Bir kadının feryadına yetişen sûre
“Allah, kocası hakkında seninle tartışan ve hâlini Allah’a arz eden kadının sözünü işitti. Allah sizin konuşmanızı işitiyordu. Şüphesiz Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.” (Mücâdele Sûresi, 1. Ayet)
Kur’an’da bazı sûreler bir kavmin, bazıları bir peygamberin, bazıları da büyük hadiselerin izlerini taşır. Mücâdele Sûresi ise bir savaşla değil, bir kadının gözyaşıyla başlar. Bu sûre, yeryüzünde sesi duyulmayan bir kadının feryadının gökyüzünde nasıl karşılık bulduğunu anlatır.
Medine’nin sıcak sokaklarında yürüyen o kadının adı Havle bint Sa’lebe idi. Bir ömrünü eşine vermiş, çocuklar büyütmüş, yuvasını ayakta tutmuştu. Fakat bir gün kocasının öfkeyle söylediği bir cümle bütün hayatını altüst etti: “Sen bana annemin sırtı gibisin!”
Cahiliye döneminde buna zıhar denirdi. Erkek bu sözü söylediğinde kadın ne boşanmış sayılırdı ne de gerçek bir eş olarak kalabilirdi. Askıda bırakılır, hayatı belirsizliğe mahkûm edilirdi. Erkek bir cümle kuruyor, bedelini kadın ödüyordu.
Çaresizlik içinde Allah Resûlü’nün yanına geldi. Gözyaşlarıyla, “Gençliğimi ona verdim. Ona çocuklar doğurdum. Şimdi yaşlanınca beni terk ediyor.” diyerek derdini anlattı. Fakat o ana kadar bu konuda bir vahiy inmemişti. Hz. Peygamber, “Ey Havle! Senin hakkında bana bir hüküm bildirilmedi.” buyurdu. Havle’nin yüreği bir kez daha sızladı.
Ama o umudunu kaybetmedi. Ellerini semaya kaldırdı. İnsanların çözemediği derdi, âlemlerin Rabbine arz etti. Belki Medine sokaklarında sesi duyulmuyordu ama göklerin kapıları o duaya açılmıştı. İşte tam o anda vahiy inmeye başladı: “Allah, kocası hakkında seninle tartışan ve hâlini Allah’a arz eden kadının sözünü işitti…”
Bir kadının feryadı, Kur’an’da ayet oldu. Ardından Allah cahiliyenin bu zalim geleneğini kaldırdı: “İçinizden kadınlarına zıhar yapanlar bilsinler ki o kadınlar onların anneleri değildir…” (Mücâdele, 2)
Sonra sorumluluğu kadına değil, erkeğe yükledi: “Kadınlarıyla zıhar yapıp sonra söylediklerinden dönenlerin, birbirleriyle temas etmeden önce bir köle azat etmeleri gerekir…” (Mücâdele, 3) Gücü yetmezse iki ay peş peşe oruç tutacak, buna da gücü yetmezse altmış fakiri doyuracaktı. (Mücâdele, 4) Kur’an geldi ve asırlardır süren bir adaletsizliği bitirdi. Cahiliye döneminde erkek konuşuyor, kadın bedel ödüyordu. Allah ise faturayı suçluya kesti.
Mücâdele Sûresi’nde dikkat çekici bir husus vardır: Bu sûrede “Allah” lafzı tam 40 defa geçer. Sanki Rabbimiz, Havle’nin göğe yükselen bir feryadına, kendi ismini tekrar tekrar zikrederek güven vermektedir. “Ben işittim… Ben biliyorum… Ben görüyorum… Ben hükmü koyuyorum… Ben adaleti sağlayacağım…” Bu, sûrenin her satırına yayılan ilahî rahmet ve adalet mesajıdır.
Bugün de nice insanlar başkasının öfkesinin bedelini ödüyor. Bir hakaret, bir iftira, bir mesaj, bir öfke cümlesi… Söyleyen unutuyor, ama muhatabı yıllarca taşıyor. Ailelerde, iş yerlerinde ve toplumda çoğu zaman en sessiz olan, en ağır yükü omuzluyor.
Mücâdele Sûresi bize şu hakikati öğretiyor: İnsanlar seni duymayabilir. Yakınların seni anlamayabilir. Hakkını aradığında kapılar yüzüne kapanabilir. Fakat göklerin Rabbi hiçbir feryadı cevapsız bırakmaz. Bu sûre, sadece Havle’nin hikâyesi değildir; haksızlığa uğrayan herkesin hikâyesidir. Sadece bir kadının değil, bütün mazlumların tesellisidir. Çünkü Allah, kullarının makamına, gücüne ve sesinin yüksekliğine değil; kalbinden yükselen samimi duaya bakar.
Belki bugün seni kimse dinlemiyor… Belki derdini anlatacak bir kapı bulamıyorsun… Belki gözyaşlarını sadece sen biliyorsun… Ama unutma; bir kadının duasını Kur’an’a ayet yapan Allah, bugün de duaları işitmektedir. Yeter ki O’na yönel… Yeter ki ümidini kaybetme…
Çünkü bazen bir gözyaşı bir sûrenin başlangıcı olur; bazen de samimiyetle söylenen tek bir “Allah!”, bütün karanlıkların sonunu başlatır.
Mustafa Özlü
