لوح

تیتر فرعی: خطرات فوری میدانی، آلودگی محیط‌زیست و پیامدهای بلندمدت برای سلامت حیوانات
گزارش توجیهی برای دامپزشکان و متخصصان سلامت حیوانات | ۱۳ اوت ۲۰۲۶

برای دامپزشکی که در نزدیکی محل حمله یا انفجار فعالیت می‌کند، خطر فقط به آسیب ناشی از موج انفجار محدود نیست. مسئله عملی در چارچوب سلامت واحد، ترکیبی متغیر از تروما، دود، گردوغبار آلوده، آسیب به زیرساخت‌های صنعتی یا انرژی، آب و خوراک ناایمن، جابجایی حیوانات، اختلال در خدمات دامپزشکی، خطر بیماری‌های زئونوز، آلودگی زنجیره غذایی و مهمات منفجرنشده است. خطر دقیق در هر محل متفاوت است و تا زمانی که ارزیابی مقامات مسئول و نمونه‌برداری محیطی ماهیت آن را مشخص نکند، باید آن را ناشناخته در نظر گرفت.

تا تاریخ ۱۳ اوت ۲۰۲۶، درگیری ایالات متحده و ایران حدود پنج ماه ادامه داشته است؛ اسرائیل نیز در آن مشارکت داشته و دوره‌های مکرری از حملات، وقفه‌ها و ازسرگیری فعالیت نظامی رخ داده است. گزارش‌های اخیر از نوعی خویشتنداری موقت در انجام حملات جدید آمریکا در حین ادامه مذاکرات حکایت دارند، اما وضعیت همچنان ناپایدار است[۱]. سامانه‌های آمریکایی که استفاده از آن‌ها در این عملیات به‌طور عمومی تأیید شده است شامل موشک‌های کروز تاماهاوک برای حمله به اهداف زمینی، ATACMS و موشک‌های Precision Strike Missile (PrSM)، و همچنین حملات هوایی دقیق با استفاده از بمب‌افکن‌های B-2، هواپیماهای F/A-18 و F-35، پهپادهای MQ-9 و نیز پهپادهای یک‌طرفه تهاجمی LUCAS است.[۲ ؛ ۳] اسرائیل نیز از تعداد بسیار زیادی سورتی پرواز جنگنده‌ها و استفاده گسترده از مهمات دقیق خبر داده است، اگرچه مدل دقیق بمب‌ها یا کلاهک‌ها به‌طور منظم در منابع عمومی اعلام نشده است.[۴]
برای ارزیابی خطر دامپزشکی، نام یا مدل سلاح معمولاً از اثر آن در محل اهمیت کمتری دارد: فشار موج انفجار، ترکش، آتش‌سوزی، تولید گردوغبار، تخریب ساختمان‌ها یا تأسیسات صنعتی و احتمال وجود مهمات منفجرنشده. همچنین نباید فراتر از شواهد موجود ادعا کرد. در حال حاضر شواهد عمومی قابل‌اعتمادی وجود ندارد که نشان دهد در این عملیات به‌طور معمول از مهمات حاوی اورانیوم ضعیف‌شده یا سلاح‌های شیمیایی استفاده می‌شود. با این حال، آلودگی با فلزات سنگین همچنان می‌تواند از مهمات متعارف، ترکش‌ها، ماشین‌آلات آسیب‌دیده، نخاله‌های ساختمانی و رهاسازی مواد از تأسیسات صنعتی ایجاد شود. برنامه محیط‌زیست سازمان ملل متحد (UNEP) به‌طور مشخص هشدار داده است که حملات جاری در خاورمیانه و آتش‌سوزی تأسیسات نفتی می‌توانند دود سمی ایجاد کنند و استفاده گسترده از مهمات ممکن است موجب آزاد شدن فلزات سنگین و مواد شیمیایی انفجاری شود.[۵]

حیواناتی که در نزدیکی انفجار قرار دارند ممکن است زخم‌های آشکار داشته باشند، اما آسیب‌های داخلی جدی می‌تواند از نظر پنهان بماند. دامپزشکان باید احتمال کوفتگی ریه، پنوموتوراکس، خونریزی داخلی، آسیب تروماتیک مغز، پارگی پرده صماخ، آسیب چشمی، شکستگی، ورود ترکش، سوختگی و آسیب ناشی از له‌شدگی را در نظر بگیرند. حیوانی پس از یک انفجار بزرگ با ظاهری طبیعی، ممکن است طی چند ساعت بعد وضعش وخیم شود. بنابراین تریاژ باید شامل ارزیابی دما، تعداد و کیفیت تنفس، ضربان قلب و نبض، وضعیت غشاهای مخاطی، پرفیوژن، وضعیت عصبی، درد، زخم‌ها و مشاهده مکرر باشد و به یک معاینه منفرد محدود نشود.

