🔳 ولایت جدّ در نکاح؛ انحصار یا شمول؟
(نقش فقه عامّه در انصراف معناییِ «جدّ»)
صاحب ریاض برای نفی ولایت جدّ امّیِ پدر، ادعا نموده که ظاهر و متبادر از «جدّ» در اخبار، جدّ امّیِ پدر نیست [۱] و به حکم تبادر، به جدّ امّیِ پدر، جدّ گفته نمیشود.
صاحب جواهر نیز ادعا نموده که منساق از «الجدّ للأب»، پدرِ پدر و... است؛ بنابراین با توجّه به این مطلب و به ضمیمۀ اصل و غیر آن، «پدرِ مادرِ پدر» ولایتی ندارد [۲].
بنا بر تحقیق هم، منساق از «جدّ» در اخبار، تنها پدرِ پدر و... است؛ زیرا ولایتی را که عامّه برای جدّ قائل شدهاند، ولایت جدّ پدری به معنای پدرِ پدر است. در محیطی که عامّه قائل به ولایت جدّ پدری به این معنا هستند و عدم ولایت سایر اجداد مورد تسالم آنهاست، وقتی کلمۀ «جدّ» اطلاق میشود، منساق از آن همان معنایی است که در عرف آن زمان فهمیده میشده؛ لذا اگر مراد امام (ع) معنایی اوسع میبود، باید به آن تصریح میفرمودند.
🔸یک نکته مهم:
حتی اگر برای «مادر» ولایتی ثابت شود، نمیتوان به طریق اولویت یا مساوات قائل به ولایت «جدّ مادری» شد؛ زیرا جنبۀ عاطفی مادر نسبت به فرزند بیشتر است و معلوم نیست که جدّ مادری اَولیٰ یا مساوی با مادر باشد [۳].
[۱] ریاض المسائل، ج ۱۱، ص ۷۶.
[۲] جواهر الکلام، ج ۲۹، ص ۱۷۲.
[۳] ر.ک: مباحث ولایت مادر، ادلّۀ عدم ولایت مادر.
🟢 منبع: کتاب نکاح، تحقیق مرکز فقهی امام محمدباقر(ع)، ج۱۱، صص۲۲و۲۳.
#کتاب_نکاح #ولایت_قهری #آیت_الله_شبیری_زنجانی
——
🌐 مرکز فقهی امام محمد باقر علیه السلام
🌐 https://m-feqhi.ir/
🆔 @mfeqhi
