شرح ماده به ماده قانون مدنی

⭕️نص ماده ۹۰۱ : ثمن، فریضه زوجه یا زوجه‌ها است در صورت فوت شوهر با داشتن اولاد. ✅تحلیل ماده ۹۰۱: «ثُمن» عبارت است از یک‌هشتم ترکه، که سهم زوج می‌باشد؛ در فرض وجود فرزند برای متوفی. ⬅️در صورتی که متوفی، حتی از همسر دیگری، دارای فرزند یا نوه باشد؛ سهم زوجه وی، ثمن ترکه است. ⬅️فقط زوجه دائم متوفی، از …

⭕️نص ماده ۹۰۰ : فرض دو وارث ربع ترکه است: شوهر در صورت فوت زن با داشتن اولاد. زوجه یا زوجه‌ها در صورت فوت شوهر بدون اولاد. ✅تحلیل ماده ۹۰۰ : به یاد داشته باشیم که رابطه وراثت بین زوجین، تنها مختص نکاح دائم است. ⬅️در حالتی که زوجه فوت کند و دارای فرزند باشد حتی اگر فرزندانش از شوهر سابقش باشد؛ در ای…

⭕️نص ماده ۸۹۹ : فرض سه وارث نصف ترکه است: شوهر در صورت نبودن اولاد برای متوفا اگر چه از شوهر دیگر باشد. دختر اگر فرزند منحصر باشد. خواهر ابوینی یا ابی تنها در صورتی که منحصر به فرد باشد. ✅تحلیل ماده ۸۹۹: در فرضی که فرزندان متوفی، منحصر به یک دختر باشد؛ سهم وی، نصف ترکه است؛ خواه ابوین متوفی؛ در قی…

⭕️نص ماده ۸۹۸ : وراث دیگر به غیر از مذکورین در دو ماده فوق به قرابت ارث می‌برند. ✅تحلیل ماده ۸۹۸ وراثی که همیشه قرابت بر هستند؛ عبارتند از: پسر متوفی، جد و جده ابی، هرچه بالاتر روند؛ و برادران ابوینی و ابی و اولاد ایشان، هرچه پایین‌تر روند؛ و عموهای ابوینی و ابی و امی و اولاد ایشان، هرچه پایین‌تر ر…

⭕️نص ماده ۸۹۷ : اشخاصی که گاه به فرض و گاهی به قرابت ارث می‌برند عبارتند از: پدر، دختر و دخترها، خواهر و خواهرهای ابی یا ابوینی و کلاله امی. ✅تحلیل ماده ۸۹۷: به خویشان در خط اطراف متوفی به ویژه خواهران و برادران و فرزندان آن‌ها، «کلاله» گفته می‌شود. ⬅️در صورت وجود فرزند برای متوفی، پدر او فرض بر بو…

⭕️نص ماده ۸۹۶ : «اشخاصی که به فرض ارث می‌برند عبارتند از: مادر و زوج و زوجه» ✅تحلیل ماده ۸۹۶: به عقیده برخی از حقوقدانان، ورثه فرض بر میت عبارتند از: والدین متوفی، همسر میت، دختر و دختران متوفی و خواهر و خواهران وی، خواهران و برادران مادری متوفی، پس مادر، همیشه فرض بر است؛ زیرا فرض او در صورت وجود …

⭕️نص ماده ۸۹۵ : سهام معینه که فرض نامیده می‌شود؛ عبارت است از: نصف، ربع، ثمن، دو ثلث، ثلث و سدس ترکه. ✅یک نکته از ماده ۸۹۵: از فرائض شش‌گانه مندرج در این ماده، به شکل زیر نیز یاد شده است: ربع، نصف هریک، ضعف هر یک اما آنچه در قانون و شرع به آن تصریح شده است براین است که : فرایض در ارث بری عبارتند از…

⭕️نص‌ماده ۸۹۴ : صاحبان فرض اشخاصی هستند که سهم آنان از ترکه معین است و صاحبان قرابت کسانی هستند که سهم آنها معین نیست. ✅تحلیل ماده ۸۹۴: وراث فرض بر، چهارده صنف هستند، این اشخاص، وراث فرض بر اصلی نام دارند؛ و ورثه فرض بر فرعی، کسانی هستند که به قائم مقامی از فرض بران اصلی، ارث می‌برند. ⬅️در صورتی که…