از نظر سم‌شناسی، ستون دود ممکن است از باقی‌مانده خود سلاح مهم‌تر باشد. سوختن نفت، سوخت‌های مختلف، پلاستیک‌ها، تجهیزات الکتریکی و ساختمان‌ها می‌تواند ذرات ریز معلق، مونوکسید کربن، ترکیبات آلی فرّار و هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای تولید کند؛ ساختمان‌های آسیب‌دیده نیز ممکن است گردوغبار حاوی سیلیس، آزبست یا مواد خطرناک دیگر ایجاد کنند. UNEP در جریان درگیری کنونی، وجود دود سنگین ناشی از سوختن نفت در ایران را مستند کرده و هشدار داده است که آلاینده‌ها ممکن است وارد خاک، آب، آب‌های زیرزمینی، محصولات کشاورزی و منابع غذایی شوند.[۵] در حیوانات، علائم هشداردهنده حاد شامل سرفه، تنگی نفس، التهاب ملتحمه، ضعف، آتاکسی، کلاپس، ترشح بیش از حد بزاق یا مرگ ناگهانی است. دامپزشکان نباید بدون اطلاعات و تأیید مقامات امدادی یا متخصصان مواد خطرناک وارد ستون دود قابل مشاهده یا سایت صنعتی آسیب‌دیده شوند.

هدف ما این است که آن را به یک مرکز همکاری و پژوهش تبدیل کنیم که دانشگاه‌ها، وزارتخانه‌ها، مؤسسات بهداشتی، بخش‌های کشاورزی و غذایی، سازمان‌های محیط‌زیستی، نهادهای امنیتی و شرکت‌ها را به یکدیگر متصل کند.

بارها شنیده می‌شود که دانشمندان پژوهش‌هایی را انجام نمی‌دهند که جامعه، اقتصاد و امنیت استونی به آن نیاز دارند. دقیقاً به همین دلیل، فعالیت‌های پژوهشی، توسعه‌ای و آموزشی مرکز سلامت واحد در دانشگاه علوم زیستی استونی بر خطرات بحران‌ها و چالش‌های بزرگ اجتماعی متمرکز شده است؛ چالش‌هایی که استونی باید توانایی مدیریت آن‌ها را داشته باشد.

اما گفت‌وگو به‌تنهایی استونی را ایمن‌تر نمی‌کند؛ تصمیم‌گیری ضروری است. اکنون زمان آن فرا رسیده است که تصمیم‌گیرندگان گام بعدی را بردارند و شرایط لازم را فراهم کنند تا مرکز سلامت واحد بتواند به یک مرکز تخصصی در خدمت تمام استونی تبدیل شود.

**بحران سلامت بعدی از استونی نخواهد پرسید که آیا آماده است یا نه. این ما هستیم که امروز درباره آمادگی خود تصمیم می‌گيريم.

این نگاه جامع با عنوان رویکرد سلامت واحد شناخته می‌شود؛ رویکردی که در سراسر جهان به‌طور فزاینده‌ای مورد پذیرش قرار گرفته است. اصل اساسی آن ساده است: سلامت انسان را نمی‌توان از سلامت حیوانات، محیط‌زیست یا سامانه‌های غذایی جدا کرد. برای پیشگیری از بحران‌های آینده، بخش‌هایی که تاکنون جدا از یکدیگر فعالیت کرده‌اند، باید بیاموزند که به‌صورت یک مجموعه یکپارچه با یکدیگر همکاری کنند.

امنیت مدرن تنها به معنای توانایی یک کشور برای دفاع از خود در برابر حمله مسلحانه نیست. آمادگی در برابر تهدیدات زیستی، بیماری‌های حیوانی، آلودگی‌های محیطی و خطرات مرتبط با غذا نیز به همان اندازه اهمیت دارد. همه‌گیری کووید-۱۹ به‌شکلی دردناک نشان داد که وقتی دانش و تصمیم‌گیری به‌اندازه کافی سریع منتقل نمی‌شوند، هزینه‌ها تا چه اندازه می‌توانند سنگین باشند. هرچه تهدیدها زودتر شناسایی شوند و اطلاعات سریع‌تر به اشتراک گذاشته شود، می‌توان آثار منفی آن‌ها را بر مردم، کسب‌وکارها و کشور بیشتر کاهش داد.

