نگرش علمی بودا: خدا به مثابه «قانون» نه «شخص»
بودا بر این باور است که خدا یک «شخص» نیست؛ به همین دلیل او هرگز از واژهی «خدا» استفاده نکرد. او بهجای آن، از واژهی «داما» (Dhamma) یا همان «قانون» سخن میگوید. از دیدگاه او، امر متعالی نه یک موجود انسانیگونه، بلکه نیرویی غیرمادی است که ماهیت آن بیش از آنکه شبیه به یک شخص باشد، به یک «قانون» شباهت دارد.
چرا در بودیسم دعا جایگاهی ندارد؟
در آیین بودا، دعا کردن مفهومی ندارد؛ چرا که نمیتوان نزد یک «قانون» دعا کرد. همانطور که دعا کردن در برابر قانون جاذبه بیفایده و بیمعنی است، در برابر قوانین هستی نیز چنین است. قانون گوش شنوایی برای التماس ندارد؛ شما تنها دو راه پیش رو دارید:
پیروی از قانون: که نتیجهی آن زندگی در هماهنگی و شادمانی است.
سرپیچی از قانون: که پیامدی جز رنج نخواهد داشت.
اگر برخلاف قانون جاذبه عمل کنید، استخوانهایتان میشکند. حال آیا دعا کردن میتواند مانع این شکستگی شود؟ نشستن در برابر نماد خدا و طلب کمک برای سفرهای شخصی، از دیدگاه بودا رویکردی غیرمنطقی است.
بودا میگوید کائنات بر اساس یک «قانون» اداره میشود، نه تحت مدیریت یک «فرد». نگرش بودا کاملاً علمی است؛ زیرا او معتقد بود یک «شخص» میتواند دچار هوس، تعصب یا جانبداری شود. اگر خدا شخص بود، میشد با تملق و دعا او را ترغیب کرد تا میان بندگانش تبعیض قائل شود، و این یعنی خدایی که میتواند متعصب و خشمگین باشد.
بسیاری از مذاهب میگویند: «اگر دعا کنی، نجات مییابی و اگر دعا نکنی به آتش جهنم دچار میشوی!» اینگونه تصور کردن دربارهی خداوند، اگرچه بسیار انسانی است، اما به شدت غیرعلمی است. این دیدگاه به ما میگوید که خدا تشنهی چاپلوسی است و اگر کسی به کلیسا یا معبد برود و کتب مقدس را بخواند، خدا به او کمک میکند و در غیر این صورت، از او رنجیده و خشمگین میشود.
بودا این شیوه تفکر را نسنجیده میداند. خدا شخص نیست که بتوان او را ناراحت کرد یا با تملق، نظرش را تغییر داد. قانون هستی فراتر از باورهای قلبی شماست. چه به خدا باور داشته باشید و چه نداشته باشید، تفاوتی در عملکرد قانون ایجاد نمیشود:
اگر با قوانین هستی همسو شوید، سعادتمند خواهید بود.
اگر از آنها سرپیچی کنید، طعم تلخ بدبختی را خواهید چشید.
#اشو
@oshoe
51
22
3
3
2
