در این جلسه، به سراغ یکی از جذابترین مباحث اقتصاد یعنی «نقش بازار آزاد و دست نامرئی» (The Invisible Hand) میرویم. بررسی میکنیم که چرا قیمتگذاری دستوری و مداخلات خیرخواهانه دولتها (مثل سقف اجارهبها یا تثبیت قیمتها)، چطور در جهان واقعی نتیجه عکس میدهد و به جای رفاه، به قحطی، کاهش عرضه و بازار سیاه ختم میشود. یاد میگیریم که چرا بازارها بدون دخالت دولت، بهتر از هر برنامهریز مرکزی میتوانند عرضه، تقاضا و قیمت را ساماندهی کنند.
آنچه در این قسمت به زبان ساده یاد میگیریم:
معمای فروپاشی شوروی؛ چرا کشوری با سرمایهای بیشتر از آمریکا و قویترین ریاضیدانان جهان، به صفهای ابدی نان و خودرو رسید؟ تله سقف اجارهبها؛ چطور حمایت ظاهری از مستأجران، کیفیت خانهها را کاغذی میکند و قدرت مطلقِ تحقیرآمیزی به صاحبخانهها میدهد؟ درس بزرگ کرونا؛ چطور گران شدن موقت مایع ضدعفونیکننده، بهترین محرک برای افزایش تولید و کاهش نهایی قیمت آن در بازار شد؟
اگر میخواهید بدانید چطور نیروهای پنهان عرضه و تقاضا، بدون هماهنگی قبلی تعادل را به زندگی ما بازمیگردانند، این آموزش شنیدنی را از دست ندهید.
سوال این هفته: به نظر شما چرا در کشور ما بازار سازوکارهای دستوری (مثل قرعهکشی خودرو یا قیمت مصوب مرغ) هیچوقت به تعادل بازار کمک نکرده است؟ تجربهتان را در کامنتها بنویسید.