پروبیوتیک و پروتئین تاو
۱🧠🦠 تازه های علمی:محور روده–مغز؛ آیا پروبیوتیکها میتوانند نشانههای اولیه افت شناختی را تعدیل کنند؟
✔️ یک کارآزمایی بالینی جدید و دقیق تصادفیسازیشده، دوسوکور و کنترلشده با دارونما به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه چوسان و دانشگاه ملی چونام در کره جنوبی که نتایج آن در ۲۸ اوت ۲۰۲۶ در مجلهJournal of Alzheimer’s Diseaseمنتشر شده است، شواهدی را ارائه میدهد که نشان میدهد برخی ترکیبات چندسویهای پروبیوتیک ممکن است در برابر برخی از نشانههای اولیه افت شناختی اثر محافظتی داشته باشند. در این مطالعه، مصرف روزانه یک مکمل پروبیوتیک چندسویه به مدت تقریباً شش ماه در افراد سالمند مبتلا به اختلال شناختی خفیف یا مراحل اولیه اختلال شناختی، با بروز مجموعهای از فواید همراه بوده است.
✔️ مهمتر از همه، مصرف پروبیوتیکها در مقایسه با دارونما با کسب نمرات بهتر در چندین آزمون شناختی همراه بود. همچنین، این مداخله موجب کاهش معنادار سطح پلاسمایی pTau181 شد. این نشانگر زیستی که در خون اندازهگیری میشود، یکی از شاخصهای مرتبط با بیماری آلزایمر است و میزان شکل فسفریلهشدهای از پروتئین تاو را در خون نشان میدهد؛ شاخصی که میتواند بازتابدهنده تغییرات مرتبط با بیماری آلزایمر در مغز باشد.
✔️ در موارد زوال عقل، پروتئینهای تاو ممکن است بهطور غیرطبیعی تا بخورند و ساختارهای درهمتنیدهای تشکیل دهند که با تجمع در سلولهای مغزی، میتوانند عملکرد طبیعی آنها را مختل کنند. پیش از بروز علائم بالینی زوال عقل، سطح pTau181 در خون اغلب افزایش مییابد.
✔️ این کارآزمایی در چارچوب یک مطالعه طولی گستردهتر با هدف بررسی افت شناختی در کره جنوبی، تحت عنوان «کوهورت بیماری آلزایمر و دمانسهای مرتبط گوانگجو»، بر روی ۸۷ شرکتکننده انجام شد. از مجموع ۱۰۰ شرکتکنندهای که در ابتدا بهصورت تصادفیسازیشده به گروههای مداخله و کنترل تخصیص یافته بودند، ۴۰ نفر دوره مداخله ۲۴ هفتهای با پروبیوتیک را تکمیل کردند و ۴۷ نفر نیز دوره دریافت دارونما را به پایان رساندند.
✔️ نه شرکتکنندگان و نه پژوهشگران از نوع مداخلهای که هر یک از شرکتکنندگان دریافت میکردند، آگاهی نداشتند. پروبیوتیک تجویزشده به شرکتکنندگان با کد اختصاصی KL-P301 شناخته میشود و از سه سویه باکتریایی تشکیل شده است که شامل زیرگونههایی از Bifidobacterium animalis، Limosilactobacillus fermentum و Levilactobacillus brevis هستند.
✔️ این پژوهش نشان نمیدهد که پروبیوتیکها میتوانند بهطور مستقیم موجب کاهش کلافههای پروتئین تاو در مغز شوند. بااینحال، این یافتهها در راستای شواهد فزایندهای قرار میگیرند که حاکی از ارتباط نزدیک میان میکروبیوم روده و سلامت مغز هستند و نشان میدهند که میکروبیوم روده ممکن است بهعنوان هدفی بالقوه برای توسعه درمانهای آتی زوال عقل مورد توجه قرار گیرد.
✔️ نویسندگان این کارآزمایی در جمعبندی نتایج خود اظهار میکنند: «در مجموع، این یافتهها نشان میدهند که حفظ یا بازگرداندن تعادل میکروبی روده از طریق مکملیاری با پروبیوتیکها، ممکن است راهبردی امیدبخش برای کاهش فرایندهای آسیبشناختی مرتبط با بیماری آلزایمر در مراحل اولیه، طی مرحله پیشبالینیِ علامتدار (پرودرومال) این بیماری، باشد. پروبیوتیکها ممکن است سلامت روده را بهبود ببخشند و برخی از شاخصهای التهاب سیستمیک را که ممکن است بر مغز تأثیر بگذارند، کاهش دهند. این امر به نوبهٔ خود، ممکن است بهنوعی باعث کاهش نشانگرهای پروتئین تاو در خون شود. اگرچه این یافتهها هنوز در مرحله مقدماتی قرار دارند، اما انجام کارآزماییهای بزرگتر و با دوره پیگیری طولانیتر، همراه با تصویربرداری توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) برای ارزیابی تاو و آمیلوئید بتا (Aβ)، ضروری است تا پایداری اثرات مشاهدهشده، اهمیت بالینی آنها و نیز ارزش شناخت فضاییـبصری بهعنوان یک پیامد بالقوه در مطالعات آتی مورد ارزیابی قرار گیرد.»
✅ Multistrain probiotics modulate tau pathology and preserve visuospatial cognition in early cognitive impairment: A double-blind, randomized, placebo-controlled trial - Eun Hyun Seo, Sarang Kang, Seung-Gon Kim, Ja-Hae Kim, Hye-Jung Yoon, Kyu Yeong Choi, Hyung-Jun Yoon, Kun Ho Lee, Kang-Ho Choi, 2026
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/13872877261477084
✍🏻 دکتر مهدی شاهمیرانی