از سوگ تا ایستادگی؛
چهلمی که معادلات ترس را برهم زد و ادامه راه مبارزه شد
در تاریخ معاصر ایران، مراسم چهلم همواره ادامه سوگ درگذشتگان با آیینی آمیخته به اشک و ماتمی سنگین بوده است. اما آنچه در چهلم جانباختگان دیماه ۱۴۰۴ رخ داد، رخدادی بیسابقه و شکستن سنتی دیرینه بود. این رخداد نشان داد اندوه مردم عزادار ایران دیگر به خاموشی ختم نمیشود و فقدان عزیزانشان را به اعتراض و خشمی بدل کردند که این کشتارها پایان راه نیست و راه آنان را ادامه میدهند.
خانوادههایی که عمیقترین داغ را بر دل داشتند، بر مزار عزیزان خود ایستادند و سنگینترین اندوه را به جسورانهترین شکل، با رقص و پایکوبی و حضوری گسترده و بیپروا، به ادامه همان اعتراض بدل کردند.
این کنش مدنی بیسابقه انکار اندوه نبود؛ رنج به آگاهی تاریخی بدل شد و خانوادهها اجازه ندادند این فقدان توسط نظام تعریف شود و خود معنای این جانهای از دسترفته را تعیین کردند.
در نظامهای مستبد مادامالعمر، کشتار زمانی به کار گرفته میشود که مشروعیت فرو میریزد و خشونت جای اقناع را میگیرد تا جامعه باور کند ایستادگی هزینهای سنگین دارد. بقای این حکومتها به ترس جامعه وابسته است.
اکنون چهلم جاویدنامان اعتراضات دیماه، منطق تثبیت ترس را برهم زد. جامعه نپذیرفت که این قتل عام به ترفند سکوت همیشگی توسط نظام تبدیل شود. رقص بر مزار پیامی روشن داشت که این جامعه زنده است و از مرگ نمیترسد. این رفتار نشان داد کشتار نتوانسته مردم را خاموش کند و ارعاب دیگر فرمان نمیدهد.
راهبرد رژیم دیکتاتور آن بود که شوک کشتار به وحشتی پایدار بدل شود و هر امکان اعتراض را پیش از شکلگیری خاموش کند. اما حضور گسترده و شجاعت خانوادهها نشان داد این سیاست شکست خورد و جامعه وارد مرحلهای شده که دیگر با این جنایتها، مهار نمیشود.
به همین دلیل، چهلم دیماه ۱۴۰۴ را باید نقطه عطفی دانست که ایران را وارد مرحلهای تازه از تاریخ اعتراضات خود کرد. این تحول نشانه دگرگونی عمیق در وضعیت روانی و سیاسی جامعه است؛ تغییری که بیان میکند مهمترین ابزار بقای حکومتهای تکحزبی و مادامالعمر، یعنی ترسِ سازمانیافته، کارایی پیشین خود را از دست داده است. وقتی مردم از مرگ نترسند، قدرتی که بر ترس بنا شده فرو میریزد. این همان نقطهای است که جامعه از نگاه و اندیشه فرسوده فاصله میگیرد؛ نه بازگشت به سلطنت، نه تداوم رهبری مادامالعمر، بلکه گامی به سوی صدای سوم؛ صدایی که حاکمیت مردم، جمهوریت و دموکراسی را مبنا قرار میدهد.
این کنش فقط شکست ترس نبود؛ بازگرداندن شأن به جانهای از دست رفته، پسگرفتن میدان از قدرت و اعلام این پیام بود که با کشتار نمیتوان ملتی را خاموش کرد و راه عزیزانشان ادامه دارد.
#اعتراضات_سراسری
#اعتصابات_سراسری
#اعتراضات۱۴۰۴
#نه_به_حکومتهای_مادامالعمری
#نه_به_حکومتهای_موروثی
#جمهوری_رنسانسی
#صدای_سوم
#از_دموکراسی_بگو
#IranRevolution2026
#IranMassacre
