نانوذرات پروتئینی فریتین؛ قفسهای طبیعی برای حمل دارو 🔩
فریتین، پروتئین ذخیرهساز آهن در بدن، یک ساختار طبیعی دقیق داره: ۲۴ زیرواحد پروتئینی که بهطور خودآرا کنار هم قرار میگیرن و یک قفس کروی توخالی (با قطر داخلی ثابت حدود ۸ نانومتر) میسازن. این هندسه دقیق و تکرارپذیر، فریتین رو به یکی از جذابترین کریرهای پروتئینی طبیعی در نانومدیسین تبدیل کرده.
🔑 نکته کنکوری — بارگذاری از طریق دمونتاژ-مونتاژ مجدد:
مزیت کلیدی فریتین اینه که زیرواحدهاش در pH اسیدی (حدود ۲) از هم جدا (Disassembly) میشن و در pH خنثی دوباره خودبهخود مونتاژ (Reassembly) میشن. با این ویژگی، میشه فریتین رو در pH اسیدی در حضور دارو باز کرد، دارو رو داخل حفرهش به دام انداخت، و سپس با بازگردوندن pH به خنثی، قفس رو دوباره بست — بدون هیچ اصلاح شیمیایی مخرب روی ساختار.
⚠️ نکته مهم — هدفگیری ذاتی به تومور بدون هیچ لیگاند اضافه:
فریتین بهطور طبیعی توسط گیرنده TfR1 (گیرنده ترانسفرین نوع ۱) شناسایی میشه — همون گیرندهای که در پست BBB هم دیدیم؛ چون بسیاری از سلولهای سرطانی (به دلیل نیاز متابولیک بالا به آهن) این گیرنده رو بیشبیان میکنن، فریتین بهطور ذاتی و بدون نیاز به مهندسی سطحی اضافه، تمایل هدفگیری به سلولهای تومورال داره.
❓ تست: بارگذاری دارو در نانوقفس فریتین معمولاً از طریق کدام مکانیسم صورت میگیرد؟
الف) اتصال کووالانسی دارو به سطح خارجی فریتین
ب) نفوذ غیرفعال دارو از منافذ ثابت پوسته پروتئینی
ج) تزریق مستقیم دارو با سرنگ میکروسکوپی به داخل قفس
د) دمونتاژ زیرواحدها در pH اسیدی، بارگذاری دارو، و مونتاژ مجدد در pH خنثی
✅ پاسخ تشریحی: گزینه «ب» صحیح است. زیرواحدهای فریتین در pH اسیدی (حدود ۲) از یکدیگر جدا شده و ساختار قفس باز میشه؛ در این حالت دارو میتونه آزادانه در محیط حضور داشته باشه، و با خنثیکردن pH، زیرواحدها دوباره بهطور خودآرا دور دارو مونتاژ میشن و اون رو به دام میندازن. این روش بدون نیاز به اصلاح شیمیایی مخرب پروتئین، بارگذاری کارآمدی رو ممکن میکنه.
لینک گروه
https://t.me/nanotecnologika
