترسد و در نتیجه، اصلاً جنگی رخ ندهد». قرآن در این آیه، دقیقاً همین استراتژی را مطرح می‌کند: تجهیزِ نظامی برای جلوگیری از وقوعِ جنگ. هدف از «ترهیب» در اینجا، کشتارِ کور یا ایجادِ وحشت در میانِ غیرنظامیان نیست، بلکه پیشگیری از تجاوز و دفاعِ فعالانه از مرزهایِ امنیتی است؛ دقیقاً مشابهٔ مانورهایِ نظامیِ ارتش‌ها در جهانِ امروز که برای نشان دادنِ قدرت و حفظِ صلح برگزار می‌شوند. ادامه👇 SobheEslam 17·Sep 6 ادامه☝️ 🟡 آناتومی یک پارادوکس (بخش هشتم) در ساختارِ ادبیِ آن زمان، «وَلیّ» به معنایِ دوستِ صمیمی و عاطفی نبود، بلکه دقیقاً به معنایِ «متحدِ استراتژیک و هم‌پیمانِ نظامی» بود (چیزی شبیه به پیمانِ ناتو در جهانِ امروز). در آن مقطعِ بحرانیِ جنگ، برخی از مسلمانانِ سست‌ایمان، از ترسِ شکست، در حالِ انتقالِ اطلاعاتِ محرمانه‌ی نظامیِ مدینه به قبایلِ یهودی و مسیحی بودند تا برای خود حاشیه‌ی امن (پناهگاهِ سیاسی) بخرند. قرآن دستور داد: «تشکیلِ ائتلافِ نظامی و سیاسی با بیگانگان علیه حکومتِ خودی ممنوع است». قوی‌ترین دلیل بر اینکه این آیه ربطی به دوستیِ انسانی ندارد، آیه‌ی ۵ از همین سوره‌ی مائده است که «ازدواج»ِ مردانِ مسلمان با زنانِ پاکدامنِ مسیحی و یهودی را رسماً حلال می‌شمارد. از نظرِ منطقِ انسانی، محال است دینی بگوید تو می‌توانی با یک زنِ مسیحی ازدواج کنی، همسرِ تو و مادرِ فرزندانِ تو باشد، اما حق نداری با او دوست (وَلیّ) باشی! تکمله‌ی استدلالی (تمایزِ ولایتِ سیاسی و ولایتِ انسانی): قرآن در سوره‌ی ممتحنه، به‌روشنی مرزِ این ممنوعیت را ترسیم کرده و می‌فرماید: «لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِی الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ» (ممتحنه: ۸). ترجمه: «خدا شما را از نیکی کردن و رعایتِ عدالت نسبت به کسانی که با شما در دین نجنگیده و شما را از خانه‌هایتان بیرون نکرده‌اند، نهی نمی‌کند.» این آیه، به‌صراحت تأکید می‌کند که ممنوعیتِ آیه‌ی ۵۱ مائده، صرفاً ناظر به «ولایتِ سیاسی و نظامی» در شرایطِ جنگی بوده و هرگز شاملِ «ولایتِ عاطفی، اقتصادی یا فرهنگی» در زمانِ صلح نمی‌شود. به‌عبارتِ دیگر، قرآن میانِ سه سطح از «ولایت» تفکیک قائل است: ۱. ولایتِ تکوینیِ الهی (تصرف در هستی) ۲. ولایتِ سیاسی و نظامی (عهد و پیمان در جنگ) ۳. ولایتِ عاطفی و انسانی (نیکی و عدالت با غیرمسلمانان در زمانِ صلح) و ممنوعیتِ آیه‌ی ۵۱، تنها به سطحِ دوم (ولایتِ سیاسی در شرایطِ جنگی) اختصاص دارد. پنجم: آیه‌ی محاربه؛ برخورد با تروریسمِ کور متن آیه‌: إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ …» (مائده: ۳۳). ترجمه: «کیفرِ کسانی که با خدا و پیامبرش می‌جنگند و در زمین به فساد می‌کوشند، فقط این است که کشته شوند، یا به دار آویخته شوند، یا دست و پایشان در خلافِ جهتِ یکدیگر بریده شود، یا از آن سرزمین تبعید گردند …» کالبدشکافیِ آیه این آیه، به‌ظاهر خشن‌ترین و مرعوب‌کننده‌ترین آیه‌ی