CINEMANIA | سینمانیا

اما خود خدا در کتاب ایوب چه؟ آیا او هنوز مسئله‌ی ماست؟ یا آنچه در برابر ماست چیزی نیست جز بازی شاعرانه‌ با تصوری غریب، باستانی و ازمدافتاده از خدا؟ آیا ما هنوز این خدا را می‌شناسیم؟ آری. او را از تاریخ ادیان می‌شناسیم: خدای عهد عتیق، یهوه‌ی غیور، خداوندگار سپاهیان. اما آیا قلمرو او فقط به تاریخ ادیان محدود می‌شود؟ آیا تنها در صفحات متون کهن زنده است؟ نه. او هنوز هم در تجربه‌ی ما فرمان می‌راند؛ همین امروز، همچون دو هزار و چهارصد سال پیش. او سیمای جهانی است که انسان، چه در طبیعت چه در جامعه، پیوسته خود را در برابر آن می‌یابد: نیروهای کور طبیعت؛ نیروهایی که هیچ نسبتی با اشتیاق انسان برای نظم و معنا ندارند. بیماری، ضربه‌ی ناگهانی و بی‌قاعده‌ی مرگ، زودگذری شهرت، خیانت دوستان و نزدیکان. او همان ماشین است؛ همان خدای قدرت. خدای سلطه و خشونت؛ خدای انقیاد و فرمان‌بری؛ خدای حزب، فتح و کشورگشایی. خدای فلز و زره، خدای لوله‌های مسی و صفحات زرهی؛ نیرویی عظیم و بی‌چهره که در برابرش فردیت انسان به‌آسانی خرد می‌شود. و ایوب تنها کسی نیست که با سلاح روح به مصاف چنین خدایی می‌رود. ایوب‌ها بسیارند. بعضی زیر پای این قدرت خرد می‌شوند و مرگشان به شهادتی قهرمانانه بدل می‌شود. بعضی دیگر اما، مرزهای شهادت را می‌بینند؛ درمی‌یابند که انسان تا کجا می‌تواند در برابر چنین نیرویی ایستادگی کند. پس در ظاهر سر فرود می‌آورند، در درون خم می‌شوند و سکوت اختیار می‌کنند، اما در ژرفای قلبشان چیزی باقی می‌ماند که هنوز تسلیم نشده است: تردید. تردیدی خاموش و پنهان؛ تردیدی که شاید جرئت فاش‌کردنش را نداشته باشند، اما دیگر نمی‌توانند آن را از قلب‌شان بیرون برانند.