به مناسبت روز فیزیو تراپی
طب فیزیکی ، حلقه گمشده
باز هم به خودم لعنت ميفرستم كه هنوز فرصت نكردهام اطلاعاتي در مورد تكنيكهاي فيزيوتراپي و اسامي آنها كسب كنم اما وقتي كتابهاي مرجع خود را در ذهن ميآورم، متوجه ميشوم كه در هيچكدام از آنها به اين تكنيكها اشارهاي نشده است. درميمانم كه اگر اين تكنيكها آنقدر مهم هستند كه بايد يك پزشك متخصص نام آنها را در دفترچه بيمه بنويسد، چرا متخصصي هم كه كوچكترين آموزشي در اين مورد نديده و در برنامه آموزشي او چنين چيزي وجود نداشته ميتواند اين كار را انجام دهد؟ تعجبم وقتي بيشتر ميشود كه دوباره پس از نوشتن نسخه، مطالب كتابي كه ميخواندم در ذهنم مرور ميشود: «مغز و فكر» آخرين اثر پروفسور شوارتز. نويسنده اين کتاب توضيح ميدهد نه تنها رفتار، بلكه حتي ساختار تشريحي مغز بالغ را نيز ميتوان حتي در سنين ميانه با رفتار و تحريكات فيزيكي تغيير داد. وقتي بيماري دچار سكته مغزي شد، پس از طي مرحله حاد، ديگر درمان دارويي براي بهبود علايم وجود ندارد و درمانها فقط فيزيكي و فوقالعاده موثر هستند. براي بسياري از بيماريهاي ديگر مغز و اعصاب نيز درمانهاي دارويي وجود ندارد و درمانهاي فيزيكي - از همه نوع – موثر هستند. در بسياري ديگر هم كه با ضعف عضلاني و فلج همراه هستند درمانهاي فيزيكي حداقل همتراز با درمانهاي دارويي ضرورت دارند. به اينها بيفزاييد بازماندگان حوادث رانندگي و آسيبديدگان ساير حوادث شهري و صنعتي را كه حلقه اصلي درمانهاي آنها فيزيكي و متولي آنان در اصل متخصصان طب فيزيكي هستند و اگر هر كدام از اين بيماران تاكنون چنين ارتباطي با هيچ متخصص طب فيزيكياي نداشتهاند، بهراحتي ميتوان دريافت كه جمعيت عظيمي از ميان ما حداقل به يك روايت و از اين نظر به امان خدا رها شدهاند! به همين دلايل در تمام دنيا از سالها پيش رشته طب فيزيكي به وجود آمده و بيماران برشمرده به اين طبيبان سپرده شدهاند. در تمام بيمارستانها در كنار بخشهايي كه به درمانهاي دارويي و جراحي ميپردازند، بخشهاي توانبخشي تاسيس شدهاند و بيماراني كه دوره درماني فعالشان به پايان رسيده، براي طي دوره نقاهت قبل از رفتن به منزل، به آنجا منتقل ميشوند. اين بخشها تحتنظر متخصصان طب فيزيكي و توانبخشي اداره ميشوند. هر كار توانبخشي شامل فيزيوتراپي، گفتاردرماني، كاردرماني و... را اگرچه كارشناسان مربوطه انجام ميدهند اما درنهايت تحت نظارت طبيبي است كه براي اين كار تخصص دارد. در كشور ما هم رشته طب فيزيكي وجود دارد و در بسياري از دانشكدههاي پزشكي دستياراني در رشته طب فيزيكي پذيرفته ميشوند اما متاسفانه بسياري از تكنيكهاي فيزيكي و توانبخشي را كارشناسان و بيارتباط با متخصصان طب فيزيكي انجام ميدهند. مثل هر زمينه ديگري، كارشناسان اين رشته در کارهاي تخصصي، اگر چه معتقدند طبيبان متخصص اطلاعات پزشكي وسيعي دارند، اما اطلاعات آنها را در مورد مسايل فني از خود كمتر ميدانند. جامعه اما (يعني مردم و جامعه پزشكي) به اين كليت و اين اشراف و نظارت بيش از جزييات تكنيكهاي مورد بحث نياز دارد.
رشته طب فيزيكي يكي از بهترين و پوياترين رشتههاي طب است؛ رشتهاي مربوط به دوران حاضر و بيش از آن مربوط به آينده! آموزش تكنيكهايي است كه با استفاده از آنها ميتوان نه تنها رفتاري جديد بلكه سلسله اعصابي جديد ساخت؛ تكنيكهايي كه همين امروز مورد نياز افراد زيادي است؛ نيازي كه درک آن مستلزم سطح فرهنگي خاصي است، سطحي از فرهنگ كه پزشكان جوان ما به آن دست يافتهاند؛ پزشكان جواني كه در امتحان دستياري، اين دشوارترين غربالگري علمي تاريخ، شركت ميكنند و رشته طب فيزيكي را به عنوان يكي از بالاترين رشتههاي مطلوب خود انتخاب ميكنند. آيا ميتوانيم بر اين حلقه معيوب فايق آييم و اين جوانان را در كار بزرگي كه اهميت آن را دريافتهاند یاری رسانیم ؟
https://t.me/bzyad
Telegram
یادداشتهایِ دکتر بابک زمانی
كانال بازنشرِ يادداشتهای منتشرشده
July 23, 2026 1.5K 21
