#آیین_محبت@fahmedin_ir
در یادداشت پیشین به راهبرد اسلام و حجج الهی (علیهم السلام) برای پیشگیری از وقوع اختلافات مالی پرداخته شد. با وجود اینکه پیروی از راهبرد پیشگیرانه، جایی برای اختلاف نمیگذارد؛ اما کمتوجهی شیعیان به روابط ایمانی خواه ناخواه اختلافات مالی را رقم میزند. اما در این مرحله هم مدیریت عاطفی امام معصوم به راحتی راهگشای مشکلات است.
تدبیرات پیش بینی شده برای حلّ این قبیل اختلافات عبارت است از:
✅به عهده گرفتن بدهی مؤمنین توسّط امام: بر اساس آیهی شریفهای که موارد زکات را معیّن نموده و روایات متعدّد، هرگاه مؤمنی در راه خیر مقروض شده و نتواند بدهی خود را بپردازد، امام عهدهدار ادای دین او میشوند.
عن عَلِيَّ بْنَ مُوسى عليه السلام يَقُولُ: «الْمُغْرَمُ إِذَا تَدَيَّنَ أَوِ اسْتَدَانَ فِي حَقٍّ أُجِّلَ سَنَةً، فَإِنِ اتَّسَعَ، و إِلَّا قَضى عَنْهُ الْإِمَامُ مِنْ بَيْتِ الْمَالِ». کافی ۱: ۴۰۷
از امام رضا علیه السلام روایت است: بدهكارى كه به حق وام گرفته باشد، يك سال مهلت داده میشود كه تا اگر گشايش پيدا كرد دين خود را ادا كند، وگرنه امام بدهی او را از بيت المال میپردازد.
✅قرار دادن سهم امام برای حلّ نزاعهای مالی: در روایت بیان شده که امام صادق علیه السلام به سپرده بودند که هرگاه اختلاف مالی بین مؤمنان رخ داد با اموالی که در اختیار وکیل خود گذاشتهاند مشکل را برطرف کند.
ابْنُ سِنَانٍ عَنْ أَبِي حَنِيفَةَ سَابِقِ الْحَاجِّ «2» قَالَ: مَرَّ بِنَا الْمُفَضَّلُ وَ أَنَا وَ خَتَنِي نَتَشَاجَرُ فِي مِيرَاثٍ فَوَقَفَ عَلَيْنَا سَاعَةً ثُمَّ قَالَ لَنَا تَعَالَوْا إِلَى الْمَنْزِلِ فَأَتَيْنَاهُ فَأَصْلَحَ بَيْنَنَا بِأَرْبَعِمِائَةِ دِرْهَمٍ فَدَفَعَهَا إِلَيْنَا مِنْ عِنْدِهِ حَتَّى إِذَا اسْتَوْثَقَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَّا مِنْ صَاحِبِهِ قَالَ أَمَا إِنَّهَا لَيْسَتْ مِنْ مَالِي وَ لَكِنْ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَرَنِي إِذَا تَنَازَعَ رَجُلَانِ مِنْ أَصْحَابِنَا فِي شَيْءٍ أَنْ أُصْلِحَ بَيْنَهُمَا وَ أَفْتَدِيَهَا مِنْ مَالِهِ فَهَذَا مِنْ مَالِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع.کافی ۲: ۲۰۹.
یکی از اصحاب امام صادق علیه السلام گوید: من با یکی از بستگانم در مورد ارثیهای با هم نزاع داشتیم؛ مفضل بر ما عبور میکرد، پس مدتی به ما نگریست، سپس گفت: با من به خانهام بیایید. وقتی رفتیم از خود ۴۰۰ درهم به ما داد تا باهم صلح کردیم. وقتی خیالش از ما راحت شد گفت: «این مال خودم نیست، بلکه امام صادق علیه السلام به من دستور فرموده که هرگاه میان اصحاب در چیزی اختلاف شد، میانشان صلح بدهم و از مال ایشان پرداخت کنم، این هم از همان مال امام (ع) است».
✅ گفتگو و درخواست مسالمت:
گزارشهای رسیده نشان میدهد پیامبر و اهل بیت (صلوات الله علیهم اجمعین) در اختلافات مالی به صورت مستقیم وارد میشده و در راستای عمل به دستور قرآنی { إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ} تلاش میکردند مؤمنان همدلانه باهم کنار بیایند.
برای نمونه:
روزی پیامبر (صلی الله علیه و آله) متوجه شدند مردی پیوسته ملازم مردی دیگر شده و از او چیزی میخواهد.از آن دو پرسیدند: چه شده که این همه مدّت اینجا نشستهاید؟ یکی گفت: من از او مالی طلب دارم که به من نمیدهد. دیگری گفت: ای پیامبر! هرچند به او بدهی دارم اما تنگدستم و به خدا ندارم. در این هنگام پیامبر (ص) فرمود: «هرکس دوست داشته باشد خداوند او را از گدازههای جهنم در سایهاش نگهدارد، پس به تنگدست مهلت دهد یا از طلبش دست بردارد». پس طلبکار به دیگری گفت: یک سوّم طلبم را به تو بخشیدم و نسبت به یک سوّم تا سال بعد به تو مهلت میدهم، و الان فقط یک سوم را به من بده.
پیامبر (ص) فرمود: چه قدر این کار نیکوست! (اصول سته عشر: ۲۳۰)
@fahmedin_ir
