◌ྀ͠ ﾠهٺل دلونا

تا اینجا درباره‌ی این گفتیم که زنان برای چه چیزهایی مبارزه میکردن و در این مسیر با چه نوع سرکوب و محدودیت‌هایی روبه‌رو میشدن.
این مبارزه‌ها در نهایت بی‌نتیجه نموند.

یکی از مهم‌ترین خواسته‌های زنان در این دوره، حق رأی بود؛ اما گرفتن این حق یک اتفاق ناگهانی نبود و در کشورهای مختلف، سال‌ها طول کشید.

در نیوزیلند، زنان در سال ۱۸۹۳ حق رأی به دست آوردن و این کشور به اولین کشور خودگردانی تبدیل شد که به زنان حق رأی در انتخابات پارلمانی داد.

در استرالیا، زنان سفیدپوست از سال ۱۹۰۲ در سطح فدرال حق رأی و نامزدی برای پارلمان رو به دست آوردن، هرچند این حق برای زنان بومی و بعضی گروه‌های دیگه به شکل برابر اعمال نمیشد.

در بریتانیا هم بعد از سال‌ها مبارزه، در سال ۱۹۱۸ بعضی از زنان بالای ۳۰ سال که شرایط مشخصی داشتن، حق رأی به دست آوردن و در سال ۱۹۲۸ حق رأی زنان با مردان از نظر سن برابر شد.

در آمریکا هم بعد از دهه‌ها مبارزه، متمم نوزدهم قانون اساسی در سال ۱۹۲۰ تصویب شد و بر اساس قانون، حق رأی زنان نباید به دلیل جنسیت انکار میشد.

اما حتی اینجا هم داستان به همین سادگی نبود.

تصویب قانون به این معنی نبود که ناگهان همه‌ی زنان توانستن آزادانه از حق رأی خودشون استفاده کنن. در آمریکا، زنان سیاه‌پوست همچنان با موانع نژادی و قوانین و روش‌هایی مثل مالیات رأی و آزمون‌های سوادآموزی روبه‌رو بودن و در بسیاری از ایالت‌های جنوبی عملا برای سال‌ها از حق رأی محروم موندن.

برای همین، وقتی از «پیروزی موج اول فمینیسم» حرف میزنیم، باید به این دقت کنیم که این پیروزی برای همه‌ی زنان به یک شکل و در یک زمان اتفاق نیفتاد.

اما مبارزه‌ی زنان فقط به حق رأی محدود نبود.

در کشورهای مختلف، زنان برای دسترسی بیشتر به آموزش عالی، حق مالکیت، استقلال مالی، امکان اشتغال، حقوق زنان متأهل و اصلاح قوانین مربوط به ازدواج و حضانت هم مبارزه میکردن.

یکی از تغییرات مهم این دوره، بیشتر شدن امکان تحصیل زنان بود.

در قرن نوزدهم، زنان در بسیاری از کشورها هنوز با موانع جدی برای ورود به دانشگاه‌ها و بعضی حرفه‌ها روبه‌رو بودن. فعالان حقوق زنان و خود زنان دانشجو و فارغ‌التحصیل برای باز شدن این مسیرها تلاش کردن و به‌تدریج حضور زنان در آموزش عالی و بعضی حرفه‌های تخصصی بیشتر شد.

با این حال، حتی این دستاوردها هم برای همه‌ی زنان به یک اندازه قابل دسترس نبود.

زنی که از یک خانواده‌ی ثروتمند میومد، ممکن بود امکان تحصیل و فعالیت سیاسی داشته باشه؛ در حالی که یک زن کارگر مجبور بود بخش زیادی از زندگی خودش رو صرف کار و تامین هزینه‌های زندگی کنه.

پشت این تغییرات، سال‌ها فعالیت زنانی قرار داشت که سخنرانی کردن، مقاله نوشتن، انجمن تشکیل دادن، دادخواست جمع کردن، در تظاهرات شرکت کردن، دستگیر شدن و گاهی حتی جان و سلامت خودشون رو در این راه به خطر انداختن.

