⚜Аларды
⚜Рыны бардуагæн йæ ном – йæ миниуджыты хуыздæр æвдисæн. Адæм æм куывтой, цæмæй сæ рынæй хъахъхъæна, æвирхъау низтæй хызт уой. Раздæрты Рыны бардуаджы бæрæгбон уыд стырдæр, ахъаззагдæр бæрæгбæттæй иу.
⚜Аларды у ноджы карздæр бардуаг, фадынæг æмæ цæсты низты бардуаг. Уæлдай æмхицдæр у сылгоймæгтæ æмæ сывæллæттæм. Ирыстоны йæ номыл ис бирæ кувæндæттæ.
⚜Аларды у тынг карз бардуаг. Йæ хъыджы бацыдтæ, уæд дзы дæ сывæллæтты, дæхи хъахъхъæн. Адæм æм куывтой тæрсгæ-ризгæйæ, хатыртæ кургæйæ йыл фæдзæхстой сæ сывæллæтты.
⚜Хохаг хъæутæй бирæты уыди «Алардыйы хуымтæ». Уырдыгæй цы тыллæг, цы хор æмбырд кодтой, уымæй арæзтой æхсæны куывдтæ.
⚜Бæрæгбоны-иу ног чындзы ахуыдтой Алардыйы кувæндонмæ, æмæ-иу æй хистæр сылгоймæгтæ дзуарыл бафæдзæхстой, цæмæй йын, цы гуырдтæ рантыса, уыдон цæринаг уой, æнæниз, æнæфыдбылызæй рæзой.
⚜Алардымæ кувгæйæ адæм ссардтой фæлмæн, уæздан, зæрдæбын ныхæстæ. Хуыдтой йæ «Рухс Аларды», «Сызгъæринбазыр Аларды», «Сызгъæрин Аларды», «Сырх Аларды» æмæ афтæ дарддæр.
⚜Алардыйæн чъиритæ кодтой, зæххы хуссар хайы цы мæнæу зади, уый ссадæй. Нывонд ын кодтой урс уæрыкк.
⚜ Кувгæйæ-иу дзырдтой:
Уæ, рухс Аларды, табу дæуæн! Нæ чысылтæ – де уазæг, не стыртæн цæсты рухс ратт. Уæ, Аларды, табу дæуæн! Дардæй дын кувдзыстæм, хæстæгмæ нæм ма рцу, куы рцæуай, уæд хъæлдзæгæй, фæстæмæ куы цæуай, уæд та нæ худгæйæ ныууадз».
⚜Ныры рæстæджы дæр Аларды у, адæм арæхдæр кæмæн табу кæнынц, уыцы дзуæрттæй иу. Сылгоймаг кувы æмæ йын йæ ном ма ссара, йæ кæстæрты йыл ма бафæдзæхса, уый арæх нæ вæййы.
⚜Алардыйы бæрæгбон иутæ кæнынц тъæнджы кæнæ æртхъирæны мæй, иннæтæ зæрдæвæрæны мæй, чи та йæ кæны сусæны, майрæмы, рухæны мæйты.
⚜Аларды
⚜Перед праздником Аларды справляют день Рыны бардуага (повелителя эпидемий – рын).
⚜ Имя божества уже свидетельствует о его характере, и поэтому люди молились ему, чтобы оно не посылало на них эпидемий, мора, ограждало от других не менее страшных болезней.
⚜Аларды – божество оспы, кори и глазных болезней – еще более суровое божество. Особенно опасен был Аларды для детей и женщин. Люди боялись обидеть его, разгневать, даже молились с оглядкой, извиняясь за беспокойство.
⚜Во многих горных селениях были «пашни Аларды», урожай с которых предназначался для проведения общесельских кувдов в его честь.
⚜В праздник молодую невестку приводили в святилище Аларды, и одна из старших женщин поручала ее попечительству дзуара.
⚜ Чтобы умилостивить Аларды, его называли «Светлый Аларды», «Золотокрылый Аларды», «Золотой Аларды», «Красный Аларды» и т.д.
⚜Пироги на Аларды пекли из помола пшеницы, росшей на южных склонах. В жертву приносили белого ягненка.
⚜Старший произносил молитву:
О светлый Аларды, табу тебе! Возьми наших мальчиков под свое покровительство, а старших одари хорошим зрением! О Аларды, табу тебе! Не приближайся к нам – издали будем молиться тебе. А если надумаешь прийти, то в добром расположении духа, будешь уходить – оставь нас в веселии.
⚜Аларды и в наши дни является популярным божеством, его имя поминают все молящиеся.
⚜Праздник в его честь везде отмечают в разное время: одни в январе – феврале, другие – в мае, третьи – в июле, августе, сентябре.
