تِزهایی ریشهای در باب جنس و جنسیت به قلم دِیداد:
الف) نکات اصلی:
یک) در گونهی انسان، جنس یک واقعیت طبیعی (فیزیکی-زیستی) است و به دو دستهی اصلی مونث (ماده) و مذکر (نر) و نیز یک دستهی فرعی و کمیاب بیناجنس (نرماده) تقسیم میشود که همگی اساس ژنتیکی دارند.
[جنس مقولهای "بودنی" است.]
دو) برخلاف جنس، جنسیت یک بَرساخت اجتماعی است که میتوان آن را یک واقعیت اجتماعی نامید. جنسیتهای بیشتر شناختهشده جنسیتهای زن و مرد هستند اما میتوان حالات دیگری را صورتبندی کرد. بهطور کلی افراد زن یا مرد متولد نمیشوند بلکه طبق ساختار اجتماعی به زنبودگی یا مردبودگی یا وضعیتهای غیر آن تن میدهند.
[جنسیت مقولهای "شدنی" است.]
سه) هویت جنسیتی ناظر به این مسئله است که فرد خود را بر اساس چه جنسیتی هویتیابی میکند یعنی اینکه خود را از حیث درونی (شخصیتی-روانی) زن میداند یا که مرد، یا هر دو، یا هیچکدام و یا هر چیز دیگری خارج از این دوگانه.
[هویت جنسیتی مسئلهای "درونی" است.]
چهار) گرایش جنسی ناظر به این مسئله است که فرد از نظر جنسی و عاطفی به چه جنسی گرایش دارد که طیفی از گرایشهای همجنسخواهانه (گرایش به جنس موافق) تا دگرجنسخواهانه (گرایش به جنس مخالف) را در بر میگیرد. در میانهی این طیف گرایش به هر دو جنس (دوجنسگرایی) و خارج از این طیف، عدم وجود گرایش (بیجنسگرایی) وجود دارند.
[گرایشهای جنسی-عاطفی متنوع جهتگیریهایی طبیعی و مثبت در امر رفتار جنسی هستند که در تمامی موجودات از حشرات گرفته تا نخستیها رویت شده و از استراتژیهای تکاملی طبیعت در برقراری تعادل پایدار در امر تولید مثل جنسی اعضای گونهها قلمداد میشوند.]
پنج) بیان جنسیتی (ابراز جنسیتی) در برگیرندهی ظاهر و رفتارهای مرتبط با جنسیت افراد است که به فراخور بافت اجتماعی-فرهنگی به ابرازات زنانه، مردانه، هم زنانه و هم مردانه (آندروژین) و یا خنثی تقسیم میشود.
[ابراز جنسیتی مسئلهای "بیرونی" است.]
ب) نکات فرعی:
یک) جنسیت زیستی خود را در صفات اولیه (فیزیولوژی بافتهای درونی و اندامهای بیرونی) و صفات ثانویه (رشد و تجلیات پسابلوغ بافتها و اندامها) جلوهگر میسازد.
دو) بیناجنسیت (هرمافرودیسم) دو شکل کاذب و واقعی دارد که اولی مربوط به فنوتیپ (ظاهر اندامهای جنسی فرد) و دومی مربوط به ژنوتیپ (کروموزومهای جنسی فرد) است.
سه) تراجنسیت (ترنسجندریسم) یعنی ناهمسویی هویتی جنسیتی فرد با جنسیت انتسابی او در بدو تولد که میتوان آن را ناهمنوایی درون و برون دانست و در اکثر موارد طبیعتاً فرد راه تطبیق بیرون خود (سختافزار جنسی) را با درون خویش (نرمافزار جنسیتی) پیش خواهد گرفت.
چهار) برای افرادی که هویت جنسی غیردودویی (نانباینری) داشته و خود را از نظر شخصیتی-روانی-رفتاری نه زن میدانند و نه مرد، استفاده از کلمات همجنسگرا، دگرجنسگرا و یا دوجنسگرا دقیق نیست و عبارات صحیح بهترتیب آندروفیل، ژاینِفیل و آمبیفیل است.
پنج) در یک کلام مطالعات جنسیت اقیانوسی از تنوع و رنگارنگیست.
[از مجموعه درسگفتارهای فلسفهی اخلاق جنسی-جنسیتی در دورههای فلسفهی اخلاق محض و کاربردی]
___
@DaydaadDotCom
August 22, 2026 129 2