بعضی از این زنان هیچ وقت نتیجه‌ی کامل مبارزه‌ی خودشون رو ندیدن.

اما کاری که انجام دادن، این بود که چیزی رو که در زمان خودشون «طبیعی» و تغییرناپذیر به نظر میرسید، تبدیل به یک مسئله‌ی سیاسی و اجتماعی کردن.

اینکه چرا زن نباید مالک اموال خودش باشه؟
چرا زن متأهل باید برای تصمیم‌های مالی یا قانونی به شوهرش وابسته باشه؟
چرا زن نباید در تعیین سرنوشت سیاسی جامعه‌ای که در اون زندگی میکنه نقش داشته باشه؟
و چرا فقط به دلیل زن بودن، باید از فرصت‌های تحصیلی و شغلی محروم بشه؟

یکی از مهم‌ترین کارهایی که نتیجه ی موج اول فمینیسم، این بود که این سوال‌ها رو وارد فضای عمومی و سیاسی کرد و به زنان بیشتری امکان داد درباره‌ی حقوق خودشون به عنوان یک مسئله‌ی جدی حرف بزنن.

حق رأی یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای این دوره بود، اما پشت اون، مبارزه‌ی طولانی‌تری برای به رسمیت شناخته شدن زنان به عنوان افرادی مستقل، دارای حقوق قانونی، اجتماعی و سیاسی وجود داشت.

نتایج اون مبارزه این بود که زن بودن دیگه قرار نبود به معنی پذیرفتن محدودیت‌هایی باشه که جامعه برای یک زن تعیین کرده.

موج اول فمینیسم همه‌ی این محدودیت‌ها رو از بین نبرد؛ خیلی‌هاشون حتی بعد از گرفتن حق رأی هم باقی موندن.

اما زنانی که قبل از ما برای تغییرشون مبارزه کرده بودن، مرزهایی رو جابه‌جا کردن که زمانی غیرقابل تغییر به نظر میرسیدن.

و مبارزه برای برابری، بعد از اونها تموم نشد؛ فقط وارد مرحله‌ی جدیدی شد.

دولت بریتانیا نمیخواست اون زن ها در زندان بر اثر اعتصاب غذا بمیرند؛ بنابراین، در واکنش به اعتصاب غذای سافرجت‌ها، به تغذیه‌ی اجباری متوسل شد.

البته این اقدام را نمی‌توان صرفا «غذا دادن» برای حفظ جان زندانیان دانست. تغذیه‌ی اجباری یک فرایند پزشکی اجباری و بسیار خشن بود که در اون، برای وارد کردن غذا به بدن فرد، از لوله‌ استفاده میشد و این فرایند میتوانست دردناک باشد و آسیب‌ها و عوارض جسمی مختلفی برای اون فرد ایجاد کنه.

شدت و شیوه‌ی اجرای این روش حتی در همان زمان هم مورد بحث و پرسش قرار گرفت. برای مثال، در سال ۱۹۰۹ در پارلمان بریتانیا درباره‌ی نحوه‌ی استفاده از لوله‌ها و چگونگی تغذیه‌ی اجباری زنان بحث ایجاد شد.

گزارش‌های تاریخی همچنین از زنانی وجود دارد که پس از هفته‌ها اعتصاب غذا و تحمل تغذیه‌ی اجباری، به‌شدت بیمار شدن.

برای نمونه، 𝖭𝖺𝗍𝗂𝗈𝗇𝖺𝗅 𝖠𝗋𝖼𝗁𝗂𝗏𝖾𝗌 گزارش‌هایی درباره‌ی سافرجت‌هایی مانند 𝖮𝗅𝗂𝗏𝖾 𝖶𝗁𝖺𝗋𝗋𝗒 و 𝖹𝖾𝗅𝗂𝖾 𝖤𝗆𝖾𝗋𝗌𝗈𝗇 ثبت کرده.
امرسون پس از پنج هفته تغذیه‌ی اجباری چنان بیمار شد که حتی انتقال او به بیمارستان و انجام عمل جراحی نیز نتوانست وضعیتش رو بهبود بده.

