رمزگشایی از تستهای کبدی در بخش اورژانس؛ چگونه پنل کبدی را تفسیر کنیم؟
بخش سوم
👈 آلکالین فسفاتاز (ALP)
آلکالین فسفاتاز نام یک آنزیم منفرد نیست، بلکه مجموعهای از ایزوآنزیمهاست که در بافتهای مختلف وجود دارند. منابع بالینی مهم آن عبارتاند از :
✅ اپیتلیوم کانالیکولهای صفراوی،استخوان، جفت، روده.
در انسداد صفراوی ALP ممکن است حتی پیش از افزایش بیلیروبین بالا برود. بااینحال، این آنزیم برای کبد اختصاصی نیست و افزایش آن ممکن است در شرایط زیر فیزیولوژیک یا غیرکبدی باشد:
✅ شیرخواران و کودکان در حال رشد
✅ نوجوانان
✅ اواخر بارداری
✅ بیماریهای استخوانی
👈 الگوریتم برخورد با ALP بالا
1️⃣ مرحله اول گاما-گلوتامیل ترنسفراز (GGT) را بررسی کنید. اگر ALP بالا باشد، افزایش همزمان GGT از منشأ هپاتوبیلیاری حمایت میکند. البته GGT اختصاصیت بالایی ندارد و ممکن است با مصرف الکل، داروها و بیماریهای مختلف افزایش یابد؛ بنابراین بهتر است برای تأیید منشأ کبدی ALP استفاده شود، نه بهعنوان تست غربالگری مستقل . اگر GGT طبیعی بود: به منشأ غیرکبدی فکر کنید:
✅ مهمترین علل استخوانی:
▫️شکستگی در حال ترمیم
▫️بیماری پاژه
▫️استئومالاسی
▫️راشیتیسم
▫️کمبود ویتامین D
▫️بیماری متاستاتیک استخوان
✅ مهمترین علل غیر استخوانی:
▫️نارسایی کلیه
▫️نارسایی قلبی
▫️پرکاری تیروئید
▫️پرکاری پاراتیروئید
▫️بدخیمیهایی مانند لنفوم، لوسمی و RCC
▫️برخی سندرمهای MEN
2️⃣ اگر GGT نیز بالا باشد: منشأ کبدی محتمل است. قدم بعدی ، انجام سونوگرافی ربع فوقانی راست شکم و ارزیابی مجرای صفراوی مشترک، یعنی CBD است.
✅ اگر CBD دیلاته نباشد بیشتر به نفع فرایندهای داخلکبدی است. تشخیص افتراقی عبارتند از:
▫️هپاتیت B یا C
پنل هپاتیت حاد : Anti HAV – HBS Ag – HBC Ab – HCV Ab
▫️سارکوئیدوز(بررسی سطح آنزیم مبدل آنژیوتانسین - ACE)
▫️کلانژیت صفراوی اولیه (بررسی آنتی بادی ضد میتوکندری - AMA)
✅ اگر CBD دیلاته باشد، بیشتر به نفع انسداد خارجکبدی است. مهمترین تشخیص: کولدولیتیاز است.(ERCP - MRCP) سایر علل انسداد خارجکبدی :
▫️سرطان پانکراس
▫️بدخیمی کیسه صفرا
▫️کلانژیوکارسینوما
▫️متاستازها
▫️پانکراتیت
▫️پسودوسیست پانکراس
▫️عفونتهای انگلی
▫️اسکلروز ثانویه مجاری صفراوی پس از جراحی یا شیمیدرمانی
@emedupdates
8July 27, 2026 619 16
