وسایل اهدایی خانوادۀ دکتر حجازی در موزۀ دانشگاه
در یکی از ویترینهای گالری اول موزۀ دانشگاه، وسایل اهدایی خانوادۀ دکتر حجازی به نمایش درآمده است. زندهیادان دکتر سید موسیخان و فرزند ایشان، سید نصراللهخان حجازی (استاد برجستۀ دانشکدۀ پزشکی مشهد)، از پزشکان خوشنام مشهد بودهاند که خدمات بزرگی به مردم مشهد در حوزۀ سلامت ارائه کردهاند. خانوادۀ این دو پزشک نوعدوست و نیکاندیش، تعدادی از وسایل شخصی دکتر سید موسی و پسر ایشان، دکتر سید نصرالله، شامل تابلوی نقاشی اثر پدربزرگوار دکتر سید موسیخان، گوشی معاینۀ پزشکی، دستگاه سنجش فشار خون، ابزار معاینۀ گوش، حلق و بینی، مُهر پزشکی، عینک، دستمال، بُرس لباس، پروانۀ پزشکی، کارنامۀ تحصیلی و مدرک پایان خدمت دکتر سید نصرالله، عکس، گواهینامۀ رانندگی، کارت ویزیت مطب و چند جلد کتاب پزشکی را به موزۀ دانشگاه اهدا کردهاند.
دکتر سید موسی حجازی، متولد سال ۱۲۶۱ خورشیدی، ملقب به «طبیب اعظم»، فرزند رضاقلیخان مستوفی، از دولتمردان دورۀ ناصرالدینشاه (حک: ۱۲۲۷–۱۲۵۷ش) است. موسیخان پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه، به مدرسۀ دارالفنون رفت و در آنجا پزشکی خواند؛ آنگاه برای تکمیل دانش، راه فرانسه را در پیش گرفت و پس از چند سال توقف و تحصیل، به ایران بازگشت و در تهران به کار طبابت پرداخت.
او بعدها به درخواست والی وقت خراسان و برای ارائه خدمات پزشکی به مشهد آمد و تا پایان عمر در مشهد ماند. وی در کنار طبابت، مسئولیت پزشکی قانونی مشهد را نیز بر عهده گرفت. از این منظر، باید دکتر سید موسیخان حجازی را نخستین پزشک قانونی مشهد بدانیم. موسیخان تا آخر عمر این سمت را حفظ کرد و پس از درگذشت وی، این عنوان به فرزندش، دکتر سید نصرالله حجازی، منتقل شد.
موسیخان طی در سالهای حضورش در مشهد، با اشرفالملوک دفتری، برادرزادۀ دکتر محمد مصدق (د: ۱۳۴۵ش)، ازدواج کرد و ظاهراً در دوران حکومت کلنل محمدتقیخان پسیان (د: ۱۳۰۰ش)، رئیس بهداری و امور بهداشتی شهر مشهد شد. او طی دهههای بعد در مشهد سه مطب تأسیس کرد؛ اولی در محلۀ چهارباغ و کوچۀ مخابرات، دومی در خیابان خاکی و سومی در «تهپل محله» در محلۀ نوغان.
دکتر حجازی در سال ۱۳۲۸ خورشیدی، موفق به تأسیس بیمارستان تخصصی مسلولین در زمین اهدایی دوست قدیمیاش، مرحوم توکلیزاده، شد؛ بیمارستانی که امروزه با نام «دکتر شریعتی» شناخته میشود.
تجربۀ تلاش برای تأسیس بیمارستان مسلولین، به دکتر حجازی در طراحی و ساخت بیمارستانی برای بیماران مبتلا به امراض روانی در جادۀ خواجه ربیع (جایی در نزدیکی روستای قدیمی سمزقند و حاشیۀ خیابانی که امروزه خیابان آیتالله عبادی نام دارد) نیز کمک کرد. کار ساخت این بیمارستان پیش از درگذشت دکتر حجازی به پایان رسید و امروز نام ماندگارش بر سردر این مرکز درمانی دیده میشود.
دکتر سید موسیخان حجازی در ۲۳ مردادماه سال ۱۳۳۲ خورشیدی چشم از جهان فروبست و بنا به وصیت خودش، در فضایی از محوطۀ بیمارستان شریعتی کنونی به خاک سپرده شد.
دکتر سید نصراللهخان، متولد مهرماه ۱۳۰۰ خورشیدی، پسر بزرگ دکتر سید موسی بود. او بهواسطۀ ارتباط عاطفی با پدر، به رشتۀ پزشکی جذب شد و با تشویق و پیگیری پدر و سختکوشی خودش، مدرک دکترای پزشکی را از دانشگاه تهران دریافت کرد. نصراللهخان برای تکمیل آموختههای پزشکی خود به لندن رفت. تخصص او در پزشکی قانونی و مسمومیت بالینی بود. او سالها در دانشکدۀ پزشکی مشهد در رشتۀ بالینی و واحدهای مربوط به پزشکی قانونی تدریس میکرد. همچنین تا سالها ریاست پزشکی قانونی و بیمارستان روانی و نیز مدیریت درمانگاه رازی را بر عهده داشت.
دکتر سید نصراللهخان حجازی رفتاری انساندوستانه داشت و درویشمسلک بود. او راه پدر را ادامه داد و در مطبهای شخصی خود در «تهپل محله» و «خیابان خاکی»، بر طبق سنت دیرینۀ پدری، بیماران بیبضاعت را بدون دریافت هزینه درمان میکرد. دکتر سید نصراللهخان حجازی در ۲۱ فروردینماه ۱۳۶۶ چشم از جهان فروبست.
بخشی از نوشته، برگرفته از کتابچۀ «دکتر سید موسیخان حجازی؛ طبیب اعظم»، نوشتۀ فضلالله حجازی و سهراب رضازاده بهادران.
۱۸ مردادماه ۱۴۰۵
#معرفی_موزه_دانشگاه
@mafakherferdowsi
