بر اساس ارزیابی مؤسسه CTP-ISW، تعلیق مذاکرات ایران و آمریکا در ۱ ژوئن را میتوان نشانهای از ترجیح بخشی از حاکمیت ایران به تداوم وضعیت فعلی دانست؛ وضعیتی که نه به توافقی محدودکننده منجر شده و نه به رویارویی مستقیم و گسترده با آمریکا. اعلام این تصمیم از سوی خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، نشان میدهد که نهادهای امنیتی و نظامی نقش مهمی در هدایت این رویکرد داشتهاند.
مقامهای ایرانی پس از تعلیق مذاکرات، بیش از گذشته بر لزوم گنجاندن لبنان و حزبالله در هرگونه توافق آتشبس تأکید کردهاند. این امر در شرایطی رخ داده که عملیات اسرائیل علیه حزبالله در جنوب لبنان شدت گرفته و تهران تلاش دارد از تضعیف بیشتر مهمترین متحد منطقهای خود جلوگیری کند. در همین چارچوب، برخی اظهارات مقامهای نظامی ایران را میتوان تلاشی برای افزایش فشار سیاسی بر آمریکا و اسرائیل و محدود کردن دامنه عملیات اسرائیل در لبنان ارزیابی کرد.
با این حال، به نظر میرسد اختلافات اصلی میان تهران و واشنگتن فراتر از موضوع لبنان است. برنامه هستهای ایران، ذخایر اورانیوم با غنای بالا و بهویژه مسئله تنگه هرمز همچنان از مهمترین نقاط اختلاف دو طرف محسوب میشوند. ایران تأکید دارد که مدیریت امنیت تنگه هرمز باید در اختیار خود آن باشد و حاضر نیست درباره برخی مؤلفههای اصلی برنامه هستهای خود امتیاز بدهد.
یکی از اهداف مهم تهران در تداوم وضعیت کنونی، عادیسازی تدریجی نقش و کنترل خود بر تنگه هرمز ارزیابی میشود. ایران طی ماههای اخیر با اعمال فشار بر کشتیهای تجاری و ایجاد سازوکارهای امنیتی ویژه، تلاش کرده شرکتهای کشتیرانی و دولتهای خارجی را به پذیرش ترتیبات مورد نظر خود برای عبور از این آبراه راهبردی وادار کند. از نگاه منتقدان، این سیاست نوعی «باج گیری حفاظتی» محسوب میشود که در آن ایران میکوشد امنیت عبور و مرور دریایی را به اهرمی برای کسب امتیاز سیاسی و اقتصادی تبدیل کند. هرچه این وضعیت طولانیتر شود، احتمال آنکه کشورهای بیشتری ناچار به پذیرش این ترتیبات شوند افزایش مییابد و در نتیجه ادعای ایران برای اعمال کنترل عملی بر تنگه هرمز بیش از پیش عادی و مشروع جلوه داده میشود.
در مجموع، تعلیق مذاکرات را میتوان بخشی از راهبردی دانست که هدف آن حفظ اهرمهای منطقهای ایران، جلوگیری از محدود شدن برنامه هستهای و تثبیت تدریجی نفوذ و کنترل تهران بر یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان، یعنی تنگه هرمز، است.
30
5June 2, 2026 5.1K 19
