vzu: Zamonaviy dunyoda moddiy boylik va baxt: pul hayot mezonimi yoki shunchaki sarobmi?
Ertadan kechgacha tinmay daromad topish ketidan quvgan, ammo ichki xotirjamlikni yo‘qotib qo‘yayotgan bugungi jamiyatda moddiy farovonlik va chinakam baxt o‘rtasidagi aloqa jiddiy xavotirlarga sabab bo‘lmoqda. Ayrim zamonaviy qarash egalari yetarli mablag‘ni barcha muammolarning kaliti va erkin yashashning birdan-bir kafolati deb hisoblaydi. Buning aksi o‘laroq, ko‘plab ma’naviyat ahli va ziyolilar pulni inson qalbini boyitmaydigan shunchaki o‘tkinchi matoh sifatida baholamoqda.
Moddiy boylikning inson hayotidagi o‘rnini qo‘llovchi birinchi guruh vakillari pul insonga erkinlik va xavfsizlik berishini ilgari suradilar. Ularning nazdida, moliyaviy barqarorlik sifatli tibbiy xizmatdan foydalanish, yaxshi ta’lim olish va hayot qiyinchiliklaridan himoyalanish chorasidir. "Iqtisodiy barqarorlik" jurnali o‘tkazgan so‘rovnomalar ta’minlangan oilalarda hayotdan mamnunlik ko‘rsatkichi boshqalarga qaraganda 40 foizga yuqoriligini aniqladi. Bundan tashqari, moliyaviy imkoniyatlar insonga xayriya qilish, muhtojlarga yordam berish va jamiyatga foyda keltirish eshiklarini ochadi. Mashhur sarmoyador Uorren Baffet o‘z nutqida: "Pul sizning xarakteringizni o‘zgartirmaydi, u shunchaki sizning aslida kimligingizni bo‘rttirib ko‘rsatadi", degan o‘tkir iqtibosni qoldirgan edi. "Global xayriya jamg‘armasi" tahlillari esa dunyo bo‘ylab eng yirik ijtimoiy loyihalarning 65 foizdan ortig‘i xususiy homiylarning mablag‘lari hisobidan moliyalashtirilishini isbotladi.
Boshqa tomondan, faqat moddiy manfaat ketidan quvish insonning eng nozik tuyg‘ularini — mehr-oqibat, samimiyat va halollikni pinhona yemirib tashlaydi. Pul yig‘ish poygasiga mukkasidan ketish oqibatida jamiyatda ma’naviy qashshoqlik epidemiyasi boshlanadi. Odamlar hamma narsaning narxini biladigan, ammo hech narsaning qadriga yetmaydigan bo‘lib qoladilar. Ijtimoiy maqolalarning birida pul inson uchun eng qimmat to‘shakni sotib berishi mumkinligi, ammo shirin uyquni aslo bera olmasligi yozilgan edi. Demak, inson faqat boylik to‘plashni hayot maqsadi deb bilsa, uning qalbi sovuqlashadi. Bundan tashqari, moddiy boylikka ruhan qaram bo‘lib qolish insonni og‘ir ruhiy inqirozlarga va surunkali stressga duchor qiladi. Hayotni faqat kapital yig‘ish deb tushunish odamlarni doimiy xavotir va tushkunlik girdobiga otadi. Garvard universiteti olimlarining 85 yil davomida o‘tkazgan eng uzoq muddatli tadqiqoti (Harvard Study of Adult Development) inson salomatligi va baxtining bosh omili boylik emas, balki atrofdagilar bilan qurilgan samimiy va iliq munosabatlar ekanini isbotladi. Shunday ekan, moddiy boylik ortidan quvib, ruhiy muvozanat va yaqinlar bilan aloqani yo‘qotish insonni ulkan hayotiy mag‘lubiyatga yetaklaydi.
Shaxsiy mulohazamga ko‘ra, faqat moddiy ne’matlar yig‘ish poygasiga asoslangan hayot tarzi insoniyatni haqiqiy baxtga emas, balki muqarrar ruhiy sarobga yetaklaydi. Qalb xotirjamligidan mosuvo bo‘lgan boylik shaxsni tubsiz bo‘shliq sari itaradi. Insonning ichki ma’naviy dunyosi va axloqiy prinsiplari moddiy boylikdan ancha yuqori turishi lozim. Har bir hayotiy qadriyatni faqat pul va moddiylik bilan o‘lchash insoniy tabiatning chinakam inqirozidir va biz bu xomxayolga asir bo‘lmasligimiz shart.
Xulosa qilib aytganda, moddiy farovonlik inson hayoti uchun oliy mezon bo‘la olmaydigan yaltiroq bir sarobdir. Chinakam va davomli baxt bank hisoblaridagi quruq raqamlarda emas, balki toza vijdon, samimiy munosabatlar va ruhan boy bo‘lgan tafakkur koshonasida yuksaladi.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligiga 35 yil!
Agentlikning rasmiy sahifalari:
