CINEMACENTER (@cinemacenterch) — TG.ME

CINEMACENTER (@cinemacenterch) — TG.ME

انتخاب‌هایش در سال‌های آخر قابل دفاع نیست، اما بازی‌هایی در کارنامه داشت که لطف و اهمیت‌شان بر هر انتخابی می‌چربد، و اتفاقا همین نقش‌های درجه‌یک است که از بازیگر بزرگی چون او باقی می‌ماند.
فقط ۲۶ سال داشت که در «اجاره‌نشین‌ها» درخشید و به فاصله‌ای کوتاه با «مادر» یکی از بهترین نقش‌های کارنامه‌اش را ایفا کرد. نه فقط در سال ۱۳۶۸ که همین امروز هم بازی اکبر عبدی در نقش غلامرضا از کلیشه‌های رایج نقش‌های مشابه به دور است و رنج و سرمستی و غمی که در کار منحصربه‌فردش به چشم می‌خورد، فقط از بازیگری چون او برمی‌آمد، زیر دست فیلمسازی کاربلد و نکته‌سنج. در همان سال‌های ابتدایی ورود به سینما، پس از بازی برای مرحوم مهرجویی و حاتمی، با دیگر فیلمساز بزرگ سینمای ایران کار کرد و نقش‌اش در «ای ایران» نشان داد بازیگری چون او چقدر می‌توانست در کنار فیلمسازان صاحب‌سبک نتایج ماندگار بگیرد. تماشاگرانِ جوانِ سال‌های بعد، آن‌هایی که او را با «اخراجی‌ها» شناختند شاید باور نکنند چه آثار مهمی در کارنامه داشت و روزگاری با چه کارگردانان هنرشناسی کار می‌کرد.
تنوع نقش‌هایی که ایفا کرد نشان از مهارت و تسلطش بر ژانرها و تیپ‌ها و طبقه‌ها داشت. جنس بازی‌اش در «دلشدگان» به کلی با حضوری که در «ناصرالدین‌شاه آکتور سینما» دارد متفاوت است، نقش‌آفرینی‌اش در کمدی‌های مرسوم آن سال‌ها با هم فرق می‌کند (شخصا هنوز هم سفر او و حمید جبلی به ژاپن را در «مرد آفتابی» به یاد دارم)، و در فیلمی مثل «هنرپیشه» محسن مخملباف از همین ویژگی چندوجهی بودن‌اش استفاده کرده تا زندگی یک بازیگر جلوی دوربین و پشت صحنه و در کشمکش‌های زناشویی را تصویر کند.
همه‌ی این‌ها را گفتم، اما بازی‌اش در «آدم‌برفی» بعید می‌دانم به این راحتی‌ها قابل تکرار باشد و کسی بتواند با کاری مشابه روی دست آن اجرا بلند شود. جدا از مخاطره‌ی اولین‌بار تابویی چنین را در جامعه‌ای چنانْ شکستن، درک او از روانشناسی شخصیت‌ها، و نیفتادن به ورطه‌ی لودگی و فضاهای جنسیِ سطح پایین درخشان بود. نقش زن را نه به عنوان یک زن، که از زاویه‌ی مردی ایفا می‌کرد گیر کرده در موقعیتی بغرنج، در سودای مهاجرت به آمریکا، اما ناگهان دل بسته به زنی هم‌طبقه‌ی خویش. بازی‌اش از آن نقاط قوت کارنامه‌ی هر بازیگر است، اما اکبر عبدی از این نقاط قوت یکی دو تا نداشت. هر وقت می‌رفت تلخ بود، اما ۶۶ سالگی برای رفتن بی‌رحمانه زود است. چه حیف، و روحش شاد.
آرمین ابراهیمی

@cinemacenterch