خلاصه دیدگاه موسسه مطالعات جنگ درباره اهمیت راهبردی کنترل تنگه هرمز در دکترین جدید بازدارندگی جمهوری اسلامی:
مقامات ارشد ایرانی در ماههای اخیر بار دیگر بر اهمیت راهبردی تنگه هرمز بهعنوان یکی از اصلیترین ابزارهای قدرت و بازدارندگی جمهوری اسلامی تأکید کردهاند. در این چارچوب، علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، کنترل ایران بر تنگه هرمز را «اهرم نهایی» و «ضمانت واقعی» پایداری هرگونه توافق احتمالی میان ایران و آمریکا توصیف کرد. این موضعگیری نشان میدهد که تهران، پس از تضعیف بخشی از توان بازدارندگی متعارف خود، بهویژه در حوزه موشکی، بیش از گذشته بر موقعیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز بهعنوان یک دارایی راهبردی تکیه میکند.
از نگاه ایران، ارزش تنگه هرمز صرفاً در موقعیت جغرافیایی آن خلاصه نمیشود، بلکه این گذرگاه یکی از حیاتیترین شریانهای انتقال انرژی جهان است و توانایی تأثیرگذاری بر امنیت انرژی بینالمللی را در اختیار تهران قرار میدهد. کنترل یا اعمال نفوذ بر جریان کشتیرانی و صادرات نفت در این منطقه، برای ایران ابزاری جهت ایجاد بازدارندگی، افزایش قدرت چانهزنی و محدود کردن گزینههای نظامی آمریکا و متحدانش محسوب میشود. در واقع، تهران تلاش دارد کنترل بر تنگه را بهعنوان بخشی از معادله امنیت منطقهای و یکی از پایههای نظم مطلوب خود در خلیج فارس تثبیت کند.
در همین راستا، مقامات و رسانههای ایرانی بر لزوم مدیریت ترافیک دریایی در تنگه هرمز تحت «ترتیبات ایرانی» تأکید کردهاند. برخی گزارشها حاکی از آن است که ایران در مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا خواستار بهرسمیت شناختهشدن نقش محوری خود در مدیریت امنیت و عبور و مرور دریایی در این آبراه بوده است. این دیدگاه در تعارض مستقیم با سیاست سنتی آمریکا مبنی بر تضمین آزادی کشتیرانی در آبهای بینالمللی قرار دارد.
همزمان، اختلافات اساسی میان تهران و واشنگتن درباره موضوعاتی نظیر برنامه هستهای، لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و آینده حضور نظامی آمریکا در منطقه همچنان پابرجاست. گزارشهای منتشرشده نشان میدهد ایران تلاش میکند پیش از ورود به توافقات گسترده هستهای، امتیازات اقتصادی و امنیتی مشخصی دریافت کند؛ موضوعی که از نگاه آمریکا میتواند بخشی از اهرم فشار واشنگتن را تضعیف کند.
در فضای داخلی ایران نیز برخی رسانههای نزدیک به ساختار امنیتی، بر ضرورت تبدیل دستاوردهای نظامی اخیر به دستاوردهای سیاسی و راهبردی پایدار تأکید کردهاند. در این چارچوب، تثبیت نفوذ ایران بر تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای قدرت ژئوپلیتیکی کشور، جایگاهی محوری در محاسبات راهبردی تهران یافته است.
27
8
4May 29, 2026 5.1K 15
