Рубль бір жарым жылдан астам уақыт ішінде ең төменгі деңгейге дейін арзандады. Оның әлсіреу үрдісі шамамен үш ай бойы жалғасуда
1 қыркүйекте рубльдің ресми құны 5,34 теңгені құрады. 1 тамызбен салыстырғанда ұлттық валюта ресейлік валютаға қарағанда 10,1%-ға қымбаттады. Тамыз айындағы нығаюдың ауқымы маусым айындағы нығаюға толық сәйкес келеді — екі ай бұрын теңге 2022 жылдың желтоқсанынан бері позициясын барынша қарқынмен күшейтіп келді. Мұның бәрін ҚРҰБ мәліметтері дәлелдейді.
Рубль бағамы бүкіл тамыз бойы біртіндеп төмендеді, қатты ауытқулар байқалмады. Ресей валютасының динамикасы маусым айының екінші онкүндігінде тұрақты болды — дәл осы уақыт кезеңінде оның әлсіреуінің қазіргі тенденциясы басталды. Небәрі жаздың үш айында рубль 21,8% жоғалтты (1 маусымда оның ресми бағамы 6,83 теңгеге жетті). 1 қыркүйектегі мән 2025 жылдың 13 ақпанынан бергі, яғни бір жарым жылдан астам уақыттағы минимумға сәйкес келеді.
Рубльдің ресми бағамын анықтаған кезде ҚРҰБ доллар бағамын ескеретін кросс-бағамды пайдаланады. Тамыз айында ұлттық валюта американдық валютаға қатысты 2,4%-ға нығайды, 1 қыркүйекте оның құны 462,31 теңге деңгейінде қалыптасты. Рубльге келетін болсақ, ол, керісінше, долларға қатысты арзандауда. Айдың қорытындысы бойынша, РФ ОБ мәліметтеріне сәйкес, американдық валюта бағамы 8,7%-ға, 86,38 рубльге дейін өсті.
Сонымен қатар, ұлттық валюта еуропалық валютаға қатысты нығайып келеді. Доллар бағамын ескере отырып, кросс-бағам арқылы есептелетін еуроның құны бір айда 1,6%-ға, 536,09 теңгеге дейін төмендеді. Бұл ретте еуроның өзі, ЕОБ ақпаратына сәйкес, тамыз айының нәтижелері бойынша долларға қатысты 1%-ға нығайды, доллардың ағымдағы құны — 0,8624 еуро.
Теңге мамыр айындағы күрт әлсірегеннен кейін үшінші ай қатарынан долларға қатысты нығайып келеді. Бұдан бұрын жағдайды түсіндіре отырып, ҚРҰБ теңгенің тұрақтылығын «валютаға үлкен қосымша сұраныстың» жоқтығымен, сондай-ақ айтарлықтай қатаң ақша-кредит саясатымен түсіндірді: базалық мөлшерлеменің 18%-дан 16,75%-ға дейін төмендеуі салдарынан бейрезиденттердің қазақстандық бағалы қағаздардан күрт шығуы жөніндегі алаңдаушылық іске аспады. Тамыз айындағы маңызды оқиғалардың ішінде КҚК-дағы іркілістерден кейін мұнай өндірудің қалпына келуін атап өтуге болады, бұл мұнайдың жоғары бағасын ескере отырып (тамыз айының көп бөлігінде барреліне 90$ шамасында) теңгеге қолдау көрсетуге тиіс еді. Қолдау факторының рөлін салық кезеңі де атқаруы керек еді — тамыз айында экспорттаушылар бюджет алдындағы міндеттемелерді орындау үшін долларды теңгеге жаппай айырбастады.
Бір қызығы, Ұлттық Банк тарапынан теңгені тікелей қолдау шілдемен салыстырғанда тамыз айында анағұрлым қалыпты болып шықты — $617,2 млн кейін $284,1 млн. Тамыз айының нәтижесіне негізінен БЖЗҚ үшін валюта сатып алудың екі есеге жуық, $721 млн-ға дейін өсуі әсер етті. РБ-ге трансферттерді қамтамасыз ету үшін сатылым $200 млн (а/а динамикасыз), алтын сатып алу бойынша операцияларды айналандыру көлемі — баламада $805,1 млн (+2% м/м) құрады. Әңгіме алтынды отандық өндірушілерден сатып алу үшін алдын ала жүзеге асырылатын теңге эмиссиясының баламасында валютаны сату туралы болып отыр.
Қыркүйек айында ҚРҰБ Ұлттық қормен операцияларды айналандыруға кірісуді жоспарлап отыр. Айналандыру Ұлттық қордан жалпы сомасы $960 млн алтын-валюта резервтеріне валюта сатып алу үшін маусым және шілде айларында шығарылған теңгелік өтімділікті алу үшін қажет. Өтімділікті алу бұрын эмиссияланған валютаға баламалы валюта көлемін сатуды білдіреді.
Ұлттық Банктің тұжырымдауынша аталған механизм РБ-нің қаржыландыруға нақты қажеттілігін ескере отырып, нарықта қысқа мерзімді теңгерімсіздіктер жасамай трансферттер бөлуге мүмкіндік беруі тиіс.
@DataHUB_KZ