⭕️نص ماده ۸۹۳ : وراث، بعضی به فرض، بعضی به قرابت و بعضی گاه به فرض و گاهی به قرابت ارث می‌برند. ✅تحلیل ماده ۸۹۳: اصطلاح «فرض» که در ماده ۸۹۳ قانون مدنی مورد اشاره قرار گرفته است، به معنای سهامی معین برای هر یک از ورثه می باشد که میزان آن در قرآن مورد تصریح قرار گرفته است. ⬅️پدر متوفی، با وجود فرزند…

⭕️نص ماده ۸۹۲ : حجب از بعض فرض، در موارد ذیل است: الف - وقتی که برای میت، اولاد یا اولاد اولاد باشد: در این صورت ابوین میت از بردن بیش از یک ثلث محروم می‌شوند مگر در مورد ۹۰۸ و ۹۰۹ که ممکن است هر یک از ابوین به عنوان قرابت یا رد بیش از یک سدس ببرد همچنین زوج از بردن بیش از یک ربع و زوجه از بردن بیش …

⭕️نص ماده ۸۹۱ : وراث ذیل حاجب از ارث ندارند: پدر، مادر، پسر، دختر، زوج و زوجه. ✅تحلیل ماده ۸۹۱: والدین و فرزندان بلاواسطه متوفی، حاجب ندارند؛ چون کسی نزدیکتر و مقدم تر از آنها به متوفی، وجودندارد. ⬅️همسر متوفی نیز، حاجب از اصل ندارد؛ چون در کنار تمام طبقات ارث، حصه ای نیز نصیب او می‌گردد. ⬅️این ماد…

⭕️نص ماده ۸۹۰ : در بین وراث طبقهٔ دوم اگر برای متوفی برادر یا خواهری نباشد اولاد اخوه، هر قدر که پایین بروند قائم‌مقامپدر یا مادر خود بوده با هر یک از اجداد متوفی که زنده باشد ارثمی‌برند لیکن در بین اجداد یا اولاد اخوه، اقرب به متوفی ابعد را از ارث محروم می‌کند. مفاد این ماده در مورد وارث طبقه سوم ن…

⭕️نص ماده ۸۸۹ : در بین وراث طبقه اولی اگر برای میت اولادی نباشد اولاد او هر قدر که پایین بروند قائم‌مقام پدر یا مادر خود بوده و با هر یک از ابوین متوفی که زنده باشد ارث می‌برند ولی در بین اولاد، اقرب به میت، ابعد را از ارث محروم می‌نماید. ✅تحلیل ماده ۸۸۹: به موقعیت اشخاص درون هر صنف از وراث متوفی، …

⭕️نص ماده ۸۸۸ : ضابطه حجب از اصل ارث، رعایت اقربیت به میت است؛ بنابراین هر طبقه از وراث، طبقهٔ بعد را از ارث محروم می‌نماید مگر در مورد ۹۳۶ و موردی که وارث دورتر بتواند به سمت قائم‌مقامی ارث ببرد که در این صورت هر دو ارث می‌برند. ✅تحلیل ماده ۸۸۸: اصلی‌ترین معیار در تعیین وارث از میان خویشان نسبی، د…

⭕️نص ماده ۸۸۷ : حجب بر دو قسم است: قسم اول آن است که وارث از اصل ارث محروم می‌گردد، مثل برادرزاده که به واسطه بودن برادر یا خواهر متوفی، از ارث محروم می‌شود یا برادر ابی که با بودن برادر ابوینی از ارث محروم می‌گردد. قسم دوم آن است که فرض وارث از حد اعلی به حد ادنی نازل می‌گردد مثل تنزل حصه شوهر از ن…

⭕️نص ماده ۸۸۶ : حجب حالت وارثی است که به واسطهٔ بودن وارث دیگر از بردن ارث کلاً یا جزئاً محروم می‌شود. ✅تحلیل ماده ۸۸۶: در حالت حجب، هم مقتضی وراثت موجود بوده؛ و هم اینکه مانعی برای توارث وجود ندارد؛ تنها دلیلی که باعث محرومیت وارث از کل یا قسمتی از سهم خود می‌شود؛ وجود وارثان دیگری برای متوفی است.…