این مرکز، همراه با شرکای خود، کمک خواهد کرد تا ظرفیت علمی استونی به توانمندی عملی تبدیل شود؛ چه در زمینه پیشگیری از شیوع بیماری‌ها، چه در ارزیابی تهدیدات زیستی، شیمیایی، پرتوی و هسته‌ای و چه در حمایت از تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد در زمان بحران. این مرکز همکاری میان رشته‌ها را تقویت خواهد کرد، مشارکت‌های بین‌المللی را توسعه خواهد داد و به جذب سرمایه‌گذاری پژوهشی، متخصصان برجسته و دانش جدید به استونی کمک خواهد کرد. در نتیجه، توانایی استونی برای پاسخ‌گویی سریع و مؤثر به بحران‌ها افزایش خواهد یافت.

دونَلی در دستان او تنها سازی از نی نبود؛ روایتِ پیوند و هم‌نفسی بود. صدای او از تشنگی خاک، از سایه کهور و از دل خاطره‌های کهن بلوچ بر می‌خاست و مرهم دل‌هایی ‌شد که سال‌ها در سکوت زیسته‌اند.
وی سالیان بسیاری در گمنامی و محرومیت زیست. او نه برای شهرت، بلکه برای انسان، برای سرزمینش، برای طبیعت، برای تاریخ، و برای همه آنان که هنوز زبان دل را در نغمه‌ها جست‌وجو می‌کنند، نواخت. در ۳۱ تیر ۱۴۰۵، گویی آفتاب موسیقی بلوچستان غروب کرد.

بارها نوشته‌ام که علم در ایران رشد نخواهد کرد مگر در اتصال به بخش دفاعی کشور.

نگاهی به این پست از یک نویسنده و مترجم پرکار که متخصص مغز و اعصاب نیز هست بیندازید. مغز انسان در مصرف انرژی بسیار با صرفه تر از هوش مصنوعی است؛ درست است که مصرف برق هوش مصنوعی خیلی بالا است، اما زمان پردازش برای رسیدن به تحلیل، تفسیر، نتیجه و تصمیم گیری و تشخیص را بسیار کوتاه می کند. همکاری مغز و هوش مصنوعی کجا سر به سر می شود؟ در زبان انگلیسی یک فعل بسیار خوب برای این سر به سر کردن به کار می رود: Break even که علاوه بر آن، احتمالاً باید از عبارت Trade-off یا "بده‎بستان" نیز کمک گرفت که تا بتوان این شرایط را توصیف کرد.

آموزش همانند هر امر مدرن دیگری، مثلاً بهداشت، به زیرساخت نیاز دارد و برای هوش مصنوعی، برق یک زیرساخت مهم است. با ناترازی در برق زود باید گوشی دستمان بیاید که ممکن است از این بابت دچار مشکل شویم. با اتومبیلهایمان که بهره وری آنها از سوخت با استانداردهای دنیا فاصله زیاد دارد، می بینیم که چه بلایی بر سر محیط زیست و هوای شهرهایمان می آوریم. با ناترازی برق و قیمت غیرواقعی آن چون منبعی از انرژی همانند سوخت، ممکن است دستمان در استفاده از هوش مصنوعی هم چندان باز نباشد. برای درک این مطلب باید به مصاحبه کاوه مدنی با سی ان ان و نکات ظریف آن توجه کنید و با پست دکتر تقی کیمیایی اسدی مقایسه کنید.

در هر حال، این یک سئوال پژوهشی در امر آموزش است: چگونه استفاده از هوش مصنوعی را بهینه کنیم و توازن بین کار کشیدن از مغز و استفاده از هوش مصنوعی را تعیین و آموزش دهیم، به نحوی که دانش آموزان و دانشجویان و نیز مربیان (آموزگار و استاد دانشگاه) به جای اسارت و بردگی، ارباب هوش مصنوعی باشند؛ همانطور که بخش دوم نام کتاب علم اطلاعات به عنوان بیناعلم": بازاندیشی در علم، روش و عمل است.