Əbu Hureyra (radiyallahu anhu) rəvayət edir ki, Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurdu:
“Həqiqətən, mənimlə insanların məsəli, bir kişinin od qalaması məsəlinə bənzəyir. Od ətrafını işıqlandırdıqda, kəpənəklər və oda düşən digər canlılar onun içinə düşməyə başladılar. O isə onları oddan uzaqlaşdırmağa çalışırdı, lakin onlar ona qalib gəlir və özlərini oda atırdılar. Mən də sizi oddan uzaqlaşdırmaq üçün belinizdən — qurşağınızdan — tuturam, siz isə oda doğru atılırsınız.”
📚Buxari 6483. Muslim 2284.
Uca Allah insanlara məsəllər çəkmişdir ki, bəlkə onlar düşünüb ağlını işlətsinlər və özlərinə nazil edilənləri anlayıb dərk etsinlər. Rəsulullah ﷺ da Rəbbindən gələn vəhy əsasında belə etmiş, mənaları insanlara yaxınlaşdırmaq və məqsədi aydınlaşdırmaq üçün ümmətinə məsəllər çəkmişdir. Bu hədisdə Peyğəmbər ﷺ insanları hidayətə çatdırmağa olan böyük həvəsini, onlara qarşı şəfqət və mərhəmətini, insanların isə inadkarlığını və öz nəfslərinin istəklərinə tabe olmalarını misalla izah edir. Halbuki bu istəklər onların həlakına səbəb olur.
Peyğəmbər ﷺ bildirir ki, Onunla insanların misalı od qalayan bir adamın misalı kimidir. Bu od ətrafını işıqlandırdıqda kəpənəklər oda tərəf uçan digər həşəratlar həmin işığı axtararaq ona tərəf gəlirlər. Onlar bunun öldürücü od olduğunu bilmirlər. Beləcə, onun içinə düşməyə başlayırlar. Odu işıqlandırmaq məqsədilə yandıran həmin kişi onları oda girməkdən çəkindirməyə çalışır, lakin buna gücü çatmır. Onlar ona üstün gəlir və özlərini oda atırlar! Sonra Peyğəmbər ﷺ insanların İslama dəvət edilməsində öz vəziyyətini belə izah edir: O, insanları oddan xilas etməyə çalışan bir xilasedici kimidir. İnsanlar isə nəfslərinin onlara gözəl göstərdiyi batilə davam etməyə və onları oda aparan günahlara düşməyə can atırlar. Peyğəmbər ﷺ insanları günahlardan uzaqlaşdırmaq üçün onların izarının və ya şalvarının bağlandığı yerdən tutur. Burada isə bu ifadə onları günahlardan çəkindirmək üçün göstərilən böyük səyi və cəhdi ifadə edir. Bütün bunlara baxmayaraq, insanlar ona qalib gəlir və kəpənəklər və yer üzündəki digər canlıların oda hücum etdiyi kimi, böyük həvəslə və bir-birini itələyərək oda daxil olurlar. Peyğəmbər ﷺ Allahın kitab və sünnədən olan aydın və kifayət qədər bəyanları ilə Allahın hüdudlarını insanlara açıqlamasını, insanları oddan xilas etməyə bənzətmişdir. Bu bəyanların yer üzünün şərq və qərbinə yayılmasını isə odun onu yandıran şəxsin ətrafını işıqlandırmasına bənzətmişdir. İnsanların həmin bəyanlara əhəmiyyət verməməsini, Allahın hüdudlarını aşmasını və müxtəlif ləzzətləri və şəhvətləri tam şəkildə əldə etməyə həris olmalarını, Peyğəmbərin ﷺ isə onları bundan çəkindirməsini onların kəpənəklərə bənzədilməsi ilə izah etmişdir. Kəpənəklər oda atılır və onları oddan uzaqlaşdırmağa çalışan şəxsin qarşısını alaraq ona üstün gəlirlər. Necə ki, odu yandıran şəxsin məqsədi insanların bundan faydalanması — işıqdan, istidən və başqa şeylərdən yararlanması idi, lakin kəpənəklər cahillikləri səbəbilə həmin şeyi öz həlaklarının səbəbinə çevirdilər; eynilə, həmin dini bəyanların məqsədi də ümmətin hidayətə çatması və onları həlaka aparan şeylərdən uzaq durması idi. Lakin insanlar cahillikləri səbəbilə həmin bəyanları özlərinin azğınlığa və həlaka düşmələrinə səbəb olan bir şey kimi qəbul etdilər.
Hədisdən çıxan faydalar:
Gizli mənaları üzə çıxaran və həqiqətlərin üzərindəki pərdələri qaldıran məsəllər çəkməyin faydalı olduğu öyrənilir.
Peyğəmbər ﷺ günahları “od” adlandırmışdır, çünki günahlar insanı oda aparır.
https://t.me/DIN_NESIHETDIR
