خطبه هفتاد و چهار: تفسير سوره همزه الحمد للَّه والصلاة والسلام على… — مَواعِظٌ بَليغَة — TG.ME

خطبه هفتاد و چهار: تفسير سوره همزه الحمد للَّه والصلاة والسلام على رسول الله وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمداً عبده ورسوله، وبعد: از جمله سوره های قرآن عظیم که بارها آن را شنیده و نیازمند تأمل و اندیشیدن در آن هستیم سوره همزه می باشد. الله متعال می‌فرماید: {وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَة (1) الَّذِي جَمَعَ مَالاً وَعَدَّدَه (2) يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَه (3) كَلاَّ لَيُنبَذَنَّ فِي الْحُطَمَة (4) وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَة (5) نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَة (6) الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الأَفْئِدَة (7) إِنَّهَا عَلَيْهِم مُّؤْصَدَة (8) فِي عَمَدٍ مُّمَدَّدَة (9)} [الهمزة] «وای بر هر عیب‌جوی مسخره‌گری! همان کسی که مالی فراهم آورد و (همواره) آن را شمرد.  می‌پندارد که ثروتش، او را جاودانه می‌سازد. هرگز! بی‌گمان در عذاب شکننده‌ی دوزخ افکنده خواهد شد. و تو چه می‌دانی که عذاب شکننده‌ی دوزخ چیست؟ آتش برافروخته‌ی الهی است. آتشی که به دل‌ها می‌رسد. بی‌گمان این آتشِ حلقه‌ای و فراگیر بر آنان گماشته شده است. در ستون‌هایی بلند و کشیده.» فرموده: {وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَة (1) ويل کلمه ای است که دلالت بر اثبات تهدید و وعید برای کسی دارد که این صفات را داشته باشد. علما فرموده اند: كلمه الهمز یعنی مسخره كردن مردم با شکلک درآوردن و اشاره کردن و چیزهای دیگر برای وارد کردن عیب یا نقص به شخص بکار می رود؛ و كلمه اللمز: با زبان است و از جمله غیبتِ حرام می باشد. الله متعال می‌فرماید: {وَلاَ تُطِعْ كُلَّ حَلاَّفٍ مَّهِين (10) هَمَّازٍ مَّشَّاء بِنَمِيم (11)} [القلم] و از هیچ سوگندخورده‌ی فرومایه‌ای فرمان مبر. و از هیچ عیب‌جویی که به سخن‌چینی در رفت و آمد است. می فرماید: {وَمِنْهُم مَّن يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِن لَّمْ يُعْطَوْا مِنهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُون (58) [التوبة] برخی از آنان در زمینه ی تقسیم صدقات بر تو خرده می گیرند؛ پس اگر از صدقات به آنان داده شود، خشنود می شوند و اگر چیزی به آنان داده نشود، خشمگین می گردند. فرموده: الَّذِي جَمَعَ مَالاً وَعَدَّدَه (2) جمع کننده مال نیز همچنین از جمله صفات زشت آنهاست یعنی مال جمع می کند و از بخشش منع می کند او شخص خسیسی است که چیزی نمی بخشد. بعضی از مفسرین فرموده اند: یعنی چیزی که او را به تحقیر مردم می کشاند جمع کردن مال و چند برابر کردن آن است یعنی بارها و بارها آن را می شمارد و انباشته می کند و از شما ش آن لذت می برد زیرا او عزت و شرف و بزرگی را جز در آن نمی بیند. الله متعال می‌فرماید: {فَلاَ تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلاَ أَوْلاَدُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللهُ لِيُعَذِّبَهُم بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنفُسُهُمْ وَهُمْ كَافِرُون (55)} [التوبة] پس مال ها و فرزندانشان تو را شگفت زده نکند. جز این نیست که الله می‏خواهد بدین وسیله آنان را در زندگانی دنیا عذاب نماید و جانشان در حالی درآید که کافرند. بخاري در صحيحش از ابو هريره رضي الله عنه روایت می‌کند که پیامبر صلَّى الله عليه وسلَّم فرمود: «تَعِسَ عَبْدُ الدِّينَارِ وَعَبْدُ الدِّرْهَمِ، وَعَبْدُ الْخَمِيصَةِ، إِنْ أُعْطِيَ رَضِيَ، وَإِنْ لَمْ يُعْطَ سَخِطَ» بنده ی دينار و درهم و پارچه های نفيس نابود باد. زيرا اگر به او عطا شود، خرسند می گردد و اگر عطا نشود، خشمگين و ناراحت می شود. (ص 555 برقم 2887). فرموده: {يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَه (3)} یعنی: آیا گمان می کند مالی که اندوخته و شمارش نموده و در بخشش آن بخل ورزیده او را در دنیا جاودانه و مرگ را از او دور می کند هرگز چنین نیست. الله متعال به پیامبرش می‌فرماید: {وَمَا جَعَلْنَا لِبَشَرٍ مِّن قَبْلِكَ الْخُلْدَ أَفَإِن مِّتَّ فَهُمُ الْخَالِدُون (34)} [الأنبياء] «و به هیچ انسانی پیش از تو زندگی جاوید ندادیم؛ پس آیا اگر تو بمیری، آنها جاویدان خواهند ماند؟» و می فرماید: {كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ} [آل عمران: 185] هر جانداری طعم مرگ را می‌چشد و روز رستاخیز پاداشتان را به طور کامل می‌گیرید. فرموده: {كَلاَّ لَيُنبَذَنَّ فِي الْحُطَمَة (4)}، {كَلاَّ}: یعنی: بگذارید از این ملاحظه خودداری کند آنگونه که او گمان می کند نیست بلکه به ناچار از این زندگی به سوی زندگی دیگر جدا می شود و در آن بر آنچه از گناهان کسب کرده مجازات می شود. و {لَيُنبَذَنَّ فِي الْحُطَمَة (4)} یعنی:در روز قیامت در آتش انداخته و پرتاب می شود که هرچه در آن انداخته می شود را در هم می شکند و کلمه النبذ به معنای حقارت و پستی است.