برای این زنان، اعتصاب غذا فقط امتناع از خوردن نبود؛ راهی بود برای ادامه‌ی مبارزه در شرایطی که حتی بدن خودشون به یکی از معدود ابزارهای اعتراضی باقی‌مانده بود.

زندان برای سافرجت‌ها فقط به معنای محبوس شدن در یک سلول نبود.

اونها از شرایط سخت، رفتار تحقیرآمیز، کار اجباری و تفاوت در نحوه‌ی برخورد با زندانیان بر اساس معترض بودن یا نبودن اون فرد زندانی، گزارش‌هایی ارائه شده. پژوهش‌های تاریخی درباره‌ی زندان‌های بریتانیا در دوره‌ی ادواردی هم نشون میده که زندگی زنان زندانی تحت مقررات سختگیرانه ای درباره‌ی لباس، حمام، مو، نظافت سلول، کار و ورزش قرار داشت.

در واقع، کنترل زنان در زندان فقط محدود به آزادی رفت‌وآمدشون نبود؛ بدن، ظاهر و حتی برنامه‌ی روزمره‌ی اونها نیز تحت نظارت قرار میگرفت.

اما سرکوب زنان فقط به زندان محدود نمیشد.

طبق اسناد و شهادت‌های ثبت‌شده، تعدادی از زنان مورد خشونت پلیس قرار گرفتن.
شواهدی بوده که موهای خانمهارو به خاطر تحقیر به شکل نامنظم میبردن و می‌تراشیدن و اینکارو برای مجازات و تحقیر انجام میدادن
و یا پلیس ها اون زن هارو هل میدادن، میکشیدن و با خشونت فیزیکی سعی میکردن اونها رو از مسیر دور کنن.

یکی از زنان، 𝖢𝖺𝗍𝗁𝖾𝗋𝗂𝗇𝖾 𝖱𝗂𝖼𝗁𝖺𝗋𝖽𝗌𝗈𝗇، گزارش کرد که پلیسی اونو از ناحیه گلو گرفت و برای خفه کردن او تلاش کرد.

شهادت‌های دیگر نیز از هل‌دادن، کشیدن، انداختن زنان روی زمین و برخورد فیزیکی شدید صحبت میکنن.

مورد دیگری مثل 𝖱𝗈𝗌𝖺 𝖬𝖺𝗒 𝖡𝗂𝗅𝗅𝗂𝗇𝗀𝗁𝗎𝗋𝗌𝗍، که معلولیت داشت و با سه‌چرخه‌ی مخصوص حرکت میکرد، توسط پلیس از روی صندلیش به زمین انداخته شد و دست‌های او از پشت بدنش پیچونده شد. گزارش‌ها نشون میدن که او در جریان این برخورد آسیب دید و برای مدتی وضعیت جسمی مناسبی نداشت.

اما تجربه‌ی زنان از مبارزه و سرکوب، در همه‌جا یکسان نبود.

موج اول فمینیسم یک تجربه‌ی واحد برای همه‌ی زنان نبود و طبقه‌ی اجتماعی، رنگ پوست و جایگاه اجتماعی میتونست تعیین کنه که یک زن با چه محدودیت‌هایی روبه‌رو بشه و اصلا چقدر امکان مشارکت در این جنبش رو داشته باشه.

در آمریکا، زنان سیاه‌پوست همزمان با تبعیض جنسیتی، با نژادپرستی و پیامدهای برده‌داری هم مبارزه میکردند و همیشه در جنبش غالب زنان سفیدپوست به یک اندازه دیده نمیشدن.

یکی از چهره‌های مهم در این میان 𝖲𝗈𝗃𝗈𝗎𝗋𝗇𝖾𝗋 𝖳𝗋𝗎𝗍𝗁 بود؛ زنی سیاه‌پوست که هم در جنبش لغو برده‌داری فعالیت میکرد و هم برای حقوق زنان مبارزه میکرد. حضور زنانی مثل او نشون میداد که مسئله‌ی «حقوق زنان» برای همه‌ی زنان دقیقا به یک شکل تعریف نمیشد و بعضی از زنان مجبور بودند همزمان با چند نوع تبعیض مبارزه کنن.

