Bir müddət əvvəl İran Yaxın Şərqdə ilk geotermal elektrik stansiyasını istismara verdi.Elektrik stansiyası Məşkinşəhr şəhərinin yaxınlığında, Səbəlan dağının yamaclarında inşa edilib və Yer kürəsinin ən qeyri-adi enerji mənbələrindən birindən elektrik enerjisi istehsal etməlidir. Bu elektrik enerjisinin istehsalı üçün nə qaz, nə kömür, hətta günəş işığı da tələb olunur.
Enerji mənbəyi Yer kürəsinin öz istiliyidir. Maraqlıdır ki, Yer səthinin altına nə qədər dərinə getsək, temperatur bir o qədər yüksəlir. Bu istiliyin əhəmiyyətli hissəsi Yerin dərinliklərindəki istilik enerjisindən və vulkanik fəaliyyətdən qaynaqlanır. Səbəlan ərazisində bu istilik Yerin dərinliklərində təbii isti su və buxar rezervuarının yaranmasına səbəb olub.
Bu rezervuara çatmaq üçün bir neçə kilometr dərinlikdə quyular qazmaq lazımdır. Bu layihədə quyuların dərinliyi təxminən 3 kilometrdir, bəzilərinin dərinliyi isə 3,5 kilometrdən çoxdur. Əslində, bu quyular elektrik stansiyası ilə yeraltı rezervuar arasında əlaqə kanalı rolunu oynayır.
Rezervuardakı isti maye hasilat quyusuna daxil olur və öz təzyiqi altında səthə qalxır. Bu mayenin temperaturu bir neçə yüz dərəcə Selsiyə çata bilər. Lakin Yerin dərinliklərindəki son dərəcə yüksək təzyiq səbəbindən su çox yüksək temperatura baxmayaraq hələ də maye halında qala bilir.
Maye səthə çatdıqda separator adlanan qurğuya daxil olur. Separator isti suyu buxardan ayırır. Daha sonra ayrılmış buxar turbinə yönəldilir.
Buxar lazımi sürət və təzyiqlə turbinin pərlərinə təsir etdikdə, turbin fırlanmağa başlayır. Turbin birbaşa generatora qoşulub və beləliklə elektrik enerjisi istehsal olunur. Elektrik stansiyasının hazırda fəaliyyət göstərən enerji blokunun gücü təxminən 5 meqavatdır, tikinti xərci isə təqribən 10 milyon avro təşkil edib.
Səbəlan yatağının potensialı bu göstəricidən əhəmiyyətli dərəcədə yüksəkdir. Layihənin sonrakı inkişaf mərhələlərində bu region üçün daha böyük güclərin yaradılması nəzərdə tutulur.
Əsas məqam ondan ibarətdir ki, İran artıq Yer təkinin istiliyindən enerji əldə etmək, isti mayeni səthə çıxarmaq, buxarı ayırmaq, turbini hərəkətə gətirmək və sənaye miqyasında geotermal elektrik enerjisi istehsal etmək sahəsində praktiki təcrübə əldə edib.
https://t.me/Tehlil_Tenqid_tv
