هیچ زبانی به زبانی جهانی تبدیل نمی‌شود چون ساختار درونی‌اش واجد… — زبان و مغز — TG.ME

«هیچ زبانی به زبانی جهانی تبدیل نمی‌شود چون ساختار درونی‌اش واجد ویژگی‌های خاصی است، یا چون شمار واژه‌هایش بسیار زیاد است یا چون در گذشته ادبیاتی پرشکوه به آن نوشته شده یا چون روزگاری فرهنگ یا دینی بزرگ با آن در پیوند بوده است. پرواضح است که چنین عواملی می‌توانند مشوقی برای یادگیری آن زبان باشند، اما هیچ‌کدام از این عوامل - نه‌ به‌تنهایی و نه در ترکیب با یکدیگر – گسترش جهانی آن را تضمین نمی‌کنند. در واقع، این عوامل حتی نمی‌توانند تضمین کنند که آن زبان زنده بماند و نمیرد. نمونه‌ی بارز چنین وضعی زبان لاتین است که امروزه صرفاً شمار اندکی از دانش‌وران و اهل دین آن را به‌مثابه‌ی زبانی کلاسیک فرا می‌گیرند. به همین ترتیب، ویژگی‌های ساختاریِ پرزحمت و دردسرآفرین (از قبیل نظام املایی مشکل و دست‌و‌پاگیر) نیز مانع دست‌یابی زبانی به مرتبه‌ی بین‌المللی نمی‌شود. زبان‌ها بنا بر سنتی تاریخی تنها به یک دلیل اصلی می‌توانسته‌اند به زبانی بین‌المللی تبدیل شوند و آن دلیل، قدرت مردمانِ آن زبان بوده است، خصوصاً قدرت سیاسی و نظامی آنها. این دلیل، چرایی و چگونگی بین‌المللی‌شدنِ زبان‌ها را در سرتاسر تاریخ به‌یکسان تبیین می‌کند. چرا زبان یونانی توانست بیش از دوهزار سال قبل زبانِ ارتباط بین‌المللی در ناحیه‌ی خاورمیانه شود؟ دلیل آن اندیشه‌های سترگ افلاطون و ارسطو نبود. دلیل آن شمشیرها و نیزه‌هایی بود که سپاهیان اسکندر مقدونی در دست داشتند. چرا زبان لاتین را در سراسر اروپا فرا می‌گرفتند؟ از لشکرهای امپراتوری روم بپرسید. چرا زبان عربی در جای‌جای شمال آفریقا و خاورمیانه تکلم می‌شد؟ گسترش اسلام را پی بگیرید که به‌کمک نیروی سپاهیانِ مور از قرن هشتم میلادی تحقق می‌یافت. چرا اسپانیایی، پرتغالی و فرانسه به درون قاره‌ی آمریکا، آفریقا و شرق دور راه یافتند؟ سیاست‌های استعماری پادشاهان و ملکه‌های عهد نوزایی و شیوه‌ی اِعمال بی‌رحمانه‌ی این سیاست‌ها به‌دستِ سپاهیان و ناوگان‌های دریایی در سراسر دنیای شناخته‌شده‌ی آن روزگار را مطالعه کنید. تاریخ هر زبانِ جهانی را از طریق دنبال‌کردنِ لشکرکشی‌ها و سفرهای اکتشافیِ موفقِ زبان‌وران سرباز و ملوانش می‌توان دریافت و انگلیسی نیز، همچنان که در فصل دوم خواهیم دید، از این قاعده مستثنی نبوده است.» ▪️از کتابِ ◽️English as a Global Language/ David Crystal/ Cambridge University Press/ 2003 - ترجمه‌ی این بخش‌ها: عبدالرضا شهبازی @LingBrain