حتی قبل از شکل‌گیری جنبش سازمان‌یافته‌ی حقوق زنان در آمریکا، زنان فعال با همین محدودیت‌ها روبه‌رو شده بودند.

در کنوانسیون جهانی ضد برده‌داری در سال ۱۸۴۰ در لندن، زنان فعال اجازه نداشتند مانند مردان در جلسه مشارکت کنند و مجبور شدند در بخش تماشاگران بنشینند.

دو زن آمریکایی به نام‌های 𝖫𝗎𝖼𝗋𝖾𝗍𝗂𝖺 𝖬𝗈𝗍𝗍 و 𝖤𝗅𝗂𝗓𝖺𝖻𝖾𝗍𝗁 𝖢𝖺𝖽𝗒 𝖲𝗍𝖺𝗇𝗍𝗈𝗇 در این کنوانسیون حضور داشتند و با همین برخورد مواجه شدند. این تجربه بعدها یکی از تجربه‌های مهمی بود که در شکل‌گیری جنبش سازمان‌یافته‌ی حقوق زنان در آمریکا و برگزاری کنوانسیون سنکا فالز در سال ۱۸۴۸ نقش داشت.

یعنی حتی زنانی که برای آزادی دیگران فعالیت میکردند، خودشون با این منطق مواجه میشدند که «چون تو زن هستی؛ بنابراین حق نداری در تصمیم‌گیری سیاسی نقش داشته باشی.»

بذارید اول یه تصویر کلی از وضعیت زنان اون دوره داشته باشیم.

در اون زمان، زن بودن از نظر قانونی یعنی داشتن استقلالی بسیار محدود. زنان در بسیاری از جوامع، به‌خصوص در مسائل مالی و حقوقی، به‌عنوان یک فرد کاملا مستقل شناخته نمیشدن و قوانین و عرف‌های اجتماعی عملا اختیار بخش زیادی از زندگیشونو محدود میکرد.

مثلا داشتن حساب بانکی، مالکیت اموال، تحصیل، اشتغال یا حتی تصمیم‌گیری درباره بعضی امور زندگی، میتونست برای یک زن با محدودیت‌های جدی همراه باشه و در مواردی نیازمند اجازه یا دخالت یک مرد، معمولا پدر یا همسر، بود.

برای همین، یکی از خواسته‌های اساسی فمینیست‌های موج اول این بود که زن صرفا به‌عنوان «همسرِ یک مرد» یا «دخترِ یک مرد» در برابر قانون تعریف نشه؛ بلکه بتونه به‌عنوان یک شخص مستقل، دارای حقوق و اختیار قانونی شناخته بشه.

در واقع، بخش مهمی از مبارزات فمینیست‌های موج اول حول همین مسئله میچرخید؛
اینکه زن بتواند مالک چیزی باشه، تصمیم بگیره، تحصیل کنه، کار کنه، رأی بده و در نهایت، در برابر قانون یک انسان مستقل محسوب بشه.

ازدواج چیزی بود که استقلال زن رو محدود میکرد

یکی از مهم‌ترین میدان‌های مبارزه برای فمینیست‌های موج اول، حقوق زنان متأهل بود.

ازدواج در بسیاری از نظام‌های حقوقی آن دوره فقط یک رابطه‌ی عاطفی یا خانوادگی نبود؛ میتوانست جایگاه حقوقی زن رو هم تحت تاثیر قرار بده و استقلالش رو محدودتر کنه. مسائلی مثل حق مالکیت، کنترل درآمد، امکان بستن قرارداد، حضانت فرزندان و حق تصمیم‌گیری مستقل، همگی از موضوعاتی بودند که زنان برای به‌دست آوردنشان مبارزه میکردند.

برای همین، فمینیسم اولیه رو نباید فقط با مبارزه برای حق رأی تعریف کرد. حق رأی یکی از مهم‌ترین خواسته‌های این جنبش بود، اما در کنار آن، مسئله‌ی اساسی دیگری هم وجود داشت: اینکه اون زن ها بتونن حتی بعد از ازدواج، همچنان یک شخص مستقل در برابر قانون باقی بمونن و حقوق و دارایی‌هاش صرفا به‌خاطر زن بودن یا همسر بودن تحت اختیار شوهر قرار نگیرن.

