❇️ جویمند در کنار مرکز قدیمی گناباد (قصبهی شهر)، روستایی آباد و حاکمنشین بوده که به واسطهی موقعیت استراتژیک و منابع آبی فراوانش، همواره کانون توجه حکام و بزرگان منطقه به شمار میرفته است. قلعهی حکومتی گناباد که در جویمند واقع بوده، بیش از پانصد سال قدمت دارد و خود گواهی است بر مرکزیت سیاسی و نظامی این دیار در طول تاریخ.
❇️ در جستجوی معنا: از «جوی» تا «جویمند»
وجه تسمیهی جویمند، چون گوهری چندوجهی، روایتهای گوناگونی را در خود نهفته دارد:
🔸روایت نخست: جویِ ماندگار
بر باور بسیاری، «جویمند» از دو واژهی «جوی» و «مَند» (یا «مِند») پدید آمده است. در این تعبیر، جویمند به معنای «دارندهی جوی آب» یا «جویی که به سوی مِند میرود» است. روستای مِند، در سه کیلومتری شمال جویمند، روزگاری از آب قنات این دیار سیراب میشد و این جوی آب، پیوندی ناگسستنی میان این دو آبادی برقرار کرده بود. قرینهی این ادعا، وجود آن جوی آب در جلوی مسجد جامع قدیم گناباد است که در سنگنوشتهی سردر آن مسجد، تاریخ ۱۰۴۰ هجری قمری (دورهی شاه صفی) ثبت شده است. پس اگر این روایت را بپذیریم، جویمند دستکم از اوایل قرن یازدهم هجری، نامی آشنا و مکانی آباد بوده است.
🔸روایت دوم: صاحب جوی، صاحب ثروت.
برخی دیگر بر این باورند که «جویمند» به معنای «صاحب جوی» است؛ همانگونه که «دولتمند» به معنای صاحب دولت و «هنرمند» به معنای صاحب هنر است. در سرزمینی که بیشتر روستاها به یک قنات بسنده میکردند، جویمند با داشتن قناتهای متعدد و پرآب — از جمله قنات خشویی (خوشآبی)، قنات ده و قنات بزرگ و مهم علیآباد — گوهری کمیاب و مایهی افتخار بود. آب هر دو قنات ده و علیآباد گوارا و شیرین بوده و چنانکه گفتهاند، در آب علیآباد خرچنگ هم یافت میشده است؛ نشانهای از فراوانی و پاکی آب در این دیار کویری.
🔸روایت سوم: یادگار پهلوانی
و اما روایتی شنیدنی از زبان ریشسفیدان و حافظهی زندهی تاریخ شفاهی؛ آقای سید حسین صدرالواعظین، از بزرگان گناباد که اکنون در حدود نود و شش سالگی به سر میبرند، بر این باورند که روزگاری پهلوانی تنومند و زورمند به نام «جُمّند» در این دیار میزیسته که در روزهای خاصی، هنر پهلوانی خود را برای مردم علاقهمند به نمایش میگذاشته است. به مرور زمان، نام این پهلوان بر تارک این سرزمین نقش بست؛ «جُمّند» به «جومند» و سپس به «جویمند» دگرگون شد و تا امروز ماندگار گشت.
◀️ ادامه دارد...
⭕️ شما کدام روایت از وجه تسمیهی جویمند را درستتر میدانید؟ اگر روایت دیگری شنیده اید بنویسید.
⭕️ نظرات خود را در گروه گفتگوی کانال گناباد قدیم با دیگران به اشتراک بگذارید.
🔹 کانال گناباد قدیم رسانه فرهنگی مردم گناباد.
🔻https://telegram.me/gonabadshistory
🔻@Mirzadeh1
