متأسفانه هیچ متنی از این مناظره نیافتم. حدود ۶ دقیقه از این برنامه را به طور شنیداری پیاده و ترجمه کردم که با عنوان انتخابی خودم، در زیر میآید. امیدوارم امکان پیادهسازی و برگردان کل این برنامه فراهم آید.
۷ نوامبر ۲۰۲۵
1- Derrida & Debray : Comment penser le futur quand tout vacille ?
2- https://www.youtube.com/watch?v=sTGijV84ra0
۳- «مدیولوژی» (Médiologie) شاخهای میانرشتهای از اندیشهی معاصر فرانسه است که در دههی ۱۹۹۰ میلادی توسط «رژیس دبره» در «مدرسهی عالی علوم اجتماعی» (École des hautes études en sciences sociales – EHESS) پاریس بنیان گذاشته شد و از سال ۱۹۹۶ با انتشار مجلهای به همین نام گسترش یافت. این رویکرد میکوشد نشان دهد که ایدهها، باورها و نمادهای فرهنگی چگونه از طریق ابزارها، رسانهها و نهادهای مادی در طول تاریخ انتقال و تداوم مییابند. «مدیولوژی» در واقع میان «فکر» و «فناوری»، یا میان «فرهنگ» و «وسیلهی انتقال آن» پل میزند و به جای تمرکز بر محتوا، به مسیر، سازوکار و زیرساخت انتقال معنا توجه دارد. هدف آن فهم رابطهی میان قدرت، فرهنگ و رسانه است، و صرفاً در سطح پیام باقی نمیماند، بلکه به شرایط مادی و تاریخیای که امکان بقا و گسترش اندیشهها را فراهم میسازد نیز میپردازد.
4 - Déplacement vers un conservatisme culturel
برنامهی تلویزیونی «فرهنگ و وابستگیها» (Culture et dépendances) از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۶ از شبکهی France 3 پخش میشد و یکی از شاخصترین محفلهای فرهنگی آن دوران بهشمار میرفت. گاه، ضمن اجرای برنامه توسط «فرانس اولیویه ژیزبر»، «گی کارلیه» (Guy Carlier) نیز در کنار او حضور مییافت. ساختار برنامه بر میزگردهای آزاد و بحثهای جدی میان نویسندگان، فیلسوفان، هنرمندان و روزنامهنگاران استوار بود و میکوشید مسائل فرهنگی، اخلاقی، هنری و سیاسی روز را در قالبی زنده و تلویزیونی برای مخاطب عمومی مطرح کند. عنوان برنامه دو لایه معنا داشت: از سویی به فرهنگ و از سوی دیگر به «وابستگی» یا «اعتیاد» جامعه به رسانهها اشاره میکرد. در فضای این میزگردها، طنز و فلسفه، تأمل و گفتوگوی انتقادی در کنار یکدیگر قرار میگرفتند. جز «دبره» و «دریدا»، بسیاری از دیگر روشنفکران و متفکران برجستهی فرانسه، مانند «آلن فینکلکروت»، «ژان بودریار»، «برنار پیوُو»، «فلیپ سولرس»، «کریستین توبیرا»،«الیویه بارو»، «دانیل کون-بندیت» و گاه افراد مشهور مانند «برنار-آنری لِوی» و سیاستمدارانی مانند «نیکلا سارکوزی» در این برنامه حاضر شدند. با توقف پخش آن در سال ۲۰۰۶، بسیاری از منتقدان فرهنگی از پایان یکی از آخرین میدانهای گفتوگوی آزاد و روشنفکری در تلویزیون فرانسه سخن گفتند.
۵- «پروتئوس» (Protée) در اسطورهشناسی یونان یکی از خدایان دریا و از همراهان «پوسیدون» است. ویژگی اصلی او «قدرت تغییر شکل بیپایان» است: میتواند به هر صورت، انسان، حیوان، آب، آتش، یا حتی چیزهای بیجان درآید. به همین دلیل، در سنت ادبی و فلسفی، پروتئوس نماد چهرههای گوناگون، دگرپذیری، و هویت سیال شده است. در این مناظره، وقتی «ژاک دریدا» در میگوید که از نوجوانی شیفتهی شخصیت «پروتئوس» در آثار «آندره ژید» بوده و حتی واژهی «پروتئوسی» (protéisme) را از او گرفته، منظورش این است که در خودش نوعی میل به تغییر و فرار از تثبیتشدن در یک تصویر یا نقش مشخص میبیند. در واقع «دریدا» با «پروتئوس» همذاتپنداری میکند، چون بر این باور است که پروژهی فلسفهی خود او (دکونستراکسیون) نیز بر گریز از معناهای ثابت و شکلهای قطعی استوار است.
YouTube
📺 L'angoisse du futur – Derrida & Debray face au monde qui bascule | INA Culture
🧠 Derrida & Debray : Comment penser le futur quand tout vacille ?
Abonnez-vous http://bit.ly/inaculture
Culture et dépendances | France 3 | 23/06/2004
Tensions internationales, effondrement des souverainetés, méfiance envers les médias, traumatisme du…
December 16, 2025 651 11