در جریان انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹، مفاهیمی مثل آزادی، برابری و حقوق شهروندی به مرکز بحث‌های سیاسی تبدیل شدند

زنان فرانسوی در انقلاب حضور فعال داشتن، در اعتراض‌ها شرکت کردن و درباره‌ی حقوق سیاسی و اجتماعی خودشون نوشتن و صحبت کردن. یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌ها در این میان اولمپ دو گوژ بود که در سال ۱۷۹۱ «اعلامیه‌ی حقوق زن و شهروند زن» رو منتشر کرد و صراحتا خواستار به رسمیت شناخته شدن حقوق زنان شد.

اما واقعیت این بود که آرمان‌های برابری انقلاب، در عمل هنوز زنان را به‌عنوان شهروندانی با حقوق سیاسی برابر به رسمیت نمی‌شناخت.

در بریتانیا، از اوایل قرن بیستم، بخشی از جنبش زنان، (𝖶𝗈𝗆𝖾𝗇’𝗌 𝖲𝗈𝖼𝗂𝖺𝗅 𝖺𝗇𝖽 𝖯𝗈𝗅𝗂𝗍𝗂𝖼𝖺𝗅 𝖴𝗇𝗂𝗈𝗇)𝖶𝖲𝖯𝖴 توسط املین پنکهرست در سال ۱۹۰۳ تأسیس شده بود، به‌تدریج به روش‌های اعتراضی مستقیم‌تر و رادیکال‌تری روی آورد.

این زنان سال‌ها برای حق رأی و حقوق سیاسی خود مبارزه کرده بودن، اما وقتی اعتراض‌ها و دادخواست‌ها نتونستن تغییر مدنظر رو ایجاد کنند، بعضی از فعالان به نافرمانی مدنی روی آوردن. اونها در تظاهرات شرکت میکردن، دستگیر می‌شدند و به زندان میرفتن. برخی نیز برای وارد کردن فشار بیشتر بر حکومت، دست به شکستن شیشه‌ها، تخریب اموال و دیگر اقدامات اعتراضی میزدند.

بعضی از سافرجت‌ها برای اعتراض، دست خودشون رو با زنجیر به نرده، دروازه یا بخش‌هایی از ساختمان‌های دولتی می‌بستند تا مأموران نتوانند به‌راحتی آن‌ها را کنار بزنند و اعتراض رو متوقف کنن.

بین سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۴، بیش از ۱۳۰۰ زن در ارتباط با جنبش سافرجت‌ها زندانی شدند.

اما زندان پایان مبارزه نبود. زنان در زندان هم به اعتراض ادامه می‌دادند و گاهی برای به رسمیت شناخته شدن به‌عنوان زندانی سیاسی، دست به اعتصاب غذا میزدن. در واکنش به این اعتصاب‌ها، حکومت در سال ۱۹۰۹ به تغذیه اجباری برخی از زنان روی آورد؛ اقدامی که خود به یکی از نمادهای سرکوب سافرجت‌ها تبدیل شد.

برای بسیاری از این زنان، زندان نه پایان مبارزه، بلکه یکی دیگر از میدان‌های مبارزه برای حق رأی و به رسمیت شناخته شدن حقوق زنان بود.

یه چیزی هم که درباره‌ی خود کلمه‌ی «سافرجت» وجود داره اینه که «سافرجت» در ابتدا یک اصطلاح تحقیرآمیز بود که برای تمسخر زنان مبارزی که برای حق رأی فعالیت میکردن به کار میرفت؛ اما زنان عضو 𝖶𝖲𝖯𝖴 این لقب رو ریکلیم کردن و ازش به‌عنوان بخشی از هویت جنبششون استفاده کردن.

در واقع، کلمه‌ای که قرار بود برای تحقیر این زنان استفاده بشه، به اسم و هویتی برای بخشی از همون جنبش تبدیل شد.