قانون، آزادی و کناتوس نزد اسپینوزا هومن کریمی‌زاده پاره‌ای ازمتن… — Thesis | تزیس — TG.ME

قانون، آزادی و کناتوس نزد اسپینوزا هومن کریمی‌زاده پاره‌ای ازمتن: باروخ اسپینوزا در دیباچه رساله الهیاتی-سیاسی جدلی بنیانی را علیه خاستگاه‌های الهیاتی-سیاسیِ بندگی سامان می‌دهد؛ خاستگاهی که در مفهومی بنامی تعالی ریشه دارد. از منظر هستی‌شناختی، تعالی‌انگاری به معنای انتزاع یک مفهوم یا تصور از درون شبکه علل طبیعی و ارجاع دادن آن به ساحتی بیرون یا فراتر از نظام درون‌ماندگار جوهر است. عمل تعالی چیزی‌ نیست جز تشکلیل کلیتی که در بستر آن کارکرد‌های کثیر یک نوع طبیعی به یک الگو ثابت تقلیل می‌یابد. عمل تعالی نوعی تقلیل‌گرایی متافیزیکی است. اسپینوزا تبیین می‌کند که دینداری عامیانه و کاذب نه پناه بردن به فضیلت اجتماعی، بلکه ناشی از نوسان میان امید و ترس در مواجهه با خطرات ناپیداست که ذهن را به سوی خرافه می‌راند. تعالی یافتن از ساحت علیت درون‌ماندگار، ذهن را به وضعیتی سوق می‌دهد که اسپینوزا آن را بندگی می‌خواند. بندگی وضعیتی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی است که در آن، عقل به شیوه‌ای خاص متعین می‌شود؛ تعینی انفعالی که در آن، ذهن توان فهم علت تامِ تعین خویش را از دست می‌دهد. در این وضعیت، انسان به علتی ناقص اعمال، افعال و عواطف خود بدل می‌شود، زیرا از شبکه ضرورت‌های طبیعی علیت که انسان را به بیرون از خویش به شیوه‌ای بنیادین مرتبط می‌کند آگاهی ندارد و نمی‌تواند کنش‌های خود را از درون نظم ضروری طبیعت استنتاج کند. بندگی، از این حیث، صرفاً فقدان سلبی آزادی در رهایی و گسستن از کوناتوس نیست؛ بلکه نحوه‌ای از تعین یافتن ایجابی در یک نسبت است که در آن، کوشش طبیعی انسان برای حفظ وجود یا همان کوناتوس می‌تواند علیه خودِ توان عمل او بازگردد. از آنجا که عقلانی‌ترین کنش انسانی، تأسیس یک اجتماع آزاد یا «جمهوری آزاد» است که در آن بهترین چیز برای انسان یک انسان دیگر در مقام هم‌نوع او است، اجتماع سیاسی همان ساحتی است که عقل می‌تواند به آمال درون‌ماندگار خود در بستر یک نسبت‌یابی گسترده به شیوه‌ای هندسی دست یابد. https://telegra.ph/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B3-%D9%86%D8%B2%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7-09-02