Идрис Ийшан ll Рәсмий канал

Солиҳ амал қилиш – кишини икки дунёда зафар топиб, ёқимли ҳаёт кечиришига сабаб бўлади. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай марҳамат қилган:

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً

وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

яъни: “Эркакми ё аёлми – кимда-ким мўмин бўлган ҳолида бирор эзгу иш қилса, бас, Биз унга ёқимли ҳаёт бахш этурмиз ва уларни ўзлари қилиб ўтган гўзал (солиҳ) амаллари баробаридаги мукофот билан тақдирлаймиз” (Наҳл сураси 97-оят).

Абу Заррдан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бундай деганлар: “Ҳеч бир киши бошқа кишини фосиқ, кофир, деб айбламасин. Агар у киши бундай бўлмаса, айтган гапи ўзига қайтиб келади”.

Жумҳур калом ва фиқҳ уламолари иттифоқига кўра, қибла аҳли бўлган мусулмонни кофирга чиқармаслик керак. Абу Ҳанифа (раҳматуллоҳи алайҳ) қибла аҳлларидан бирор кишини кофирга ҳукм қилмаганлар...

АМАЛНИНГ ГЎЗАЛЛИГИ

Улуғ зоҳид Шақиқ ибн Иброҳим бундай деганлар: “Амалнинг гўзаллиги уч нарса биландир:
Биринчиси, Амални Аллоҳ таолодан деб билиш. Бу худбинликни йўқотади.
Иккинчиси, амалда Аллоҳ розилигини исташ. Бу билан эса ҳою ҳавас сўндирилади.
Учинчиси, савобни Аллоҳ таолодан кутиш, бу эса тама ва риёни йўқотади”.

Имом Кархий: “Инсон ўзига фойдасиз нарсани сўзлаши Аллоҳ томонидан хорланиши билан баробардир”, деганлар.

Демак, тонг отгандан бошлаб турли ўзига манфаат бермайдиган нарсаларни сўзлаши инсоннинг ўзига зарар беришдан бошқа нарса эмас экан. Улуғ тобеьинлардан бўлган Ҳасан Басрий роҳматуллоҳи алайҳи: “Аллоҳ таоло бирор бандани фойдасиз ишда машғул қилиб қуйиши ундан юз ўгиришининг аломатидир”, деганлар.

Саид ибн Ваҳб розияллоҳу анҳу айтади: Салмон розияллоҳу анҳу билан бирга у кишининг Кинда қабиласидан бўлган бемор дўстини кўргани кирдик. Салмон розияллоҳу анҳу деди:
Аллоҳ таоло мўмин бандасини имтиҳон-синовга солиб, сўнг унга офият ато этади. Бу мўминнинг ўтган гуноҳларига каффорат, келажаги учун ибрат-насиҳат бўлади. Исми улуғ бўлган Зот фожир кимсани ҳам имтиҳон-синовга солиб, сўнг офият беради. Бироқ фожир аввал боғланиб, кейин ечиб юборилган туя каби ҳеч нарсани ҳис этмайди. У боғланса, нима учун боғланганини ҳам, ечиб юборилса, нима учун ечиб юборилганини ҳам тушунмайди!

УМР ҚАНДАЙ УЗАЯДИ?

Ҳаётни яхши кўриш, узоқ умр кўриш, агар имкони бўлса, абадий яшаш истаги ҳар бир инсонга хос.
Шайтон Одам алайҳиссаломни алдаб, Аллоҳ таоло ейишдан қайтарган дарахтдан ейишга ундади:
«Сўнгра шайтон унга васваса қилиб: «Эй Одам! Мен сени абадият дарахти ва чиримас (йўқ бўлмас) мулкка бошлаб борай-ми?» деди» (Тоҳа сураси, 120-оят).
Дин ҳам агар инсон ҳақ ва хайрга сарфласа, узоқ умрнинг неъмат эканини таъкидлайди.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан инсонларнинг яхшиси ким экани ҳақида сўрашганда, у зот: «Умри узун ва амали чиройли бўлган киши», деб жавоб берганлар.
Модомики, ўлим дунё ҳаётининг ниҳояси экан, қанчалик узоқ туюлмасин, аслида умр жуда қисқа муддатдир. Зотан, саноқли кунлардан иборат умрга ўлим исталган вақтда нуқта қўйиши мумкин.
Инсон умри чегаралаб қўйилган бўлса, қандай қилиб узайтириш мумкин? Диққат қилинг, инсон умри сизу бизнинг тушунчамиздаги туғилгандан то ўлгунга қадар бўлган муддат билан эмас, балки Аллоҳ таолонинг ҳузурида ёзиб бориладиган солиҳ амаллар билан ўлчанади. Демак, инсон ўз умрини Аллоҳ таоло буюргандек яшаш ҳамда инсонларга ёрдам бериш, амалларни ихлос ва муҳаббат ила бажариш, солиҳ амалларни кўпайтириш ва Аллоҳ таолонинг розилигига етакловчи бошқа амаллар билан узайтириши мумкин экан.
Имом Муслим Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: «Одам боласи вафот этганда садақаи жория, қолдирган фойдали илми, ҳаққига дуо қилувчи солиҳ, фарзандидан бошқа ҳамма амали кесилади».

Шайх Юсуф Қаразовий раҳматуллоҳи алайҳининг
“Мусулмон ҳаётида вақт” китобидан.