رمزگشایی از تستهای کبدی در بخش اورژانس؛ چگونه پنل کبدی را تفسیر کنیم؟
بخش چهارم
👈 بیلیروبین:
بیلیروبین محصول طبیعی تجزیه هموگلوبین است. بیلیروبین تولیدشده ابتدا به آلبومین متصل میشود و به کبد انتقال مییابد.
در هپاتوسیت، بیلیروبین بهکمک آنزیم گلوکورونیل ترنسفراز با اسید گلوکورونیک کونژوگه میشود. این فرایند بیلیروبین را محلولتر کرده و امکان ترشح آن به صفرا را فراهم میکند.
بیلیروبین به سه صورت گزارش میشود:
✅ بیلیروبین کل
✅ بیلیروبین مستقیم یا کنژوگه
✅ بیلیروبین غیر مستقیم یا غیر کنژوگه
نکته مهم این است که بیلیروبین تست حساسی برای تشخیص شدت آسیب کبدی نیست؛ ممکن است بیمار آسیب شدید هپاتوسلولر داشته باشد، اما بیلیروبین او همچنان طبیعی باقی بماند.
👈 بیلیروبین غیرمستقیم:
در شرایط طبیعی، حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد بیلیروبین در گردش بهصورت غیرکنژوگه یا غیرمستقیم است. افزایش آن معمولاً از یکی از سه مکانیسم زیر ناشی میشود:
1️⃣ افزایش تولید بیلیروبین: نمونه کلاسیک: همولیز (CBC، reticulocyte count، LDH، haptoglobin ، peripheral smear)
2️⃣ کاهش برداشت کبدی. علل مطرح: برخی داروها، شانتهای پورتوسیستمیک، کاهش مؤثر برداشت بیلیروبین توسط هپاتوسیت
3️⃣ کاهش کونژوگاسیون. نمونه شایع: سندرم گیلبرت. در گیلبرت معمولاً افزایش خفیف و ایزوله بیلیروبین دیده میشود و سایر تستهای کبدی طبیعیاند. گرسنگی، بیماری حاد، استرس و دهیدراتاسیون میتوانند افزایش بیلیروبین را آشکارتر کنند.
👈 بیلیروبین مستقیم
پس از کونژوگهشدن، بیلیروبین از هپاتوسیت به صفرا ترشح و سپس وارد دوازدهه میشود. در حالت طبیعی، حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد بیلیروبین تام از نوع کنژوگه است. مقدار آن پایین باقی میماند، زیرا بهسرعت وارد صفرا شده و از بدن دفع میشود.
علل اصلی افزایش بیلیروبین مستقیم:
1️⃣ کاهش عملکرد هپاتوسیت: سیروز، هپاتیت ویروسی، هپاتیت دارویی
2️⃣ انسداد داخلکبدی: هپاتیت، سیروز
3️⃣ انسداد خارجکبدی: سنگ مجرای صفراوی مشترک، بدخیمی و سایر علل انسداد مکانیکی مجاری صفراوی
هر دو جزء مستقیم و غیرمستقیم ممکن است در بیماریهای کبدی افزایش یابند، اما بالا بودن بیلیروبین مستقیم معمولاً برای اختلال هپاتوبیلیاری اختصاصی تر است.
@emedupdates
8July 27, 2026 773 15