جزاییِ قرآن است. خواننده‌ی بدگمان با دیدنِ «بریدنِ دست و پا» یا «به دار آویختن»، بلافاصله تصویرِ داعش برایش تداعی می‌شود. اما باید دید این قانونِ سخت‌گیرانه برای چه کسانی صادر شد. شأنِ نزول: این آیه درباره‌ی یک باندِ جنایتکار به نامِ گروهِ «عُرَینه» نازل شد. آن‌ها به‌عنوانِ بیمار واردِ مدینه شدند؛ مسلمانان به آن‌ها پناه دادند، غذایشان دادند و مداوایشان کردند. اما این گروه پس از بهبودی، چوپانانِ بی‌گناهِ مدینه را به طرزِ فجیعی شکنجه کردند و در کمالِ قساوت، دست و پای آنان را به خلافِ هم بریدند، چشم‌هایشان را با میخِ داغ درآوردند، اموالِ عمومی را غارت کردند و امنیتِ جاده‌ها را سلب نمودند. بنابراین، این آیه منحصراً ناظر به برهم‌زنندگانِ امنیتِ عمومی، شبکه‌هایِ راهزنی و عاملانِ تروریسمِ مسلحانه است. اصلاحیه فقهی: حدّ محاربه، نه قصاص برخلافِ آنچه در برخی برداشت‌ها آمده، این مجازات‌ها از جنس «حدود» هستند، نه «قصاص». در شریعتِ اسلامی، «قصاص» مبتنی بر تناسبِ عینی و برابریِ کاملِ جنایت و مجازات است (مانند «جان در برابر جان، چشم در برابر چشم»)، اما «حدود» مجازات‌هایِ ثابت و مقدّرِ شرعی‌اند که میزانِ آن‌ها به شدتِ جرمِ شخصِ خاص بستگی ندارد، بلکه به «عنوانِ جرم» (محاربه و افساد فی‌الارض) وابسته است. در آیه‌ی محاربه، قاضی میانِ چهار گزینه (اعدام، صَلْب، قطعِ متقاطعِ دست و پا، یا تبعید) مختار است و بر اساسِ شدتِ جرم و شرایطِ آن، یکی را انتخاب می‌کند. این مجازات‌ها به دلیلِ اخلالِ گسترده در امنیتِ عمومی تشریع شده‌اند و سنگینیِ آن‌ها، نه به خاطرِ انتقام‌جویی، بلکه به دلیلِ «بازدارندگیِ حداکثری» از جامعه‌زدایی است. شایانِ ذکر است که فقهایِ معاصر در بسیاری از کشورهایِ اسلامی، با توجه به اصلِ «اِدْرَءُوا الْحُدُودَ بِالشُّبُهَاتِ» (سقوطِ حدود با کوچک‌ترین شبهه)، عملاً اجرایِ این مجازات‌هایِ بدنی را به حداقل رسانده‌اند و آن را منحصر به شرایطِ بحرانیِ جنگ و راهزنیِ مسلحانه می‌دانند. ادامه👇 SobheEslam 13·Sep 6

An open web layer over public Telegram — search, stats and channel reading right in your browser, no account, no install.

Not affiliated with Telegram FZ-LLC; all data comes from public sources.

Catalog

Top channels Categories Countries Search

Content

Stickers Emoji Gifts Themes Wallpapers

Help

Tools Wiki Glossary Blockchain Safety Premium Advertisers Advertising

© 2026 TG.ME · G.Media network· Updated 09/05/2026 · v0.2.0 · cd00242

Privacy Terms DMCA & complaints Report a violation

Similar channels

عقل و وحى3.2K subscribers

دین عقلانی3.9K subscribers

جور دیگر390 subscribers

اخلاق در حوزه اجتماع3.5K subscribers

رواسی | Rawasi10.4K subscribers

حسینیه ثامن الائمه عليه السلام304 subscribers

هیئت مکتب حبیب بن مظاهر علیه السلام1K subscribers

مفاز795 subscribers